Dạo gần đây mạng xã hội đang rần rần về thông tin vaccine Covid-19 mRNA (của Pfizer và Moderna) có liên quan đến ung thư, khiến nhiều người lo lắng phết đấy Nguồn gốc câu chuyện này chủ yếu đến từ một bài tổng quan trên tạp chí Oncotarget, ghi nhận 333 trường hợp ung thư mới hoặc diễn biến nặng hơn sau khi tiêm vaccine mRNA ở 27 quốc gia. Từ đó, nhiều người suy đoán rằng vaccine có thể làm tăng nguy cơ ung thư.
Nhưng khoan đã! Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, đã lên tiếng giải ơi là giải khi trao đổi với Tri Thức - Znews. Theo ông, chỉ với dữ liệu như vậy thôi thì chưa đủ để kết luận về mặt khoa học đâu nhé! Phần lớn các lập luận này chỉ dựa vào sự trùng hợp về thời gian chứ không phải bằng chứng thật sự về mối liên hệ nhân quả.
Bác sĩ Khanh giải thích rằng mỗi ca ung thư đều có một câu chuyện bệnh lý phức tạp riêng. Người bệnh có mắc Covid-19 trước đó không? Nhiễm biến chủng nào? Có bệnh nền gì không? Tầm soát ung thư thế nào? Tuân thủ điều trị ra sao?... Tất cả đều là những yếu tố quan trọng cần xem xét. Chỉ nhìn vào mốc thời gian "sau tiêm vaccine" rồi quy kết ung thư cho vaccine thì không khoa học tí nào luôn!
"Không thể nói vaccine Covid-19 gây ung thư được. Trong giai đoạn cao điểm của đại dịch, gần như ai cũng từng nhiễm Covid-19. Vậy có thể nói rằng Covid-19 gây ung thư cho tất cả trường hợp này hay không?", bác sĩ Khanh phản biện cực hay.
Ông nhấn mạnh rằng ung thư là bệnh lý đa yếu tố mà. Di truyền, môi trường sống, thói quen sinh hoạt, nhiễm trùng mạn tính, tuổi tác... đều có thể góp phần vào quá trình hình thành và phát triển bệnh. Việc "đổ lỗi" cho một yếu tố đơn lẻ, đặc biệt là vaccine, là cách tiếp cận đơn giản hóa quá đà một vấn đề y học vốn rất phức tạp.
"Đến nay, không có dữ liệu khoa học đáng tin cậy nào cho thấy vaccine mRNA gây ra các ảnh hưởng lâu dài liên quan đến ung thư", vị chuyên gia khẳng định.
**Giới chuyên môn đồng loạt bác bỏ tin đồn **
Theo Global Vaccine Data Network, trong giai đoạn hậu đại dịch Covid-19, thuật ngữ "Turbo Cancer" (ung thư siêu tốc) bắt đầu xuất hiện. Khái niệm này được dùng để mô tả giả thuyết cho rằng vaccine mRNA kích hoạt một làn sóng ung thư tiến triển nhanh và ác tính. Nhưng khi được kiểm chứng dưới góc độ y học hiện đại và các dữ liệu dịch tễ học, giả thuyết này chưa nhận được sự ủng hộ từ giới khoa học chút nào.
Lập luận phổ biến đầu tiên cho rằng mRNA trong vaccine có thể làm suy giảm khả năng sửa chữa DNA của tế bào. Nhưng thực ra, điều này không thể xảy ra về mặt sinh học đâu các bạn ơi! mRNA từ vaccine chỉ hoạt động trong bào tương và không thể đi vào nhân tế bào - nơi lưu trữ DNA. Khi không tiếp cận được DNA thì mRNA cũng không có khả năng can thiệp vào các cơ chế sửa chữa hay làm biến đổi vật liệu di truyền của con người rồi.
Một lập luận khác cho rằng protein gai được tạo ra sau tiêm vaccine có thể ức chế các gen bảo vệ chống ung thư, chẳng hạn BRCA. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu thực nghiệm đáng tin cậy nào chứng minh được điều này. Protein gai chỉ được tạo ra trong thời gian ngắn, nhanh chóng bị hệ miễn dịch nhận diện và phân hủy, không đủ để gây ra những thay đổi sinh học lâu dài hay thúc đẩy quá trình sinh ung thư.
Còn lo ngại về DNA tồn dư có thể chèn vào DNA người tiêm và gây ung thư thì cũng không được khoa học ủng hộ. Theo các phân tích kiểm chứng độc lập, vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech và Moderna được sản xuất từ các khuôn DNA dùng để tổng hợp mRNA mã hóa protein gai của SARS-CoV-2.
Fact Check nhấn mạnh trong quy trình sản xuất, nhiều bước tinh lọc và kiểm soát chất lượng được áp dụng nhằm cắt nhỏ và loại bỏ DNA khuôn. Về mặt kỹ thuật, có thể còn sót lại một lượng DNA cực nhỏ trong sản phẩm cuối cùng, nhưng các nghiên cứu cho thấy lượng này không đáng kể và không mang ý nghĩa lâm sàng gì hết.
Theo các chuyên gia, để những DNA này gây ung thư thì phải xảy ra hàng loạt điều kiện hiếm gặp cùng một lúc: DNA phải xâm nhập vào tế bào, vượt qua các hàng rào bảo vệ để vào nhân, tích hợp chính xác vào DNA người tại một vị trí nhạy cảm, tránh được sự loại bỏ của hệ miễn dịch, rồi tiếp tục nhân lên theo cách dẫn đến ung thư. Nghe thôi đã thấy khó rồi phải không nào?
Trong thực tế, vaccine mRNA được tiêm vào cơ, nơi các tế bào không phân chia nhanh, càng làm cho kịch bản này trở nên khó xảy ra hơn nữa. Ngay cả khi vật liệu di truyền lạ lọt vào tế bào, cơ thể vẫn có những cơ chế hiệu quả để nhận diện và loại bỏ chúng.
Nguồn: genk.vn
Nhưng khoan đã! Bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM, đã lên tiếng giải ơi là giải khi trao đổi với Tri Thức - Znews. Theo ông, chỉ với dữ liệu như vậy thôi thì chưa đủ để kết luận về mặt khoa học đâu nhé! Phần lớn các lập luận này chỉ dựa vào sự trùng hợp về thời gian chứ không phải bằng chứng thật sự về mối liên hệ nhân quả.
Bác sĩ Khanh giải thích rằng mỗi ca ung thư đều có một câu chuyện bệnh lý phức tạp riêng. Người bệnh có mắc Covid-19 trước đó không? Nhiễm biến chủng nào? Có bệnh nền gì không? Tầm soát ung thư thế nào? Tuân thủ điều trị ra sao?... Tất cả đều là những yếu tố quan trọng cần xem xét. Chỉ nhìn vào mốc thời gian "sau tiêm vaccine" rồi quy kết ung thư cho vaccine thì không khoa học tí nào luôn!
"Không thể nói vaccine Covid-19 gây ung thư được. Trong giai đoạn cao điểm của đại dịch, gần như ai cũng từng nhiễm Covid-19. Vậy có thể nói rằng Covid-19 gây ung thư cho tất cả trường hợp này hay không?", bác sĩ Khanh phản biện cực hay.
Ông nhấn mạnh rằng ung thư là bệnh lý đa yếu tố mà. Di truyền, môi trường sống, thói quen sinh hoạt, nhiễm trùng mạn tính, tuổi tác... đều có thể góp phần vào quá trình hình thành và phát triển bệnh. Việc "đổ lỗi" cho một yếu tố đơn lẻ, đặc biệt là vaccine, là cách tiếp cận đơn giản hóa quá đà một vấn đề y học vốn rất phức tạp.
"Đến nay, không có dữ liệu khoa học đáng tin cậy nào cho thấy vaccine mRNA gây ra các ảnh hưởng lâu dài liên quan đến ung thư", vị chuyên gia khẳng định.
**Giới chuyên môn đồng loạt bác bỏ tin đồn **
Theo Global Vaccine Data Network, trong giai đoạn hậu đại dịch Covid-19, thuật ngữ "Turbo Cancer" (ung thư siêu tốc) bắt đầu xuất hiện. Khái niệm này được dùng để mô tả giả thuyết cho rằng vaccine mRNA kích hoạt một làn sóng ung thư tiến triển nhanh và ác tính. Nhưng khi được kiểm chứng dưới góc độ y học hiện đại và các dữ liệu dịch tễ học, giả thuyết này chưa nhận được sự ủng hộ từ giới khoa học chút nào.
Lập luận phổ biến đầu tiên cho rằng mRNA trong vaccine có thể làm suy giảm khả năng sửa chữa DNA của tế bào. Nhưng thực ra, điều này không thể xảy ra về mặt sinh học đâu các bạn ơi! mRNA từ vaccine chỉ hoạt động trong bào tương và không thể đi vào nhân tế bào - nơi lưu trữ DNA. Khi không tiếp cận được DNA thì mRNA cũng không có khả năng can thiệp vào các cơ chế sửa chữa hay làm biến đổi vật liệu di truyền của con người rồi.
Một lập luận khác cho rằng protein gai được tạo ra sau tiêm vaccine có thể ức chế các gen bảo vệ chống ung thư, chẳng hạn BRCA. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có nghiên cứu thực nghiệm đáng tin cậy nào chứng minh được điều này. Protein gai chỉ được tạo ra trong thời gian ngắn, nhanh chóng bị hệ miễn dịch nhận diện và phân hủy, không đủ để gây ra những thay đổi sinh học lâu dài hay thúc đẩy quá trình sinh ung thư.
Còn lo ngại về DNA tồn dư có thể chèn vào DNA người tiêm và gây ung thư thì cũng không được khoa học ủng hộ. Theo các phân tích kiểm chứng độc lập, vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech và Moderna được sản xuất từ các khuôn DNA dùng để tổng hợp mRNA mã hóa protein gai của SARS-CoV-2.
Fact Check nhấn mạnh trong quy trình sản xuất, nhiều bước tinh lọc và kiểm soát chất lượng được áp dụng nhằm cắt nhỏ và loại bỏ DNA khuôn. Về mặt kỹ thuật, có thể còn sót lại một lượng DNA cực nhỏ trong sản phẩm cuối cùng, nhưng các nghiên cứu cho thấy lượng này không đáng kể và không mang ý nghĩa lâm sàng gì hết.
Theo các chuyên gia, để những DNA này gây ung thư thì phải xảy ra hàng loạt điều kiện hiếm gặp cùng một lúc: DNA phải xâm nhập vào tế bào, vượt qua các hàng rào bảo vệ để vào nhân, tích hợp chính xác vào DNA người tại một vị trí nhạy cảm, tránh được sự loại bỏ của hệ miễn dịch, rồi tiếp tục nhân lên theo cách dẫn đến ung thư. Nghe thôi đã thấy khó rồi phải không nào?
Trong thực tế, vaccine mRNA được tiêm vào cơ, nơi các tế bào không phân chia nhanh, càng làm cho kịch bản này trở nên khó xảy ra hơn nữa. Ngay cả khi vật liệu di truyền lạ lọt vào tế bào, cơ thể vẫn có những cơ chế hiệu quả để nhận diện và loại bỏ chúng.
Nguồn: genk.vn