Tuần trước, Tim Cook nói với Wall Street Journal khi được hỏi về chuyện nới lỏng hạn chế mua chip nhớ từ Trung Quốc: "Tôi nghĩ mọi thứ cần được đặt lên bàn." Nghe qua thì bình thường, nhưng đây là phát ngôn cực kỳ bất thường từ một CEO vốn siêu cẩn thận với từng câu từ trước báo giới, nhất là khi câu hỏi liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia của Mỹ luôn
Và plot twist đến rất nhanh! Chỉ vài ngày sau, Financial Times bóc phốt Apple đang thực sự "chạy" chính quyền Trump để xin phép mua chip nhớ từ CXMT - một công ty Trung Quốc đang nằm ngay trong danh sách đen quân sự của Lầu Năm Góc. Drama thật sự bắt đầu từ đây!
Khủng hoảng giá buộc Apple phải tăng giá Mac và iPad
Chuyện này không phải tự nhiên mà có đâu nha. Hôm thứ Năm tuần trước, Apple đã tăng giá hàng loạt sản phẩm Mac và iPad, mức tăng dao động 17-25% tùy dòng máy, với lý do chính thức là giá chip nhớ và bộ nhớ lưu trữ tăng vọt. Theo số liệu của Counterpoint Research, giá bộ nhớ đã tăng gấp bốn lần chỉ trong ba quý gần đây Nguyên nhân chủ yếu đến từ nhu cầu khổng lồ của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, khi những công ty như Meta, Microsoft hay Google đều đang gom mua bộ nhớ băng thông cao (HBM) với số lượng chưa từng có để huấn luyện mô hình.
Apple không phải nạn nhân duy nhất, nhưng là một trong những nạn nhân lớn nhất vì quy mô sản xuất khổng lồ của hãng. Và khi Tim Cook nói "mọi thứ cần được đặt lên bàn", ông đang ám chỉ một giải pháp cụ thể: mua chip nhớ trực tiếp từ các nhà sản xuất nội địa Trung Quốc, nơi giá thành rẻ hơn đáng kể so với Samsung, SK Hynix hay Micron.
CXMT là ai, và tại sao cái tên này lại nhạy cảm đến thế?
CXMT, tên đầy đủ là ChangXin Memory Technologies, là một trong số ít công ty Trung Quốc có năng lực sản xuất chip nhớ DRAM ở quy mô công nghiệp, cùng với YMTC chuyên về chip nhớ flash. Vấn đề là cả hai cái tên này đều nằm trong danh sách 1260H - một danh sách do Lầu Năm Góc công bố theo yêu cầu của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) năm tài khóa 2021, liệt kê các công ty Trung Quốc bị cáo buộc có liên hệ trực tiếp hoặc gián tiếp với quân đội nước này thông qua cơ chế gọi là "hợp nhất quân sự - dân sự".
Điều đáng nói là về mặt kỹ thuật, Apple không hề bị cấm mua hàng từ CXMT ngay lập tức đâu nha. Danh sách 1260H bản thân nó không phải lệnh trừng phạt, mà ban đầu chỉ mang tính "bêu tên" để các công ty Mỹ tự cân nhắc rủi ro. Nhưng quy định đã thay đổi nhanh trong vài năm qua: theo các điều khoản NDAA mới nhất, kể từ cuối tháng 6 năm nay, Bộ Quốc phòng Mỹ chính thức bị cấm ký mới hoặc gia hạn hợp đồng mua sản phẩm và dịch vụ trực tiếp từ các công ty trong danh sách. Và đến tháng 6 năm 2027, lệnh cấm này sẽ mở rộng sang cả việc mua gián tiếp, tức mua sản phẩm của bên thứ ba có chứa linh kiện từ công ty bị liệt kê
Rủi ro thật sự không nằm ở việc mua, mà ở việc mất khách hàng
Đây mới là phần khiến tình huống của Apple trở nên thú vị để phân tích nè! Nếu Apple dùng chip nhớ CXMT trong các sản phẩm Mac, iPad hay thậm chí iPhone, hãng sẽ không vi phạm luật ngay lập tức. Nhưng kể từ giữa năm 2027, Bộ Quốc phòng Mỹ - một trong những khách hàng doanh nghiệp lớn của Apple thông qua các hợp đồng mua iPhone, iPad và MacBook cho nhân viên liên bang - sẽ buộc phải ngừng mua bất kỳ sản phẩm Apple nào chứa linh kiện từ công ty nằm trong 1260H.
Nói cách khác, Apple đang đứng trước một phép tính đánh đổi rất cụ thể: tiết kiệm chi phí linh kiện ở quy mô hàng tỷ đô so với việc giữ vững tư cách nhà cung cấp đủ điều kiện cho chính phủ liên bang. Tính toán khó vãi nồi!
Đây cũng là lý do Apple không tự ý mua chip CXMT rồi tính sau, mà phải đi đường vòng xin phép từ chính quyền Trump trước. Theo Financial Times, Apple đã liên hệ Bộ Thương mại Mỹ từ khoảng một tháng trước, sau đó mở rộng chiến dịch vận động hành lang sang Nhà Trắng và nhiều bên liên quan khác ở Washington, nhưng đến nay vẫn chưa nhận được cái gật đầu nào.
Một ván cược mà ngay cả Apple cũng không chắc thắng
Nhìn rộng hơn, đây là một lát cắt khá hiếm gặp về việc một tập đoàn Mỹ phải công khai vận động chính phủ của chính mình nới lỏng một chính sách an ninh quốc gia, chỉ để giải quyết bài toán chi phí sản xuất. Trong khi đó, ở phía bên kia bàn cờ, Hàn Quốc vừa công bố kế hoạch đầu tư 576 tỷ đô để Samsung và SK Hynix tăng gấp đôi sản lượng DRAM trong 5 năm tới, một phần chính là để đón đầu các khách hàng như Apple đang chật vật vì thiếu nguồn cung. Nếu khoản đầu tư đó kịp tạo ra nguồn cung thay thế trước khi Apple xin được giấy phép từ Washington, áp lực buộc hãng phải mạo hiểm với CXMT có thể tự nhiên giảm bớt.
Nhưng nếu khủng hoảng giá bộ nhớ còn kéo dài, và Washington vẫn giữ im lặng, Apple sẽ phải chọn: tiếp tục tăng giá sản phẩm tiêu dùng để bảo toàn quan hệ với Lầu Năm Góc, hay đánh đổi một phần quan hệ đó để giữ giá thành cạnh tranh cho hàng trăm triệu chiếc Mac và iPad bán ra mỗi năm. Cả hai lựa chọn đều có cái giá của nó, và lựa chọn nào Tim Cook đưa ra trong những tháng tới có thể trở thành một tiền lệ cho cách các tập đoàn công nghệ Mỹ khác xử lý bài toán tương tự.
Nguồn: tinhte.vn