Chị em ơi, nhà khoa học thần kinh Cody Isabel vừa "bóc phốt" một sự thật đau lòng: cách bố mẹ tương tác với con cái chính là yếu tố quan trọng nhất dự đoán con có trở thành người ái kỷ hay không đấy! Những biểu hiện như luôn nghĩ mình đúng, thích được tôn sùng, thiếu đồng cảm... tất cả đều bắt nguồn từ thời thơ ấu luôn
Là chuyên gia nghiên cứu về rối loạn nhân cách ái kỷ (NPD - một dạng rối loạn đặc trưng bởi sự tự cao, nhu cầu được nịnh nọt và thiếu đồng cảm), Cody Isabel phát hiện ra rằng môi trường gia đình ảnh hưởng cực kỳ lớn đến việc trẻ có biểu hiện ái kỷ, như luôn cho mình là số 1, cảm giác quyền lực thái quá và không biết thấu hiểu người khác.
Fun fact: Trẻ em và teen thường ích kỷ hơn người lớn, nhưng đó KHÔNG phải là ái kỷ nha mọi người! Bởi vì não bộ các bé vẫn đang phát triển, nên việc chúng nhận thức kém về bản thân là điều bình thường cho đến khi học được các kỹ năng như điều tiết cảm xúc và sự đồng cảm.
Theo kinh nghiệm "máu lửa" của Cody Isabel, có 3 sai lầm chí mạng của bố mẹ dễ nuôi con thành người ái kỷ:
**1. Không nhận lỗi khi làm sai trước mặt con**
Các bé học bằng cách "copy/paste" hành động của bố mẹ, kể cả những cái xấu luôn nha!
Ví dụ: Nhân viên phục vụ làm sai order của bạn. Thay vì xử lý nhẹ nhàng, bạn lại quát nạt, làm người ta mất mặt. Con bạn đang ngồi đó quan sát và nghĩ "à thì ra làm vậy là đúng"
Đây chính là lý do tại sao việc dạy con về trí tuệ cảm xúc (EQ), đặc biệt là sự đồng cảm lại quan trọng đến vậy!
Tip hay: Giúp con nhận diện cảm xúc của mình bằng cách đặt tên cho nó. Kiểu như: "Con có cảm thấy buồn hay thất vọng vì những gì bạn mình đã làm không?"
Thực hành EQ sẽ giúp các bé dễ dàng bày tỏ cảm xúc và quan tâm đến cảm giác của người khác hơn trong tương lai nè
**2. Phớt lờ hoặc không thừa nhận cảm xúc của con**
Nếu bạn làm con xấu hổ, bỏ qua hoặc phớt lờ cảm xúc của con, về cơ bản là bạn đang "dạy" con rằng những gì chúng đang cảm thấy là SAI rồi đó!
Hậu quả nghiêm trọng luôn: Con sẽ khó điều chỉnh hành vi, dẫn đến hàng loạt vấn đề khi lớn lên - từ nghiện ngập đến các hành vi tự bảo vệ quá đà như sự tự kiêu (một đặc điểm kinh điển của người ái kỷ). Các nghiên cứu còn chỉ ra rằng xấu hổ, bất an và sợ hãi chính là "gốc rễ" sâu xa của chứng ái kỷ đấy
Vậy làm sao? Bạn cần "phản chiếu" và ghi nhận cảm xúc của con tại từng thời điểm cụ thể. Công nhận cảm xúc của con nghĩa là cho con biết rằng những gì con đang cảm thấy là hợp lệ.
Tình huống thực tế: Bạn đón con tan học, con lên xe đóng sầm cửa với mặt giận dữ. Thay vì la mắng vì con có thái độ, hãy nói: "Có vẻ như con đã có một ngày tệ ở trường! Chuyện gì xảy ra vậy?"
Khi con kể, hãy đáp: "Nghe tệ thật đấy, mẹ hiểu tại sao con lại buồn". Điều này KHÔNG có nghĩa là bạn đồng ý hay không đồng ý với phản ứng của con đâu nha. Bạn chỉ đang cho con biết rằng cảm xúc của con là có thể chấp nhận được thôi!
Theo thời gian, con sẽ tin tưởng vào cảm xúc của mình hơn đó
**3. Để mặc con có hành vi ích kỷ mà không nhắc nhở**
Nếu con đang làm loạn nơi công cộng vì không được như ý, đừng để nó tiếp diễn nha! Trong trường hợp này, không cần làm con xấu hổ, nhưng quan trọng là phải đưa con ra khỏi tình huống đó ngay.
Bắt đầu với 3 câu hỏi thần thánh:
- "Chuyện gì đã xảy ra thế?"
- "Con cảm thấy thế nào?"
- "Con nghĩ phản ứng của con đang khiến người kia (hoặc những người xung quanh) cảm thấy thế nào?"
Thay vì chấp nhận "drama" cảm xúc của con, bạn đang giúp con linh hoạt hơn trong các kỹ năng đồng cảm, nhận thức xã hội và điều tiết cảm xúc - tất cả đều cần thiết để xây dựng EQ đấy!
**Test thử con mình có biểu hiện ái kỷ không nha!**
Cody Isabel nhận được rất nhiều câu hỏi từ bố mẹ: "Làm sao biết con mình có xu hướng ái kỷ?"
Có cách test đơn giản lắm! Khi xem phim hay đọc truyện cùng con, nếu có điều gì tồi tệ xảy ra, hãy hỏi con nghĩ các nhân vật đang cảm thấy thế nào.
Nếu con nói buồn hoặc tức giận → EQ của con đang đi đúng hướng rồi! Nhưng nếu con bùng nổ cảm xúc hoặc nói không quan tâm đến cảm giác của các nhân vật → Houston, we have a problem!
Nếu bạn lo lắng con có xu hướng ái kỷ mà cảm thấy mình không đủ kỹ năng giúp đỡ, hãy cân nhắc làm việc với nhà trị liệu hoặc chuyên gia tư vấn chuyên về rối loạn nhân cách nhé!
Nguồn: kenh14.vn