Nói đến Bắc Ninh là nghĩ ngay đến quê hương của Hòa Minzy và cả dân ca quan họ huyền thoại – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại luôn. Nhưng thật ra, không ít người vẫn hiểu lầm quan họ chỉ là kiểu "hát thả thính" giữa liền anh – liền chị thôi, chứ chưa thấu được hết chiều sâu văn hóa, nghi lễ và giá trị cộng đồng xịn sò của loại hình nghệ thuật này đâu nhé!
**Quan họ không chỉ là "hát đối đáp" đơn giản đâu nha**
Nhiều bạn trẻ bây giờ cứ tưởng quan họ là mấy canh hát tán tỉnh giữa liền anh – liền chị thôi. Nhưng thực ra quan họ Bắc Ninh có cả một hệ thống bài bản phong phú, quy tắc hát chặt chẽ và mang tính nghi lễ cao lắm luôn!
Quan họ truyền thống không phải loại hát trên sân khấu kiểu bây giờ đâu, mà nó gắn liền với không gian làng xã, đình chùa, lễ hội – nơi các "bọn quan họ" giao lưu theo tục lệ cổ truyền cực kỳ nghiêm túc ấy.
Thời đại bây giờ, quan họ đã được đưa lên sân khấu, truyền hình và các chương trình du lịch. Điều này giúp nhiều người biết đến hơn là đúng rồi, nhưng cũng khiến một phần giá trị nguyên gốc bị "cắt xén" mất đi.
Không ít người chỉ tiếp cận quan họ qua các clip ngắn dễ nghe trên mạng, dẫn đến hiểu lầm đây chỉ là "một loại nhạc trữ tình" thay vì một không gian văn hóa tổng thể như thật. Hơi tiếc đó các bạn ơi!
**Khoảng cách giữa truyền thống và nhận thức của mọi người**
Một lý do khác khiến quan họ chưa được hiểu đúng là thiếu trải nghiệm thực tế á. Quan họ truyền thống đòi hỏi người nghe phải tham gia vào không gian văn hóa cụ thể, lắng nghe theo lối hát đối, giữ đúng phép tắc ứng xử giữa các bọn hát.
Trong khi đó, đa số công chúng hiện nay chỉ tiếp cận qua clip ngắn hoặc biểu diễn du lịch, khiến chiều sâu văn hóa bị thu hẹp lại rất nhiều. Nhưng mà vẫn còn hy vọng nha! Chính quyền và cộng đồng tại Bắc Ninh đang nỗ lực bảo tồn quan họ thông qua các câu lạc bộ, lễ hội truyền thống và hoạt động giáo dục văn hóa cho thế hệ trẻ đây. Nhiều "liền anh, liền chị" vẫn duy trì lối hát mộc mạc, không nhạc đệm, giữ đúng tinh thần quan họ cổ – respect quá!
Quan họ không chỉ là niềm tự hào của Bắc Ninh mà còn là một không gian văn hóa đặc sắc của Việt Nam mình đấy. Việc hiểu đúng về quan họ đòi hỏi không chỉ nghe qua loa, mà còn cần trải nghiệm và sống trong môi trường văn hóa của nó.
Nguồn: saostar.vn