TamBong589
New member
Chắc bạn từng nghe câu "thi cử là số phận" nhưng bài thi của anh Vũ Kiệt này không chỉ đỗ trạng mà còn thể hiện IQ vô cực trên nhiều lĩnh vực luôn nha!
Theo sách "Cương mục" ghi lại, Vũ Kiệt (1452 - ?), quê ở xã Yên Việt, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc (giờ thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Năm 20 tuổi (tuổi còn "xanh lơ" á), anh đã đỗ trạng nguyên khoa thi Nhâm Thìn, đời vua Lê Thánh Tông (1472). Xịn xò chưa!
Câu hỏi khó nhằn từ vua
Đề thi hỏi: "Sách xưa có câu thầy nghiêm thì việc học đạo mới được tôn kính. Nhưng giờ nè, học sinh lại thấy xấu hổ khi đến học thầy, chỉ lo làm bừa qua ngày, qua tháng lại đổi thầy luôn.
Một học sinh chưa bao giờ biết tự rèn luyện, khi lên chức thì ít khi tuân theo lễ nghĩa. Đạo làm thầy bị quên lãng lâu rồi, làm sao cứu vãn đây?".
Vũ Kiệt chill chill trả lời: "Thần nghe nói, học hành ngày xưa nhất định phải có thầy, thầy làm nhiệm vụ truyền đạo, giải đáp những chỗ mơ hồ, explain những điều khó hiểu trong sách vở. Các ngành nghề kể cả nghề nhỏ cũng cần thầy, huống chi người học đạo Nho!
Người đi học phải thấy vinh dự, càng chăm lo học thật. Chưa thành đạt thì sống theo đạo lý bình thường, chờ cơ hội đến, không được mất bản chất riêng. Đã được tin dùng thì phải giữ đúng vị trí và làm việc thực sự, không để mất cái mình mong muốn". Nghe mà thấy motivate quá!
Phê phán thẳng thắn
Bàn về bug của giáo dục thời đó, Vũ Kiệt không ngại nói thẳng: "Nhiều người làm thầy tư chất kém, văn vẻ gà mờ. Học trò cần sự uyên bác nhưng thầy lại nông cạn, tài cán thô thiển".
"Đạo làm thầy không vững thế này thì đừng lạ gì học trò xấu hổ việc đi học... Tâm thật đã mất trước khi ra làm quan rồi, sau khi ra làm quan còn tìm đâu ra tiết tháo và phong độ của họ...". Roast thẳng mặt không vòng vo!
Vũ Kiệt còn đưa ra giải pháp cụ thể nữa: "Thần mong bệ hạ, đạo làm thầy phải tuyển chọn kỹ càng. Việc nuôi dạy học sinh phải đúng hướng... Tìm nhân tài trước hết phải chú ý đến đức hạnh, loại bỏ kẻ phù phiếm... Người dùng lời gian dối để trau chuốt, dứt khoát không dùng. Người dám nói thẳng... thì có thể thu nhận".
Vạch trần tham nhũng không "sợ ai"
Khi vua Lê hỏi: "Trẫm lo lắng cho thói tham lam làm đổi phong tục, nên đặt chức đình úy để xét tra những điều gian dối của quan lại, thưởng người liêm khiết để khuyến khích làm tốt. Thế mà người có chức vẫn không trong sạch, gió thổi bóng theo.
Quan lại nhỏ tự làm những điều ô nhục, ngày càng tràn lan. Dân càng nghèo mà đóng góp càng nhiều, pháp luật càng nghiêm mà kẻ gian càng đông. Việc quân sự, chính sự biến đổi rối rắm.
Của cải xuất kho rơi vào tay bọn tham nhũng, thật chẳng có lúc nào tệ hại như lúc này. Hãy nêu nguyên nhân sinh ra tệ hại ấy và cách nào để sửa đổi?"
Vũ Kiệt answer không ngại: "Thần cho rằng câu hỏi của bệ hạ là muốn làm trong sạch mọi dòng đục ngầu và mong các quan noi theo làm chuẩn mực. Thần nghe trong kinh Xuân Thu 'sự thành bại của quốc gia xuất phát từ sự trung thực hay gian tà của các quan... Quan lại thất đức, việc ăn hối lộ được đưa ra ánh sáng thì thói tham lam không thể phát triển mãi được.
Con người sinh ra không thể không có ham muốn, nếu không làm chủ được ham muốn ấy thì sẽ sinh loạn... Hơn nữa gần đây, con người sống lâu trong thời bình, nên có phần lơ là trong đời sống hằng ngày.
Khi làm việc công thường dùng quà cáp, lễ vật, dùng của đút lót làm lễ vật thường ngày, giày dép quần áo diêm dúa, tiêu pha hoang phí, tệ tham nhũng tích tụ thành thói quen, coi đó là chuyện bình thường.
Thần thấy tuy bệ hạ nghiêm khắc tra xét kẻ gian, cẩn thận biểu dương người tốt nhưng chưa vạch trần được bộ mặt bọn tiểu nhân... Thần thấy trong Kinh lễ có câu 'đại thần giữ phép, tiểu thần sẽ liêm chính' là nói việc làm của quan cấp cao để cho cấp dưới xem và noi theo...
Lấy lý mà nói thì tiểu lại, trộm cướp còn tự thay đổi trước sự giáo hóa của quan trong ấp, huống chi các bậc quan trên... Nhưng hiện tại người làm quan lớn hoặc ban ơn để tỏ mình hiểu biết, hoặc rêu rao danh để cấp dưới cầu cạnh, sai bảo người khác, ban bố mệnh lệnh đều trái lẽ phải, khinh trọng thiên lệch. Khi tìm được chỗ hở thì gây ra tệ lậu, hoặc không giữ chắc của công, hoặc lấy của công vun vén cho mình". Phân tích sắc bén quá trời!
Solution xịn xò từ trạng nguyên
Từ những phân tích trên, Vũ Kiệt chỉ cách khắc phục: "Thần mong bệ hạ tuyển chọn người công minh trong sạch và ngay thẳng, giao cho họ trọng trách... Ra lệnh cho quan ngự sử kiểm soát, khích lệ biểu dương để thấy được những quan liêm khiết và nêu từng việc để biết sự liêm khiết của họ.
Quan nào thuộc hạng ô lại thì cũng lấy việc ấy để nêu cái ô nhục của họ, điều trần tâu lên chính xác rõ ràng. Nếu quả thật liêm khiết thì ân thưởng ưu đãi và trưởng quan cũng được thưởng. Nếu quả thật tham ô thì hình phạt không tha và trưởng quan cũng tùy theo mà xử phạt. Làm vậy thì con người sẽ tốt lên, thói tham sẽ ngăn chặn được.
Nếu trưởng quan không phải người tốt mà muốn quan lại cấp dưới sống trong sạch, thế chẳng khác nào nước đầu nguồn đục mà mong dòng trong". Logic chuẩn không cần chỉnh!
Trạng nguyên Vũ Kiệt được ca ngợi là "bậc thiên tài kiệt xuất, đức độ vẹn toàn", tấm gương sáng cho hậu thế noi theo. Ngôi làng quê ông có tên Nôm là Vít nên dân gian quen gọi ông là Trạng Vít (cute quá đi). Bài văn sách thi Đình của Vũ Kiệt được triều đình coi như kiệt tác về sách lược trị nước, an dân, được lưu truyền làm mẫu cho các sĩ tử sau này học tập. Đúng là legend của làng thi cử Việt Nam!
Nguồn: soha.vn
Theo sách "Cương mục" ghi lại, Vũ Kiệt (1452 - ?), quê ở xã Yên Việt, huyện Siêu Loại, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc (giờ thuộc huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh). Năm 20 tuổi (tuổi còn "xanh lơ" á), anh đã đỗ trạng nguyên khoa thi Nhâm Thìn, đời vua Lê Thánh Tông (1472). Xịn xò chưa!
Câu hỏi khó nhằn từ vua
Đề thi hỏi: "Sách xưa có câu thầy nghiêm thì việc học đạo mới được tôn kính. Nhưng giờ nè, học sinh lại thấy xấu hổ khi đến học thầy, chỉ lo làm bừa qua ngày, qua tháng lại đổi thầy luôn.
Một học sinh chưa bao giờ biết tự rèn luyện, khi lên chức thì ít khi tuân theo lễ nghĩa. Đạo làm thầy bị quên lãng lâu rồi, làm sao cứu vãn đây?".
Vũ Kiệt chill chill trả lời: "Thần nghe nói, học hành ngày xưa nhất định phải có thầy, thầy làm nhiệm vụ truyền đạo, giải đáp những chỗ mơ hồ, explain những điều khó hiểu trong sách vở. Các ngành nghề kể cả nghề nhỏ cũng cần thầy, huống chi người học đạo Nho!
Người đi học phải thấy vinh dự, càng chăm lo học thật. Chưa thành đạt thì sống theo đạo lý bình thường, chờ cơ hội đến, không được mất bản chất riêng. Đã được tin dùng thì phải giữ đúng vị trí và làm việc thực sự, không để mất cái mình mong muốn". Nghe mà thấy motivate quá!
Phê phán thẳng thắn
Bàn về bug của giáo dục thời đó, Vũ Kiệt không ngại nói thẳng: "Nhiều người làm thầy tư chất kém, văn vẻ gà mờ. Học trò cần sự uyên bác nhưng thầy lại nông cạn, tài cán thô thiển".
"Đạo làm thầy không vững thế này thì đừng lạ gì học trò xấu hổ việc đi học... Tâm thật đã mất trước khi ra làm quan rồi, sau khi ra làm quan còn tìm đâu ra tiết tháo và phong độ của họ...". Roast thẳng mặt không vòng vo!
Vũ Kiệt còn đưa ra giải pháp cụ thể nữa: "Thần mong bệ hạ, đạo làm thầy phải tuyển chọn kỹ càng. Việc nuôi dạy học sinh phải đúng hướng... Tìm nhân tài trước hết phải chú ý đến đức hạnh, loại bỏ kẻ phù phiếm... Người dùng lời gian dối để trau chuốt, dứt khoát không dùng. Người dám nói thẳng... thì có thể thu nhận".
Vạch trần tham nhũng không "sợ ai"
Khi vua Lê hỏi: "Trẫm lo lắng cho thói tham lam làm đổi phong tục, nên đặt chức đình úy để xét tra những điều gian dối của quan lại, thưởng người liêm khiết để khuyến khích làm tốt. Thế mà người có chức vẫn không trong sạch, gió thổi bóng theo.
Quan lại nhỏ tự làm những điều ô nhục, ngày càng tràn lan. Dân càng nghèo mà đóng góp càng nhiều, pháp luật càng nghiêm mà kẻ gian càng đông. Việc quân sự, chính sự biến đổi rối rắm.
Của cải xuất kho rơi vào tay bọn tham nhũng, thật chẳng có lúc nào tệ hại như lúc này. Hãy nêu nguyên nhân sinh ra tệ hại ấy và cách nào để sửa đổi?"
Vũ Kiệt answer không ngại: "Thần cho rằng câu hỏi của bệ hạ là muốn làm trong sạch mọi dòng đục ngầu và mong các quan noi theo làm chuẩn mực. Thần nghe trong kinh Xuân Thu 'sự thành bại của quốc gia xuất phát từ sự trung thực hay gian tà của các quan... Quan lại thất đức, việc ăn hối lộ được đưa ra ánh sáng thì thói tham lam không thể phát triển mãi được.
Con người sinh ra không thể không có ham muốn, nếu không làm chủ được ham muốn ấy thì sẽ sinh loạn... Hơn nữa gần đây, con người sống lâu trong thời bình, nên có phần lơ là trong đời sống hằng ngày.
Khi làm việc công thường dùng quà cáp, lễ vật, dùng của đút lót làm lễ vật thường ngày, giày dép quần áo diêm dúa, tiêu pha hoang phí, tệ tham nhũng tích tụ thành thói quen, coi đó là chuyện bình thường.
Thần thấy tuy bệ hạ nghiêm khắc tra xét kẻ gian, cẩn thận biểu dương người tốt nhưng chưa vạch trần được bộ mặt bọn tiểu nhân... Thần thấy trong Kinh lễ có câu 'đại thần giữ phép, tiểu thần sẽ liêm chính' là nói việc làm của quan cấp cao để cho cấp dưới xem và noi theo...
Lấy lý mà nói thì tiểu lại, trộm cướp còn tự thay đổi trước sự giáo hóa của quan trong ấp, huống chi các bậc quan trên... Nhưng hiện tại người làm quan lớn hoặc ban ơn để tỏ mình hiểu biết, hoặc rêu rao danh để cấp dưới cầu cạnh, sai bảo người khác, ban bố mệnh lệnh đều trái lẽ phải, khinh trọng thiên lệch. Khi tìm được chỗ hở thì gây ra tệ lậu, hoặc không giữ chắc của công, hoặc lấy của công vun vén cho mình". Phân tích sắc bén quá trời!
Solution xịn xò từ trạng nguyên
Từ những phân tích trên, Vũ Kiệt chỉ cách khắc phục: "Thần mong bệ hạ tuyển chọn người công minh trong sạch và ngay thẳng, giao cho họ trọng trách... Ra lệnh cho quan ngự sử kiểm soát, khích lệ biểu dương để thấy được những quan liêm khiết và nêu từng việc để biết sự liêm khiết của họ.
Quan nào thuộc hạng ô lại thì cũng lấy việc ấy để nêu cái ô nhục của họ, điều trần tâu lên chính xác rõ ràng. Nếu quả thật liêm khiết thì ân thưởng ưu đãi và trưởng quan cũng được thưởng. Nếu quả thật tham ô thì hình phạt không tha và trưởng quan cũng tùy theo mà xử phạt. Làm vậy thì con người sẽ tốt lên, thói tham sẽ ngăn chặn được.
Nếu trưởng quan không phải người tốt mà muốn quan lại cấp dưới sống trong sạch, thế chẳng khác nào nước đầu nguồn đục mà mong dòng trong". Logic chuẩn không cần chỉnh!
Trạng nguyên Vũ Kiệt được ca ngợi là "bậc thiên tài kiệt xuất, đức độ vẹn toàn", tấm gương sáng cho hậu thế noi theo. Ngôi làng quê ông có tên Nôm là Vít nên dân gian quen gọi ông là Trạng Vít (cute quá đi). Bài văn sách thi Đình của Vũ Kiệt được triều đình coi như kiệt tác về sách lược trị nước, an dân, được lưu truyền làm mẫu cho các sĩ tử sau này học tập. Đúng là legend của làng thi cử Việt Nam!
Nguồn: soha.vn