Ủa thứ gì mà nghe ghê vậy? Và nó có thể phá hủy hành tinh chúng ta như thế nào?
Hồi tháng 7/2023 phá kỷ lục nhiệt độ khủng khiếp, ông António Guterres - Tổng thư ký Liên Hợp Quốc đã tuyên bố tại trụ sở LHQ (New York, Mỹ) một câu rất ơ kìa: "Kỷ nguyên nóng lên toàn cầu đã kết thúc; Kỷ nguyên sôi sục toàn cầu đã đến"
Ông đầu đàn của LHQ cho biết con người thải khí nhà kính ầm ầm là nguyên nhân chính khiến Trái Đất nóng lên và khí hậu biến đổi.
Với đa số chúng ta, hậu quả của nóng lên toàn cầu là bão lụt dữ dội hơn, nắng nóng thiêu đốt hơn, cháy rừng thảm khốc hơn... Nhưng với giới khoa học thì còn một nguy cơ kinh hơn nhiều: những mầm bệnh đáng sợ đang nằm im trong băng có thể bị "đánh thức"
Theo New York Post, nóng lên toàn cầu đang làm tan các vùng băng vĩnh cửu siêu rộng - những mặt đất đóng băng vĩnh viễn chiếm 1/4 Bắc bán cầu. Điều này đang "giải phóng các chất hữu cơ bị đóng băng đến cả triệu năm, kể cả các mầm bệnh có thể gây hại cho con người và Trái Đất" luôn.
Năm 2022, Economic Times (Ấn Độ) có đăng về tiên tri của Baba Vanga - nhà tiên tri mù người Bulgaria liên quan đến biến đổi khí hậu. Theo Economic Times, bà được mệnh danh là "Nostradamus của vùng Balkan" đã tiên đoán rằng sẽ có một đại dịch xảy ra do virus đông lạnh bị giải phóng vì băng tan do biến đổi khí hậu
Trước đó tháng 7/2021, một nhóm các nhà nghiên cứu đã phát hiện 2 mẫu băng từ sông băng ở Cao nguyên Tây Tạng đang tan chứa virus cổ đại chưa từng thấy trước đây. Các nhà nghiên cứu cho biết lõi băng đó đã đóng băng ít nhất 14.400 năm trước rồi nha!
Nghiên cứu sâu hơn, các nhà khoa học phát hiện khoảng 33 mã di truyền của virus trong lõi băng. Trong đó, 4 mã thuộc về họ virus hay tấn công vi khuẩn. Còn 28 mã di truyền virus còn lại chưa từng được tìm thấy trước đây!
Quay về các lần phát hiện mầm bệnh trước đó, Phys.org thông tin:
Năm 2003, vi khuẩn đã được hồi sinh từ các mẫu lấy từ đáy lõi băng được khoan vào chỏm băng trên cao nguyên Thanh Hải-Tây Tạng. Lớp băng ở độ sâu đó đã hơn 750.000 năm tuổi luôn.
Năm 2014, virus Pithovirus sibericum "thây ma" khổng lồ đã được hồi sinh từ lớp băng vĩnh cửu 30.000 năm tuổi ở Siberia.
Năm 2016, đợt bùng phát bệnh than (do vi khuẩn đất Bacillus anthracis gây ra) ở phía Tây Siberia được cho là do tan băng nhanh khiến bào tử B. anthracis trong băng vĩnh cửu bị giải phóng. Nó đã giết chết hàng ngàn con tuần lộc và ảnh hưởng đến hàng chục người
Gần đây hơn, năm 2023, các nhà khoa học phát hiện sự tương thích di truyền đáng lo giữa các loại virus được phân lập từ trầm tích hồ ở vùng cao Bắc Cực và các vật chủ sống tiềm năng.
Khí hậu Trái Đất đang nóng lên với tốc độ nhanh gấp 4 lần ở những vùng lạnh như Bắc Cực. Các ước tính cho thấy chúng ta có thể chứng kiến 4.000.000.000.000.000.000.000 vi sinh vật được giải phóng khỏi băng tan mỗi năm - con số này bằng với số lượng ước tính của các ngôi sao trong vũ trũ đó!
Mặc dù có một số lượng khổng lồ vi sinh vật được giải phóng từ băng tan (bao gồm cả mầm bệnh có thể lây nhiễm cho các loài hiện đại), nhưng không ai có thể ước tính chính xác rủi ro mà chúng gây ra cho các hệ sinh thái hiện tại.
Nghiên cứu của một tiến sĩ thuộc Đại học Helsinki, Phần Lan đã có câu trả lời.
Mới đây nhất, tạp chí PLoS Computational Biology đăng tải nghiên cứu của Tiến sĩ Giovanni Strona (Đại học Helsinki, Phần Lan) cảnh báo: Việc giải phóng chỉ 1% mầm bệnh mắc kẹt trong lớp băng bị tan chảy có thể gây ra nguy cơ thiệt hại thực sự cho hệ sinh thái của Trái Đất và đe dọa sức khỏe con người luôn
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Helsinki và Đại học Flinders ở Úc cho biết việc giải phóng những mầm bệnh "du hành thời gian" này bị mắc kẹt trong băng hàng thiên niên kỷ có thể làm tăng các mối đe dọa đối với môi trường toàn cầu và cả nhân loại.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã tính toán rủi ro sinh thái do việc giải phóng các vi khuẩn cổ đại khó đoán này.
Các nhà khoa học đã mô phỏng kỹ thuật số cách mầm bệnh từ quá khứ xâm nhập vào các cộng đồng vật chủ giống như vi khuẩn. Sau đó, họ so sánh tác động của các mầm bệnh xâm nhập đối với sự đa dạng của vi khuẩn chủ - với những tác động trong các cộng đồng không có sự xâm lấn nào.
Kết quả mô phỏng cho thấy các mầm bệnh xâm nhập cổ đại thường có thể tồn tại và phát triển trong thế giới hiện đại, và khoảng 3% có thể trở nên thống trị trong môi trường mới. Không chỉ vậy, họ còn phát hiện khoảng 1% mầm bệnh xâm nhập có kết quả không thể đoán trước
Một số mầm bệnh khiến 1/3 số loài vật chủ bị tiêu diệt, trong khi những mầm bệnh khác làm tăng tính đa dạng lên tới 12% so với các mô phỏng. Mặc dù rủi ro do 1% mầm bệnh được giải phóng có vẻ nhỏ, nhưng các nhà nghiên cứu cho biết những đợt bùng phát này thể hiện "mối nguy hiểm đáng kể".
Tiến sĩ Giovanni Strona, tác giả chính của nghiên cứu cho biết: "Lần đầu tiên, chúng tôi cung cấp phân tích sâu rộng về rủi ro gây ra cho các cộng đồng sinh thái hiện đại bởi những mầm bệnh 'du hành thời gian' này thông qua các mô phỏng máy tính tiên tiến. Chúng tôi phát hiện ra rằng mầm bệnh xâm nhập thường có thể tồn tại, phát triển và trong một số trường hợp trở nên đặc biệt dai dẳng và chiếm ưu thế trong cộng đồng, gây ra tổn thất đáng kể hoặc thay đổi số lượng loài sinh sống".
Theo các nhà nghiên cứu, những phát hiện này cho thấy các mối đe dọa không thể đoán trước do các vi khuẩn cổ đại bị mắc kẹt có thể gây ra "nguy cơ nghiêm trọng" cho Trái Đất hiện đại.
Tiến sĩ Corey Bradshaw, một tác giả khác của nghiên cứu, cho biết: "Kết quả của chúng tôi rất đáng lo ngại, bởi vì chúng chỉ ra rủi ro thực sự xuất phát từ những sự kiện hiếm gặp khi mầm bệnh cổ đại đang bị mắc kẹt trong băng vĩnh cửu và băng tạo ra với hệ sinh thái hiện đại. Trong trường hợp xấu nhất nhưng vẫn hoàn toàn có thể xảy ra, sự xâm lấn của một mầm bệnh cổ xưa duy nhất có thể làm giảm 30% quy mô cộng đồng vật chủ của nó"
Các nhà nghiên cứu kêu gọi giới khoa học cố gắng hiểu rõ hơn về nguy cơ tiềm ẩn do những vi khuẩn cổ đại này gây ra để chuẩn bị cho những hậu quả không lường trước được khi chúng bị giải phóng do băng tan vì nóng lên toàn cầu.
Tiến sĩ Corey Bradshaw cho biết: "Kết quả đó cảnh báo rằng rủi ro không còn đơn giản là một điều tưởng tượng nữa".
Nguồn: Independent, Economic Times, Phys
Nguồn: soha.vn