Chuyện là Ba Lan đang "nghĩ lại" việc mua F-35A vì... nhiều lý do lắm đó các bạn ơi!
Deal "khủng" giá gần 5 tỷ USD
Năm ngoái, Ba Lan ký hợp đồng xịn xò trị giá khoảng 4,6 tỷ USD để tậu "quái điểu" F-35 của Mỹ - đối thủ trực tiếp của tiêm kích Su-57 bên Nga đấy.
Theo đó, ngoài 32 chiếc F-35A với giá 87,3 triệu USD/chiếc (tính ra hơn 2 nghìn tỷ đồng mỗi chiếc luôn ), quân đội Ba Lan còn nhận được cả combo hậu cần xịn sò (gồm 8 thiết bị mô phỏng máy bay, phụ tùng thay thế, hệ thống thông tin quản lý, thiết bị mặt đất) và gói đào tạo phi công plus kỹ thuật viên nữa.
F-35A là bản tiêm kích tàng hình nhỏ gọn và nhẹ nhất trong dòng F-35, cơ động hơn hẳn F-35B (của Thủy quân Lục chiến) và F-35C (của Hải quân). Điểm đặc biệt là nó là mẫu F-35 duy nhất có pháo GAU-22/A cỡ nòng 25mm gắn ngay trong thân máy bay luôn!
Các máy bay Ba Lan sẽ là phiên bản Block 4, được trang bị dù hãm giống bản Na Uy để rút ngắn quãng đường hạ cánh và tăng độ bền cho càng đáp. Lộ trình nhận máy bay khá chi là chậm:
• 6 chiếc đầu tiên (2024-2025): triển khai tại Mỹ để training 24 phi công và 90 kỹ thuật viên
• 16 chiếc về Ba Lan năm 2026
• 16 chiếc còn lại về năm 2030
• Vận hành đầy đủ từ năm 2026
Theo hãng thông tấn nhà nước Ba Lan (PAP), nhờ dàn F-35 này, Ba Lan sẽ trở thành đối tác không quân với Đan Mạch, Hà Lan, Anh và Ý tại châu Âu. Ngoài EU, chỉ có Thổ Nhĩ Kỳ, Australia và Canada được Mỹ bán F-35 thôi nha!
Lễ ký kết xịn đến mức không chỉ có Bộ trưởng Quốc phòng, mà còn cả Tổng thống và Thủ tướng Ba Lan tham dự luôn. Tổng thống Duda còn phát biểu hào hứng: "Siêu tiêm kích F-35 sẽ đưa không quân Ba Lan vào thời đại hoàn toàn mới", khẳng định mẫu phi cơ này cùng tên lửa Patriot và pháo HIMARS sẽ củng cố an ninh quốc gia.
Dự kiến F-35 sẽ thay thế các chiến đấu cơ MiG-29 và Su-22 thời Liên Xô còn sót lại, giúp lực lượng không quân đồng bộ hơn.
Thương vụ này có ý nghĩa lịch sử đấy các bạn! Đây là lần đầu "thành viên mới" (gia nhập NATO sau Chiến tranh Lạnh) mua sắm thiết bị quân sự từ Mỹ với số tiền khủng đến vậy. Với giá 4,6 tỷ USD, đây là deal lớn thứ hai trong lịch sử Ba Lan - chỉ sau kỷ lục mua 2 hệ thống Patriot giá 4,75 tỷ USD.
Với Ba Lan, mua vũ khí không chỉ để tăng sức mạnh quân sự mà còn là chiêu đầu tư vào Mỹ và cá nhân Tổng thống Trump - khá là thực dụng phải không nào!
Covid-19 là lý do chính à? Hmmm...
Để tương thích với NATO, Ba Lan đã mua F-16 của Mỹ trước đó. Hiện họ có 48 chiếc F-16 Block 52+, và có tiếng đồn rằng chỉ cần tăng thêm phi đội F-16 là đủ rồi, cần gì F-35 cho tốn kém!
Từ cuối 2019, truyền thông Nga đã "hú hồn" rằng Ba Lan sẽ không loại bỏ MiG-29 và sẽ hủy deal F-35. Trang Avia.pro của Nga cho biết, Bộ Quốc phòng Ba Lan đã chỉ trích cực kỳ gay gắt F-35, nên rút yêu cầu mua ngay.
Điểm đáng chú ý là trước đây Ba Lan định dùng F-35 để thay toàn bộ MiG-29, nhưng giờ lại quyết định tiếp tục dùng MiG-29 vì... thấy nó hứa hẹn hơn F-35 nhiều lần!
Theo các chuyên gia Ba Lan, MiG-29 không chỉ hiệu quả hơn mà còn vượt trội về chất lượng lẫn giá thành so với F-35.
Theo tờ svpressa.ru ngày 7/4/2020, Ba Lan quyết định xem xét lại việc mua F-35 - Bộ trưởng Tài sản Nhà nước Ba Lan xác nhận trên đài phát thanh RMF FM, gắn quyết định này với khủng hoảng kinh tế do Covid-19.
Plot twist: Có vấn đề sâu xa hơn nhiều!
Cần biết rằng chương trình bán F-35 của Mỹ cho NATO và đồng minh đang... gặp drama đấy!
Vấn đề không chỉ nằm ở Covid-19 khiến các nước phải siết chi tiêu, mà còn vì sự thất vọng ngày càng tăng về những khả năng "siêu việt" mà Lockheed Martin quảng cáo cho F-35.
Không những thế, những "tính năng đặc biệt" này đôi khi còn đi ngược lại lợi ích của các nước dùng nó!
Nhà sản xuất F-35 từng tự hào về Hệ thống thông tin hậu cần tự động (ALIS), giúp F-35 hoạt động "không bị cản trở". Thiết bị này theo dõi tình trạng máy bay và tự động truyền thông tin về Mỹ, từ đó tự động gửi phụ tùng thay thế, đạn dược và vật tư cần thiết mà không cần đặt hàng.
Nghe hay đấy, nhưng... đây chính là "gót chân Achilles"!
Không quân Hà Lan shock nặng khi phát hiện F-35 mới tinh truyền về server Mỹ không chỉ thông tin kỹ thuật mà còn cả... bản đồ từ các chuyến bay huấn luyện! Rõ ràng Mỹ đang gián điệp các đối tác NATO rồi còn gì! ️
Chi tiết khó chịu hơn nữa: trong trường hợp có xung đột chính trị, Mỹ có thể "một cú click chuột" làm tê liệt F-35 - không gửi tên lửa bù, không gửi linh kiện điện tử, thậm chí chặn luôn hệ thống điều khiển máy bay!
Chưa hết, nguy cơ thông tin về máy bay gửi về Mỹ bị đối phương chặn cũng rất cao. Đây sẽ là thông tin vô giá cho bất kỳ kẻ thù nào, đặc biệt khi có xung đột quân sự!
Hệ thống ALIS được điều chỉnh mãi vẫn không đạt độ hoàn hảo, khách hàng bắt đầu lo ngại về các chức năng "bí ẩn" của nó.
Lockheed Martin vội vàng thay ALIS bằng chương trình khác tên Mạng tích hợp dữ liệu hoạt động (ODIN), nhưng về cơ bản vẫn như cũ, chỉ thay đổi khía cạnh kỹ thuật một chút. Vậy là nguyên tắc "có người ở bên kia đại dương điều khiển máy bay chiến đấu" vẫn còn nguyên như cũ!
Số lượng quốc gia muốn rời chương trình bằng cách từ chối mua F-35 đang tăng dần.
Nguồn: soha.vn