MiCoco5971
New member
"Ngưng thở khi ngủ" nghe có vẻ như chuyện nhỏ nhưng thực ra là một rối loạn cực kỳ nguy hiểm đó các bạn ơi! Đây là tình trạng cơ thể bị ngưng thở từng lúc khi đang ngủ, kéo dài từ 10 giây trở lên và làm giảm nồng độ oxy trong máu. Sự giảm oxy máu ngắt quãng và giấc ngủ bị phân mảnh sẽ dẫn đến stress oxy hóa, kích hoạt hệ giao cảm, rối loạn chức năng nội mô. Hội chứng này có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, thậm chí đột quỵ, đột tử luôn á!
Vậy làm thế nào để nhận biết có mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ? Ai có nguy cơ bị mắc và làm thế nào để chẩn đoán, điều trị? Cùng lắng nghe chia sẻ từ TS. BS. Phan Thanh Thủy - Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai để hiểu rõ vấn đề này nhé!
Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?
Theo bác sĩ Phan Thanh Thủy, hội chứng ngừng thở khi ngủ được chia thành 3 nhóm: ngừng thở tắc nghẽn, ngừng thở trung ương và ngừng thở hỗn hợp. Trong đó, hội chứng ngừng thở tắc nghẽn chiếm tỷ lệ chủ yếu, thường gặp ở nam giới, những bạn hút thuốc lá, thừa cân, béo phì với chỉ số BMI >23 kg/m2, cổ ngắn, hàm nhỏ; hoặc gia đình có tiền sử ngủ ngáy, ngừng thở khi ngủ.
Các dấu hiệu để nhận biết bao gồm:
• Ngáy ngủ (kiểu ngáy to kinh người ấy)
• Buồn ngủ ban ngày, ngủ không bồi sức, mệt mỏi vào buổi sáng hoặc thậm chí mất ngủ
• Thức dậy trong đêm vì các cơn ngừng thở, thở hổn hển hoặc cảm giác ngạt thở
• Người ngủ cùng có thể chứng kiến bạn ngáy thường xuyên, ngưng thở hoặc cả hai
Đặc biệt, những bạn được chẩn đoán tăng huyết áp, rối loạn tâm trạng, rối loạn nhận thức, bệnh mạch vành, tai biến mạch não, suy tim sung huyết, rung nhĩ hoặc ĐTĐ type 2 cần tầm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ nếu có ít nhất một trong ba triệu chứng trên.
Tuy nhiên để chẩn đoán chính xác, bạn cần được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa và được đo đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ. Theo thống kê của Hội y học giấc ngủ Hoa Kỳ AASM, có đến 80% bệnh nhân mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ chưa được chẩn đoán đó!
Hội chứng này có nguy hiểm không?
Câu trả lời là CỰC KỲ NGUY HIỂM luôn nha! Bác sĩ Phan Thanh Thủy cho biết ngưng thở khi ngủ gây ra nhiều hậu quả và biến chứng nghiêm trọng:
Đầu tiên, do giấc ngủ bị phân mảnh, người bệnh thường buồn ngủ ban ngày quá mức dẫn đến gia tăng tai nạn giao thông và tai nạn lao động. (Ngủ gật khi lái xe là vô cùng nguy hiểm đó mọi người!)
Nghiêm trọng hơn, chất lượng giấc ngủ kém còn gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung, lo âu, trầm cảm. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất làm việc, dễ cáu gắt và dễ bị kích động. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến quan hệ xã hội và gia đình nữa đó!
Ngưng thở khi ngủ còn có thể dẫn đến các bệnh lý rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn lipid máu, các bệnh lý thần kinh như Alzheimer...
Đặc biệt nghiêm trọng, hội chứng này có thể dẫn đến tăng nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp kháng trị, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Số liệu cho thấy: Hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể gặp ở 35% các bệnh nhân tăng huyết áp, 50% ở những bệnh nhân có rung nhĩ, 50% bệnh nhân suy tim và lên tới 80% ở những bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị!
Một phân tích tổng hợp trên các bệnh nhân đột quỵ ở châu Á cho thấy có đến 73,7% bệnh nhân đột quỵ có ngưng thở khi ngủ. Một trong các biến chứng nguy hiểm nhất của hội chứng này là đột tử trong đêm do độ bão hòa oxy máu giảm thấp và rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim cấp.
Quy trình đo đa ký như thế nào?
Để thực hiện đo đa ký hô hấp/giấc ngủ, bạn cần được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa. Các xét nghiệm cần làm trước đo bao gồm: chụp X.quang tim phổi, điện tâm đồ, nội soi tai mũi họng, xét nghiệm máu...
Tiếp theo, các bác sĩ sẽ sắp xếp lịch đo cho từng bệnh nhân. Với các bệnh nhân ngoại trú, lịch hẹn thường là 20h ngày đo. Bạn sẽ được sắp xếp phòng đo riêng biệt đảm bảo môi trường phòng ngủ thoải mái nhất. Nhân viên y tế sẽ đặt điện cực, các đầu dây đo để ghi lại các sóng điện não, cử động mắt, cử động chân, lưu lượng khí qua mũi, cử động ngực bụng, đo bão hòa oxy máu... Bạn sẽ được hướng dẫn để đi vào giấc ngủ thoải mái nhất.
Sáng hôm sau, khoảng 6h sáng, nhân viên y tế sẽ tháo máy đo. Bạn sẽ ra về và chờ nhận kết quả. Khi có kết quả, thư ký sẽ chủ động gọi điện hẹn lịch tư vấn với bác sĩ để thông báo kết quả và tư vấn điều trị. Nếu bạn có mắc hội chứng ngừng thở khi ngủ, các bác sĩ sẽ lập hồ sơ theo dõi định kỳ.
Có cách nào để điều trị không?
May mắn là CÓ NHÉ! Tùy vào triệu chứng của người bệnh và mức độ nặng của ngưng thở khi ngủ mà bác sĩ quyết định lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp. Các biện pháp chính bao gồm:
• Giảm cân, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý và tập luyện thể dục duy trì cân nặng lý tưởng với những trường hợp thừa cân, béo phì (động lực giảm cân đây rồi nè!)
• Điều trị bằng phẫu thuật với những trường hợp có bất thường đường hô hấp trên như: amydal quá phát, hàm nhỏ, tụt sau
• Đeo dụng cụ đẩy hàm dưới ra trước
• Thở máy thông khí áp lực dương
• Kích thích dây thần kinh XII
Trong đó, thở máy thông khí áp lực dương là phương pháp không xâm lấn phổ biến nhất được sử dụng hiện nay.
Cách sử dụng máy thở đạt hiệu quả tốt nhất
Bác sĩ Phan Thanh Thủy cho biết để đạt hiệu quả, bệnh nhân cần tuân thủ điều trị thở máy:
• Thời gian thở máy tối thiểu: 4h/đêm, lý tưởng nhất là thở suốt đêm trong khi ngủ và thở đều đặn mỗi ngày
• Thời gian thở máy ít nhất là 5 ngày/tuần
• Hiệu quả điều trị sẽ duy trì tốt nếu người bệnh ổn định cân nặng
Một điều quan trọng là người bệnh không cần phải lo lắng về nguy cơ phụ thuộc máy thở nhé! Bởi lẽ, máy thở chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong bệnh cảnh có ngưng thở khi ngủ, không thể chữa khỏi dứt bệnh. Tiếng ngáy và những cơn ngưng thở sẽ xuất hiện trở lại nếu ngưng sử dụng máy thở.
Tuy nhiên, nếu sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ với độ tuân thủ điều trị trên 80%, các nguy cơ của hội chứng ngừng thở khi ngủ sẽ giảm đáng kể:
Cải thiện 41% trị số huyết áp
Giảm 31% chỉ số đường huyết
Giảm 56% nguy cơ bệnh lý tim mạch
Giảm 5 lần nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạch
Nguồn: soha.vn
Vậy làm thế nào để nhận biết có mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ? Ai có nguy cơ bị mắc và làm thế nào để chẩn đoán, điều trị? Cùng lắng nghe chia sẻ từ TS. BS. Phan Thanh Thủy - Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai để hiểu rõ vấn đề này nhé!
Dấu hiệu nhận biết hội chứng ngưng thở khi ngủ là gì?
Theo bác sĩ Phan Thanh Thủy, hội chứng ngừng thở khi ngủ được chia thành 3 nhóm: ngừng thở tắc nghẽn, ngừng thở trung ương và ngừng thở hỗn hợp. Trong đó, hội chứng ngừng thở tắc nghẽn chiếm tỷ lệ chủ yếu, thường gặp ở nam giới, những bạn hút thuốc lá, thừa cân, béo phì với chỉ số BMI >23 kg/m2, cổ ngắn, hàm nhỏ; hoặc gia đình có tiền sử ngủ ngáy, ngừng thở khi ngủ.
Các dấu hiệu để nhận biết bao gồm:
• Ngáy ngủ (kiểu ngáy to kinh người ấy)
• Buồn ngủ ban ngày, ngủ không bồi sức, mệt mỏi vào buổi sáng hoặc thậm chí mất ngủ
• Thức dậy trong đêm vì các cơn ngừng thở, thở hổn hển hoặc cảm giác ngạt thở
• Người ngủ cùng có thể chứng kiến bạn ngáy thường xuyên, ngưng thở hoặc cả hai
Đặc biệt, những bạn được chẩn đoán tăng huyết áp, rối loạn tâm trạng, rối loạn nhận thức, bệnh mạch vành, tai biến mạch não, suy tim sung huyết, rung nhĩ hoặc ĐTĐ type 2 cần tầm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ nếu có ít nhất một trong ba triệu chứng trên.
Tuy nhiên để chẩn đoán chính xác, bạn cần được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa và được đo đa ký hô hấp hoặc đa ký giấc ngủ. Theo thống kê của Hội y học giấc ngủ Hoa Kỳ AASM, có đến 80% bệnh nhân mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ chưa được chẩn đoán đó!
Hội chứng này có nguy hiểm không?
Câu trả lời là CỰC KỲ NGUY HIỂM luôn nha! Bác sĩ Phan Thanh Thủy cho biết ngưng thở khi ngủ gây ra nhiều hậu quả và biến chứng nghiêm trọng:
Đầu tiên, do giấc ngủ bị phân mảnh, người bệnh thường buồn ngủ ban ngày quá mức dẫn đến gia tăng tai nạn giao thông và tai nạn lao động. (Ngủ gật khi lái xe là vô cùng nguy hiểm đó mọi người!)
Nghiêm trọng hơn, chất lượng giấc ngủ kém còn gây ra các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, khó tập trung, lo âu, trầm cảm. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất làm việc, dễ cáu gắt và dễ bị kích động. Tình trạng này có thể ảnh hưởng đến quan hệ xã hội và gia đình nữa đó!
Ngưng thở khi ngủ còn có thể dẫn đến các bệnh lý rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn lipid máu, các bệnh lý thần kinh như Alzheimer...
Đặc biệt nghiêm trọng, hội chứng này có thể dẫn đến tăng nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp kháng trị, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ.
Số liệu cho thấy: Hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể gặp ở 35% các bệnh nhân tăng huyết áp, 50% ở những bệnh nhân có rung nhĩ, 50% bệnh nhân suy tim và lên tới 80% ở những bệnh nhân tăng huyết áp kháng trị!
Một phân tích tổng hợp trên các bệnh nhân đột quỵ ở châu Á cho thấy có đến 73,7% bệnh nhân đột quỵ có ngưng thở khi ngủ. Một trong các biến chứng nguy hiểm nhất của hội chứng này là đột tử trong đêm do độ bão hòa oxy máu giảm thấp và rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim cấp.
Quy trình đo đa ký như thế nào?
Để thực hiện đo đa ký hô hấp/giấc ngủ, bạn cần được thăm khám bởi các bác sĩ chuyên khoa. Các xét nghiệm cần làm trước đo bao gồm: chụp X.quang tim phổi, điện tâm đồ, nội soi tai mũi họng, xét nghiệm máu...
Tiếp theo, các bác sĩ sẽ sắp xếp lịch đo cho từng bệnh nhân. Với các bệnh nhân ngoại trú, lịch hẹn thường là 20h ngày đo. Bạn sẽ được sắp xếp phòng đo riêng biệt đảm bảo môi trường phòng ngủ thoải mái nhất. Nhân viên y tế sẽ đặt điện cực, các đầu dây đo để ghi lại các sóng điện não, cử động mắt, cử động chân, lưu lượng khí qua mũi, cử động ngực bụng, đo bão hòa oxy máu... Bạn sẽ được hướng dẫn để đi vào giấc ngủ thoải mái nhất.
Sáng hôm sau, khoảng 6h sáng, nhân viên y tế sẽ tháo máy đo. Bạn sẽ ra về và chờ nhận kết quả. Khi có kết quả, thư ký sẽ chủ động gọi điện hẹn lịch tư vấn với bác sĩ để thông báo kết quả và tư vấn điều trị. Nếu bạn có mắc hội chứng ngừng thở khi ngủ, các bác sĩ sẽ lập hồ sơ theo dõi định kỳ.
Có cách nào để điều trị không?
May mắn là CÓ NHÉ! Tùy vào triệu chứng của người bệnh và mức độ nặng của ngưng thở khi ngủ mà bác sĩ quyết định lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp. Các biện pháp chính bao gồm:
• Giảm cân, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hợp lý và tập luyện thể dục duy trì cân nặng lý tưởng với những trường hợp thừa cân, béo phì (động lực giảm cân đây rồi nè!)
• Điều trị bằng phẫu thuật với những trường hợp có bất thường đường hô hấp trên như: amydal quá phát, hàm nhỏ, tụt sau
• Đeo dụng cụ đẩy hàm dưới ra trước
• Thở máy thông khí áp lực dương
• Kích thích dây thần kinh XII
Trong đó, thở máy thông khí áp lực dương là phương pháp không xâm lấn phổ biến nhất được sử dụng hiện nay.
Cách sử dụng máy thở đạt hiệu quả tốt nhất
Bác sĩ Phan Thanh Thủy cho biết để đạt hiệu quả, bệnh nhân cần tuân thủ điều trị thở máy:
• Thời gian thở máy tối thiểu: 4h/đêm, lý tưởng nhất là thở suốt đêm trong khi ngủ và thở đều đặn mỗi ngày
• Thời gian thở máy ít nhất là 5 ngày/tuần
• Hiệu quả điều trị sẽ duy trì tốt nếu người bệnh ổn định cân nặng
Một điều quan trọng là người bệnh không cần phải lo lắng về nguy cơ phụ thuộc máy thở nhé! Bởi lẽ, máy thở chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong bệnh cảnh có ngưng thở khi ngủ, không thể chữa khỏi dứt bệnh. Tiếng ngáy và những cơn ngưng thở sẽ xuất hiện trở lại nếu ngưng sử dụng máy thở.
Tuy nhiên, nếu sử dụng đúng theo hướng dẫn của bác sĩ với độ tuân thủ điều trị trên 80%, các nguy cơ của hội chứng ngừng thở khi ngủ sẽ giảm đáng kể:
Cải thiện 41% trị số huyết áp Giảm 31% chỉ số đường huyết Giảm 56% nguy cơ bệnh lý tim mạch Giảm 5 lần nguy cơ tử vong do bệnh lý tim mạchNguồn: soha.vn