Chuyện anti Hương Giang Idol lôi "deadname" của chị ra để diss đang gây tranh cãi cực mạnh trên MXH. Nhưng đằng sau drama của 1 người lại ẩn chứa nguy cơ tạo trend miệt thị mới hướng vào cả cộng đồng chuyển giới luôn nè!
Trong cộng đồng LGBTI+, nhóm người chuyển giới (Transgendered) thường hứng chịu định kiến nhiều nhất. Theo báo cáo của Viện iSEE năm 2015, nhóm chuyển giới nữ bị phân biệt đối xử gần gấp rưỡi so với tỷ lệ chung luôn á. May thay, chính phủ đã "mở đường" bằng việc thừa nhận quyền chuyển đổi giới tính theo Bộ luật dân sự 2015 - một tín hiệu tích cực đấy! 5 năm trở lại đây, mọi người cũng cởi mở hơn, tạo điều kiện cho nhiều người chuyển giới tự tin coming out hơn.
Tuy nhiên, người chuyển giới vẫn phải đối mặt với đủ thứ thách thức, đặc biệt là định kiến xã hội. Những nỗ lực thay đổi có thể "tèo" ngay nếu xuất hiện làn sóng kỳ thị hoặc một hình thức định kiến nào đó bị chuẩn hóa - dù chỉ xuất phát từ chuyện 1 cá nhân thôi.
Drama giữa Hương Giang và đám anti có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cả cộng đồng người chuyển giới nếu không phân biệt rõ giữa "không thích Hương Giang" với "không thích Hương Giang vì là người chuyển giới rồi công kích bằng chuyện giới tính". Việc anti dùng những lời miệt thị về bản dạng giới của chị có thể tạo tiền đề cho một kiểu định kiến, lăng mạ mới.
Và ở đây, mình muốn nói về "deadname" nè.
Deadname là cái gì?
Hiểu theo nghĩa đen thì deadname = "cái tên đã chết". Với người chuyển giới, đó thường là tên khai sinh trước khi định giới, trong TH họ đã đổi tên và muốn được gọi bằng tên mới. Thông thường, deadname là cái tên mà người chuyển giới không muốn xài nữa. Vì thế, khi nói chuyện với người chuyển giới, nên hỏi họ muốn được gọi tên gì nhé!
Deadname có thể xuất hiện qua 2 hình thức: Nói và viết (trên giấy tờ). Trong giao tiếp thì ez thôi - chỉ cần gọi tên mới của họ. Còn giấy tờ thì phức tạp hơn vì luật chuyển giới ở VN chưa hoàn thiện lắm, chưa có thông tư hướng dẫn rõ về đổi tên trên giấy tờ hành chính. Nhưng với những loại giấy tờ không cần đảm bảo pháp lý cao, người chuyển giới vẫn mong được ghi tên mới.
"Deadnaming" như động từ được hiểu là hành động gọi người khác bằng deadname, ban đầu có thể do nhầm lẫn hoặc thói quen. Nhưng trong chuyện của Hương Giang và vài người khác, deadname mang màu sắc cực toxic, thể hiện thái độ định kiến và miệt thị người chuyển giới. Deadname do nhầm lẫn đã gây vấn đề rồi, mà khi được dùng như "vũ khí" tấn công thì hậu quả còn nghiêm trọng hơn nữa!
Hương Giang là một trong những nạn nhân mới nhất bị deadname trên MXH, xuất phát từ cộng đồng anti trên Facebook. Deadname là một trong những cách họ đang xài, bên cạnh nhiều kiểu định kiến khác. Nhưng nếu các hình thức khác chỉ thể hiện thái độ thích/ghét cá nhân thì deadname đang dấy lên vấn đề của cả cộng đồng luôn. Tấn công vào nỗi đau của 1 người rồi lan sang cả cộng đồng không chỉ tăng định kiến mà còn tạo đối lập giữa người chuyển giới và người hợp giới.
Trong nhiều lý do mà anti chia sẻ công khai trên MXH, nguồn cơn deadname bắt đầu từ việc Hương Giang (không biết cố ý hay vô tình) đã deadname Lam Khanh Chi mà không có dấu hiệu nhận sai hay muốn sửa chữa. Đây được coi là khởi nguồn cho sự giận dữ của anti, bên cạnh những định kiến sẵn có với chị. Thứ nhất, Khanh Chi là "chị đại" của Hương Giang và cũng có tiếng trong cộng đồng. Thứ hai, cả 2 đều là người chuyển giới; Hương Giang phải hiểu rõ deadname sẽ dẫn đến hậu quả gì. Thứ ba, đây là trên sân khấu truyền hình, không phải nói chuyện thường để mà xuồng xã.
Hương Giang sai là không thể phủ nhận. Phản ứng sau đó giống như mấy năm trước, khi vô tình chị xúc phạm NSUT Trung Dan và bị nhiều người tấn công về vấn đề giới. Dù vẫn chưa lên tiếng nhiều về chuyện trên gameshow, Hương Giang đang trở thành nạn nhân mới nhất bị deadname trong nhiều trang, nhóm Facebook.
Như nhiều người nói, 2 cái sai không thể thành 1 cái đúng. Việc Hương Giang sai và việc cộng đồng "ăn miếng trả miếng" không khiến tình hình tốt đẹp hay xã hội tử tế hơn đâu. Ngược lại, chuyện cá nhân của Hương Giang giờ không chỉ mình chị chịu tấn công khi nhiều lời miệt thị nhắm vào người chuyển giới, khơi lại vấn đề của cả cộng đồng và những nỗi đau nhiều người muốn chôn vùi cùng deadname.
Bạn có tự hỏi, deadname sẽ ảnh hưởng thế nào đến một con người, đặc biệt là người chuyển giới không?
Tác hại của deadname đến đâu?
Ở mức cơ bản, gọi ai đó bằng deadname là hành động THIẾU LỄ PHÉP. Việc từ chối dùng tên người ta mong muốn thể hiện sự thiếu tôn trọng. Nó cho thấy đối phương không coi trọng điều họ nói hay con người họ muốn được nhìn nhận.
Ở mức tiếp theo, deadname thường gợi lại quãng thời gian khó khăn mà nhiều người không muốn đề cập - hoặc không muốn bị nhắc đến một cách thiếu tôn trọng. Đổi sang tên mới không đơn giản là thích hay không thích; với nhiều người chuyển giới là cách để bước sang trang mới của cuộc đời. Để có cuộc sống như hiện tại, nhiều người chuyển giới (có phẫu thuật) phải đánh đổi RẤT NHIỀU, chấp nhận nỗi đau và vượt qua định kiến từ gia đình, xã hội. Không ai muốn quãng thời gian đó bị coi nhẹ hay đem ra làm trò đùa cả!
Trong một nghiên cứu trên tạp chí sức khỏe người trưởng thành năm 2018, việc gọi một người bằng tên mới thay vì deadname có thể giúp giảm 29% ý định tự tử và giảm 56% hành vi tự tử của người chuyển giới. Rõ ràng là khi bị deadname trong thời gian dài, người chuyển giới có khả năng gặp vấn đề tâm lý như trầm cảm, khủng hoảng khi họ vẫn bị gạt ra bên lề xã hội.
Deadname không chỉ là một cái tên, đó là cách bạn đang phủ nhận sự tồn tại của người chuyển giới, hằn sâu định kiến và lề hóa một con người!
Ảnh hưởng đến cả cộng đồng
Khi nhìn rộng ra cả cộng đồng người chuyển giới, deadname có thể gây ảnh hưởng ở nhiều mặt:
Thứ nhất, deadnaming trước kia thường là nhầm lẫn, không cố ý ở vài cá nhân thì giờ đang trở thành TRÀO LƯU. Khi deadnaming thành trào lưu, nó khắc sâu định kiến phủ nhận người chuyển giới trong đầu những người kỳ thị và bình thường hóa việc miệt thị bằng deadname - một tiền lệ CỰC XẤU!
Thứ hai, khi anti nói đây chỉ là trò đùa hoặc chỉ dùng lên Hương Giang, họ đã vô tình đóng khung deadnaming như một sự đùa cợt. Vậy là deadname không còn được coi trọng và nhìn nhận nghiêm túc như một vấn đề thực sự nữa.
Thứ ba, Hương Giang từng là biểu tượng cho nhiều người chuyển giới để nỗ lực phấn đấu. Anti có thể nhìn Hương Giang với nhiều điểm tiêu cực nhưng không thể phủ nhận chị đã vươn lên mạnh mẽ suốt nhiều năm qua. Khi chứng kiến người như Hương Giang vấp phải miệt thị từ cộng đồng, nhiều người chuyển giới tự hỏi: Liệu dù có thành công, nổi tiếng, vượt qua khó khăn, một ngày nào đó nếu không vừa lòng người xung quanh, họ vẫn sẽ lôi chuyện giới tính và quá khứ ra tấn công bạn chứ?
Và quan trọng hơn, chúng ta có thể nói rằng định kiến với người chuyển giới - transphobia, có thực sự được cải thiện những năm qua tại VN không hay người ta chỉ không dám lên tiếng phản đối, chờ có cộng đồng hơn 100.000 anti xuất hiện rồi mới trút hết lời miệt thị vào đó?
Rất khó để khẳng định điều này. Nhưng rõ ràng, những lời công kích người chuyển giới từ chuyện Hương Giang là CÓ THẬT. Sự phủ nhận, châm chọc, miệt thị người chuyển giới là CÓ THẬT. Từ chuyện một cá nhân, những tranh luận xoay quanh cả cộng đồng như "thế nào là một phụ nữ thực sự", "người chuyển giới đâu phải phụ nữ, sao lại dạy người khác cách làm phụ nữ" lại gây rúng động cộng đồng, chủ yếu là buồn chứ đâu có vui gì đâu.
Có những nỗi đau không phải riêng một cá nhân phải gánh. Chuyện của Hương Giang hôm nay vẫn là chuyện cá nhân nhưng chỉ cần "thêm một chút" nữa thôi sẽ trở thành nỗi buồn của nhiều hơn một người. Mình nhớ đến câu nói của ngôi sao truyền hình, người chuyển giới Caitlyn Jenner:
Nguồn: kenh14.vn