HuouCandy6324
New member
Hơn 40 năm rồi nha mọi người, bác Nguyễn Văn Ứng (sinh năm 1946) vẫn miệt mài giữ lửa cho nghề đúc đồng Ngũ Xá - một nghề truyền thống cực kỳ xịn xò của Hà Nội
Kể lại chuyện xưa một tí nè, làng đúc đồng Ngũ Xã (Ba Đình, Hà Nội) được hình thành từ thế kỷ 17 luôn đó. Hồi thời hoàng kim, nơi đây là trường đúc lớn nhất kinh thành và là một trong "tứ đại làng nghề" với câu nói nổi tiếng: "Lĩnh hoa Yên Thái, đồ gốm Bát Tràng, thợ vàng Định Công, thợ đồng Ngũ Xã"
Làng nghề này đã tạo ra siêu nhiều công trình văn hóa đỉnh cao, tiêu biểu phải kể đến tượng Đức Phật A Di Đà nặng tận 14 tấn tại chùa Ngũ Xã được Nhà nước công nhận là tác phẩm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam nha. Hay tượng Trấn Vũ tại đền Quán Thánh - một trong Tứ trấn của đất Thăng Long xưa.
Ngoài ra còn có chuông đồng 6 tấn tại Ngã 3 Đồng Lộc, tượng đồng tại chùa Ngọa Vân Yên Tử và nhiều tác phẩm khác nữa trải dài khắp cả nước
Ngôi làng xưa kia nổi tiếng với nghề đúc tiền và những món đồ tâm linh nằm ven hồ Trúc Bạch. Nhưng giờ đây, thay vì xưởng đúc thì toàn nhà cửa san sát, hàng quán, cửa tiệm mọc lên... Sự phồn vinh của làng nghề ngày nào giờ chỉ còn vang vọng trong kí ức của thế hệ cụ ông cụ bà
Nhưng may sao vẫn còn bác Nguyễn Văn Ứng - người nghệ nhân đang "cày cuốc" không ngừng nghỉ để giữ lại "nghề tổ" này!
Sinh ra và lớn lên tại làng nghề Ngũ Xã, bác Ứng được cha ông bồi đắp niềm đam mê với nghề đúc đồng từ hồi còn nhỏ xíu. Sau khi xuất ngũ, bác quay về làm nghề theo lời Bác Hồ, tính đến giờ đã hơn 40 năm rồi đó
Ngày mới về, cuộc sống còn khó khăn lắm, bác phải "lấy ngắn nuôi dài", vừa làm nghề nhôm (đúc đồ gia dụng), vừa học nghề đúc đồng của bố.
Share về kỹ thuật đúc đồng, bác Ứng cho biết nghề có 5 kỹ thuật cơ bản: Đắp mô hình chi tiết cần đúc, tạo khuôn, pha trộn nguyên liệu, nấu và đổ nguyên liệu vào khuôn, rồi đến sửa nguội và cuối cùng là đánh bóng sản phẩm.
Với những chi tiết đúc lớn, có khi phải mất mấy tháng mới xong. Muốn giỏi cả 5 kỹ thuật thì có khi mất cả đời rèn luyện luôn đó
Điểm đặc biệt của sản phẩm đồng Ngũ Xã chính là kỹ thuật đúc liền khối. Đúc liền khối với sản phẩm nhỏ đã khó rồi, với sản phẩm cực lớn thì lại càng khó x100 lần!
"Kỹ thuật đúc liền khối vô cùng khó và phức tạp, đòi hỏi người nghệ nhân phải có skill cao trong tất cả các công đoạn. Hiện kỹ thuật này vẫn là bí kíp riêng của làng Ngũ Xã nha", bác Ứng chia sẻ
Thêm nữa, kỹ thuật pha trộn nguyên liệu cũng cực kỳ quan trọng, mỗi loại sản phẩm cần một loại nguyên liệu riêng. Như đúc chuông thì phải pha sao cho màu không cần sáng nhưng tiếng phải trong và vang, pha sai là ra chuông câm luôn đó. Còn đúc tượng thì cần nguyên liệu có màu tôn quý, phải cứng, bền, trường tồn...
Thời kỳ bao cấp, khi đất nước bắt đầu hàn gắn vết thương chiến tranh, bác luôn ấp ủ tâm niệm tôn tạo, hàn gắn lại những tượng đài bị phá hỏng.
Hiện tại ở làng nghề Ngũ Xã chỉ còn đúng 2 gia đình gắn bó với nghề đúc đồng thôi. Dù nhiều gian nan, vất vả nhưng bác Ứng không bao giờ bỏ cuộc. Bác tâm sự: "Lúc mới vào nghề lúc nào cũng gặp khó khăn nhưng cha ông ta đã dạy 'vạn sự khởi đầu nan', nên quyết tâm dù khó khăn vẫn say mê vẫn làm.
Tôi cũng thường căn dặn con cái khi đã quyết định nối nghiệp thì thực sự phải yêu nghề, có tinh thần kiên trì, không dễ dàng khuất phục trước khó khăn. Bởi nghề này rất vất vả, có lúc làm mãi vẫn chẳng thấy tiền đâu..."
Trải qua bao thăng trầm, có lúc tưởng nghề đúc đồng làng Ngũ Xã đã mai một rồi, nhưng bác Ứng vẫn miệt mài, một lòng tâm huyết với nghề truyền thống. Bác cùng các con, cháu đã cho ra đời những sản phẩm đúc đồng tài hoa, tinh xảo cực kỳ
Theo bác Ứng, nghề đúc đồng muốn tồn tại và phát triển phải đòi hỏi sự sáng tạo, nghiên cứu, không thể rập khuôn mới tạo được những bức tượng đồng có hồn.
"Nếu bức tượng không có hồn người ta gọi đấy là cục đồng, kể cả làm con vật thì cũng phải làm nó sống động", bác Ứng nói.
Để nghề tổ không bị mai một, bác Ứng đã dạy hai con trai đúc đồng từ khi còn đang đi học. Dù đã bước sang tuổi thất tuần nhưng bác vẫn luôn tin tưởng mãnh liệt vào sự trường tồn của nghề đúc đồng
"Làng Ngũ Xã đã làm nghề đúc đồng được mấy trăm năm rồi, đến tôi là đời thứ 16, tôi rất tự hào và vui mừng khi cả hai con trai đều nối nghiệp mà cha ông để lại", bác Ứng tự hào chia sẻ.
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tuấn (con trai bác Ứng) kể: "Từ khi còn bé, tôi đã được nghe tiếng gõ của nghề và đến một ngày nếu không còn được nghe tiếng đó nữa thì rất đáng buồn. Nghề đúc đồng mang lại rất nhiều giá trị về nghệ thuật, văn hóa, tâm linh hướng mọi người tới những giá trị tốt đẹp hơn. Chính vì vậy, tôi quyết định cố gắng giữ gìn nghề truyền thống do tổ tiên truyền lại"
Theo anh Tuấn đến xưởng, nhìn các thợ ngồi tỉ mỉ từng giờ để hoàn thiện từng sản phẩm, phần nào thấy được khó khăn vất vả của nghề. "Nghề đúc đồng truyền thống phải làm thủ công hoàn toàn, người thợ phải cẩn thận tỉ mỉ từng chi tiết, công đoạn.
Vì vậy rất nhiều người đến học và làm việc nhưng cũng chỉ được một thời gian ngắn. Chúng tôi tự hào là hậu duệ của làng nghề nhiều đời. Với lòng yêu nghề, tâm huyết, chúng tôi có thể cố gắng giữ gìn và phát triển, tiếp nối, mang lại những giá trị văn hóa và đời sống tinh thần cho nhân dân", anh Tuấn cho biết.
Share về nguyện vọng của gia đình, anh Tuấn khẳng định muốn động viên, khuyến khích những bạn trẻ yêu nghề đúc đồng có thể đến học hỏi. "Đồng lòng, quyết tâm biến gia đình thành một cơ sở đào tạo nghề đúc đồng cho người trẻ từ khắp các tỉnh, thành về học tập, trở thành những nghệ nhân tương lai.
Đối với Hà Nội, bên cạnh việc phát triển và hội nhập văn hóa vẫn phải giữ gìn bản sắc riêng, đặc biệt là những nghề tiêu biểu gắn liền với Thủ đô. Gia đình chúng tôi không còn đặt nặng vấn đề miếng cơm, manh áo lên hàng đầu, vì nếu như thế chúng tôi không còn nhiệt huyết giữ gìn đến tận ngày hôm nay.
Chúng tôi tự hào là những người con làng nghề đúc đồng truyền thống Ngũ Xã, cũng là một công dân của Thủ đô văn hóa. Chúng tôi quyết tâm biến nơi đây thành nơi bảo tồn nghề quý", anh Tuấn nói ️
Luật xưa quy định chỉ truyền lại những bí kíp về nghề đúc đồng cho con cháu trong làng. Nhưng ngày nay với xã hội phát triển đã không còn mấy người muốn gắn bó với nghề, để có thể tiếp thêm sức sống cũng như duy trì và phát triển làng nghề truyền thống, bác Nguyễn Văn Ứng sẵn sàng truyền dạy cho những người có nhu cầu theo học.
Tuy nhiên không phải ai bác cũng nhận làm học trò nha, chỉ có những người thật sự yêu nghề, say mê với nghề thì bác mới đồng ý truyền nghề. Không chỉ vậy, khi sinh viên nước ngoài tìm đến bái thầy, bác đã thẳng thắn từ chối vì chỉ muốn truyền nghề đúc đồng truyền thống cho người Việt - đó là tài sản quý giá, là tinh hoa nghệ thuật mà ông cha đã để lại
Bác Nguyễn Văn Ứng vẫn mong muốn, ấp ủ mở một trường đào tạo chuyên về đúc đồng.
Nguồn: soha.vn
Kể lại chuyện xưa một tí nè, làng đúc đồng Ngũ Xã (Ba Đình, Hà Nội) được hình thành từ thế kỷ 17 luôn đó. Hồi thời hoàng kim, nơi đây là trường đúc lớn nhất kinh thành và là một trong "tứ đại làng nghề" với câu nói nổi tiếng: "Lĩnh hoa Yên Thái, đồ gốm Bát Tràng, thợ vàng Định Công, thợ đồng Ngũ Xã"
Làng nghề này đã tạo ra siêu nhiều công trình văn hóa đỉnh cao, tiêu biểu phải kể đến tượng Đức Phật A Di Đà nặng tận 14 tấn tại chùa Ngũ Xã được Nhà nước công nhận là tác phẩm Văn hóa nghệ thuật Việt Nam nha. Hay tượng Trấn Vũ tại đền Quán Thánh - một trong Tứ trấn của đất Thăng Long xưa.
Ngoài ra còn có chuông đồng 6 tấn tại Ngã 3 Đồng Lộc, tượng đồng tại chùa Ngọa Vân Yên Tử và nhiều tác phẩm khác nữa trải dài khắp cả nước
Ngôi làng xưa kia nổi tiếng với nghề đúc tiền và những món đồ tâm linh nằm ven hồ Trúc Bạch. Nhưng giờ đây, thay vì xưởng đúc thì toàn nhà cửa san sát, hàng quán, cửa tiệm mọc lên... Sự phồn vinh của làng nghề ngày nào giờ chỉ còn vang vọng trong kí ức của thế hệ cụ ông cụ bà
Nhưng may sao vẫn còn bác Nguyễn Văn Ứng - người nghệ nhân đang "cày cuốc" không ngừng nghỉ để giữ lại "nghề tổ" này!
Sinh ra và lớn lên tại làng nghề Ngũ Xã, bác Ứng được cha ông bồi đắp niềm đam mê với nghề đúc đồng từ hồi còn nhỏ xíu. Sau khi xuất ngũ, bác quay về làm nghề theo lời Bác Hồ, tính đến giờ đã hơn 40 năm rồi đó
Ngày mới về, cuộc sống còn khó khăn lắm, bác phải "lấy ngắn nuôi dài", vừa làm nghề nhôm (đúc đồ gia dụng), vừa học nghề đúc đồng của bố.
Share về kỹ thuật đúc đồng, bác Ứng cho biết nghề có 5 kỹ thuật cơ bản: Đắp mô hình chi tiết cần đúc, tạo khuôn, pha trộn nguyên liệu, nấu và đổ nguyên liệu vào khuôn, rồi đến sửa nguội và cuối cùng là đánh bóng sản phẩm.
Với những chi tiết đúc lớn, có khi phải mất mấy tháng mới xong. Muốn giỏi cả 5 kỹ thuật thì có khi mất cả đời rèn luyện luôn đó
Điểm đặc biệt của sản phẩm đồng Ngũ Xã chính là kỹ thuật đúc liền khối. Đúc liền khối với sản phẩm nhỏ đã khó rồi, với sản phẩm cực lớn thì lại càng khó x100 lần!
"Kỹ thuật đúc liền khối vô cùng khó và phức tạp, đòi hỏi người nghệ nhân phải có skill cao trong tất cả các công đoạn. Hiện kỹ thuật này vẫn là bí kíp riêng của làng Ngũ Xã nha", bác Ứng chia sẻ
Thêm nữa, kỹ thuật pha trộn nguyên liệu cũng cực kỳ quan trọng, mỗi loại sản phẩm cần một loại nguyên liệu riêng. Như đúc chuông thì phải pha sao cho màu không cần sáng nhưng tiếng phải trong và vang, pha sai là ra chuông câm luôn đó. Còn đúc tượng thì cần nguyên liệu có màu tôn quý, phải cứng, bền, trường tồn...
Thời kỳ bao cấp, khi đất nước bắt đầu hàn gắn vết thương chiến tranh, bác luôn ấp ủ tâm niệm tôn tạo, hàn gắn lại những tượng đài bị phá hỏng.
Hiện tại ở làng nghề Ngũ Xã chỉ còn đúng 2 gia đình gắn bó với nghề đúc đồng thôi. Dù nhiều gian nan, vất vả nhưng bác Ứng không bao giờ bỏ cuộc. Bác tâm sự: "Lúc mới vào nghề lúc nào cũng gặp khó khăn nhưng cha ông ta đã dạy 'vạn sự khởi đầu nan', nên quyết tâm dù khó khăn vẫn say mê vẫn làm.
Tôi cũng thường căn dặn con cái khi đã quyết định nối nghiệp thì thực sự phải yêu nghề, có tinh thần kiên trì, không dễ dàng khuất phục trước khó khăn. Bởi nghề này rất vất vả, có lúc làm mãi vẫn chẳng thấy tiền đâu..."
Trải qua bao thăng trầm, có lúc tưởng nghề đúc đồng làng Ngũ Xã đã mai một rồi, nhưng bác Ứng vẫn miệt mài, một lòng tâm huyết với nghề truyền thống. Bác cùng các con, cháu đã cho ra đời những sản phẩm đúc đồng tài hoa, tinh xảo cực kỳ
Theo bác Ứng, nghề đúc đồng muốn tồn tại và phát triển phải đòi hỏi sự sáng tạo, nghiên cứu, không thể rập khuôn mới tạo được những bức tượng đồng có hồn.
"Nếu bức tượng không có hồn người ta gọi đấy là cục đồng, kể cả làm con vật thì cũng phải làm nó sống động", bác Ứng nói.
Để nghề tổ không bị mai một, bác Ứng đã dạy hai con trai đúc đồng từ khi còn đang đi học. Dù đã bước sang tuổi thất tuần nhưng bác vẫn luôn tin tưởng mãnh liệt vào sự trường tồn của nghề đúc đồng
"Làng Ngũ Xã đã làm nghề đúc đồng được mấy trăm năm rồi, đến tôi là đời thứ 16, tôi rất tự hào và vui mừng khi cả hai con trai đều nối nghiệp mà cha ông để lại", bác Ứng tự hào chia sẻ.
Nghệ nhân Nguyễn Thanh Tuấn (con trai bác Ứng) kể: "Từ khi còn bé, tôi đã được nghe tiếng gõ của nghề và đến một ngày nếu không còn được nghe tiếng đó nữa thì rất đáng buồn. Nghề đúc đồng mang lại rất nhiều giá trị về nghệ thuật, văn hóa, tâm linh hướng mọi người tới những giá trị tốt đẹp hơn. Chính vì vậy, tôi quyết định cố gắng giữ gìn nghề truyền thống do tổ tiên truyền lại"
Theo anh Tuấn đến xưởng, nhìn các thợ ngồi tỉ mỉ từng giờ để hoàn thiện từng sản phẩm, phần nào thấy được khó khăn vất vả của nghề. "Nghề đúc đồng truyền thống phải làm thủ công hoàn toàn, người thợ phải cẩn thận tỉ mỉ từng chi tiết, công đoạn.
Vì vậy rất nhiều người đến học và làm việc nhưng cũng chỉ được một thời gian ngắn. Chúng tôi tự hào là hậu duệ của làng nghề nhiều đời. Với lòng yêu nghề, tâm huyết, chúng tôi có thể cố gắng giữ gìn và phát triển, tiếp nối, mang lại những giá trị văn hóa và đời sống tinh thần cho nhân dân", anh Tuấn cho biết.
Share về nguyện vọng của gia đình, anh Tuấn khẳng định muốn động viên, khuyến khích những bạn trẻ yêu nghề đúc đồng có thể đến học hỏi. "Đồng lòng, quyết tâm biến gia đình thành một cơ sở đào tạo nghề đúc đồng cho người trẻ từ khắp các tỉnh, thành về học tập, trở thành những nghệ nhân tương lai.
Đối với Hà Nội, bên cạnh việc phát triển và hội nhập văn hóa vẫn phải giữ gìn bản sắc riêng, đặc biệt là những nghề tiêu biểu gắn liền với Thủ đô. Gia đình chúng tôi không còn đặt nặng vấn đề miếng cơm, manh áo lên hàng đầu, vì nếu như thế chúng tôi không còn nhiệt huyết giữ gìn đến tận ngày hôm nay.
Chúng tôi tự hào là những người con làng nghề đúc đồng truyền thống Ngũ Xã, cũng là một công dân của Thủ đô văn hóa. Chúng tôi quyết tâm biến nơi đây thành nơi bảo tồn nghề quý", anh Tuấn nói ️
Luật xưa quy định chỉ truyền lại những bí kíp về nghề đúc đồng cho con cháu trong làng. Nhưng ngày nay với xã hội phát triển đã không còn mấy người muốn gắn bó với nghề, để có thể tiếp thêm sức sống cũng như duy trì và phát triển làng nghề truyền thống, bác Nguyễn Văn Ứng sẵn sàng truyền dạy cho những người có nhu cầu theo học.
Tuy nhiên không phải ai bác cũng nhận làm học trò nha, chỉ có những người thật sự yêu nghề, say mê với nghề thì bác mới đồng ý truyền nghề. Không chỉ vậy, khi sinh viên nước ngoài tìm đến bái thầy, bác đã thẳng thắn từ chối vì chỉ muốn truyền nghề đúc đồng truyền thống cho người Việt - đó là tài sản quý giá, là tinh hoa nghệ thuật mà ông cha đã để lại
Bác Nguyễn Văn Ứng vẫn mong muốn, ấp ủ mở một trường đào tạo chuyên về đúc đồng.
Nguồn: soha.vn