Ôi trời ơi! Liên tiếp hai ngày 26 và 27/11, các bác dân làng ở thôn Bản Tàn, thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn (Bắc Kạn) phải chứng kiến cảnh tượng "rùng rợn" khi nhiều hố sụt lún xuất hiện và gây thiệt hại nặng nề về tài sản
Đất đang yên đang lành, bỗng "há miệng" nuốt luôn cả ao cá
Ao cá của bà Bàn Thị Thục ở thôn Bản Tàn đã xuất hiện tới 3 hố sụt lún siêu to khổng lồ. Nước trong ao như bị hút "ống hút khổng lồ", cạn trơ đáy, còn đàn cá thì bị cuốn xuống các hố sâu hun hút
Hố to nhất nằm sát bờ ao đã làm vỡ cả một đoạn bờ dài, thậm chí một phần thửa ruộng bên cạnh cũng "theo luôn" xuống hố. Theo quan sát của phóng viên, hố này đường kính khoảng 14m, sâu tầm 16m - "nuốt gọn" cả búi tre và 1 cây xoan. Đáng lo là miệng hố vẫn còn xuất hiện các vết nứt, nguy cơ tiếp tục sạt trượt nữa đó
Hố sụt lún nằm giữa một con suối nhỏ, toàn bộ nước suối chảy xuống hố và theo mạch ngầm mất hút, khiến hố không thể đầy nước được.
Cách hố to khoảng 5-6m còn có 2 hố khác nằm ngay giữa ao nhà bà Thục. 2 hố này nhỏ hơn, đường kính khoảng 5m và sâu khoảng 2-3m.
Bà Bàn Thị Thục kể lại: Khoảng 15 giờ ngày 26/11, cả nhà nghe tiếng "ầm ầm" như động đất, chạy ra thì thấy một hố lớn đã "nuốt chửng" bờ ao và một phần ruộng bên cạnh rồi. Đến khoảng 19 giờ cùng ngày, khu vực này lại tiếp tục xuất hiện thêm 2 hố nữa, nước ao cạn kiệt, cá bị cuốn xuống hố sâu
Sáng và chiều 27/11, gia đình bà phải huy động người bơm nước ở hố sâu và bắt cá để "cứu vãn" phần nào thiệt hại.
Bà Thục chia sẻ thêm, ao cá của gia đình diện tích gần 3.000m2, cá đã thả nuôi được 2 năm, sắp thu hoạch rồi mà giờ phần lớn số cá đã theo dòng nước chảy xuống các hố sâu mất tiêu. Năm 2017, khu vực này cũng có hố sụt lún nhưng chỉ là hố nhỏ, lấp được. Còn lần này thì các hố to và sâu hơn nhiều
Không chỉ có bà Thục, cách ao cá chừng 10m, vào khoảng 17 giờ ngày 27/11, ruộng ngô của gia đình ông Hoàng Văn Sướng cũng xuất hiện hố sụt lún đường kính khoảng 4m, sâu khoảng 2m. Hố này "nuốt luôn" một đám ngô của gia đình.
Ông Sướng cho biết vài hôm trước cũng có một hố nhỏ xuất hiện và gia đình đã lấp rồi. Gia đình ông cùng mọi người trong thôn đang rất mong chính quyền sớm tìm ra nguyên nhân, khắc phục để được yên tâm làm ăn.
Ông Mông Văn Phủ, cũng ở thôn Bản Tàn cho biết: "Khi xảy ra sụt lún, mọi người gọi tôi chạy xuống thì thấy một góc ruộng của gia đình bị hố sâu 'nuốt chửng', rất may ruộng lúa của gia đình vừa thu hoạch xong." May quá đi chứ!
Ông Phủ kể thêm, năm 2016 đã có các hố sụt lún nhỏ, năm 2017 xuất hiện thêm các hố ở thửa ruộng và ao của gia đình. Chiếc ao bị hố sâu hút cạn nước, không thể nuôi cá tiếp, gia đình ông đành bỏ hoang đến giờ
Vậy nguyên nhân là gì?
Ngay sau khi hiện tượng sụt lún xảy ra, đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Kạn, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản (Bộ Tài nguyên và Môi trường), UBND huyện Chợ Đồn đã phối hợp xuống hiện trường đo đạc, lập biên bản, tìm nguyên nhân và phương án khắc phục.
Anh Nguyễn Quốc Khánh, nghiên cứu viên của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản, người chủ trì Đề án đánh giá, nghiên cứu hiện tượng sụt lún tại thị trấn Bằng Lũng và xã Bằng Lãng, Ngọc Phái (huyện Chợ Đồn) cho biết tại thôn Bản Tàn, hố sụt lớn nhất có diện tích khoảng 280m2, các hố nhỏ có diện tích khoảng 25m2.
Đây là hố sụt lún có diện tích lớn nhất trong số hơn 80 hố sụt lún đã từng xảy ra trong khu vực
Khu vực này có địa chất karst với nhiều hang động ngầm phát triển bên dưới, cấu trúc địa chất, địa tầng ở nơi xảy ra sập, sụt ở trên tầng đất phủ. Thành phần đất phủ chủ yếu là đất cát lẫn cuội sỏi nên khá dễ bị rửa trôi, phía trên là lớp đất sét có chiều dày từ 0,8-1m2.
Khi có sự tác động của các yếu tố như mạch nước ngầm cạn, hiện tượng bơm hút nước ngầm, sụt lún dễ xảy ra hơn. Đặc biệt hiện tượng này hay xảy ra vào mùa khô.
Hiện nay, việc đo vẽ địa chất đã hoàn thành, đơn vị đang triển khai đo địa vật lý một số tuyến cắt qua vị trí hố sụt. Sau khi có kết quả cộng với các tài liệu quan trắc mực nước, đơn vị sẽ đưa ra những khuyến cáo cụ thể hơn và khoanh định những vùng có nguy cơ xảy ra sụt lún.
Để đảm bảo an toàn, Sở Tài nguyên và Môi trường Bắc Kạn đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn huyện Chợ Đồn thông tin cho người dân trong khu vực không đến gần các hố sụt lún, tiếp tục theo dõi diễn biến và kịp thời thông tin, báo cáo đến các cơ quan chuyên môn.
"Lịch sử" sụt lún ở Chợ Đồn
Trước đó, vào ngày 2/1/2016 tại tổ 10, thị trấn Bằng Lũng đã xảy ra sụt lún với 1 hố sâu khoảng 15m, rộng khoảng 20m2. Hố sụt lún xuất hiện ngay sát tỉnh lộ 254 đã khiến giao thông toàn tuyến bị tê liệt luôn.
Đầu năm 2017, tại thôn Bản Tàn cũng xảy ra gần 20 hố sụt lún lớn nhỏ làm nhiều ao nuôi thủy sản của người dân bị thiệt hại, con suối chảy qua thôn cũng bị rút cạn nước.
Tình trạng sụt lún ở huyện Chợ Đồn xảy ra từ lâu và mật độ ngày càng tăng Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Bắc Kạn đã phối hợp với Tổng cục Địa chất và Khoáng sản thuộc Bộ Tài Nguyên và Môi trường tìm hiểu nguyên nhân, có biện pháp khắc phục nhằm ổn định đời sống người dân.
Tại Hội nghị thông tin về tình hình sụt lún tại huyện Chợ Đồn diễn ra vào tháng 2/2017, cơ quan chuyên môn đánh giá nguyên nhân cơ bản của hiện tượng sụt lún là do điều kiện tự nhiên tạo nên - tồn tại hệ thống hang ngầm hở (trần hang là đất đá gắn kết yếu, chứa nước và không chứa nước) và hệ thống đới đập vỡ nứt nẻ chứa nước.
Do đặc điểm địa chất tự nhiên, đá carbonat nứt nẻ dập vỡ bị nước hòa tan và rửa lụa hoặc hang động (hang động karst) tạo thành hệ thống kênh dẫn nước. Hệ thống hang hở có thể xảy ra hiện tượng sụt lún khi điều kiện thuận lợi.
Cùng với đó, quá trình khai thác nước ngầm dân sinh trong khu vực và vùng lân cận, hoạt động khai thác khoáng sản có thể là một trong những nguyên nhân gián tiếp gây sụt lún.
Giải pháp khắc phục
Tỉnh Bắc Kạn sẽ tiếp tục triển khai phối hợp với Viện Địa chất Trung ương, sớm có kết quả đánh giá chính xác hiện tượng sụt lún để có biện pháp khắc phục lâu dài.
Trước mắt, cần đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho người dân, tìm nơi ở an toàn cho các hộ nằm trong vùng nguy hiểm, di dời khẩn trương những hộ có nhà bị nứt nằm gần hố sụt lún; thống kê thiệt hại và có phương án hỗ trợ người dân.
Bên cạnh đó, các địa phương, ngành chức năng sẽ theo dõi và báo cáo tình hình thường xuyên. Cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền, vận động nhân dân ổn định đời sống; tăng cường công tác bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.
Nguồn: soha.vn