Từ một anh kỹ sư trẻ gần phá sản, Trần Thiên Thạch giờ đây vươn lên thành người giàu thứ 3 thế giới dưới 40 tuổi với khối tài sản 22,5 tỷ USD. Nghe xịn chưa?
Plot twist là cú bứt phá này lại nhờ... lệnh cấm vận chip của Mỹ và chính sách "hàng Tàu dùng hàng Tàu" siêu quyết liệt từ Trung Quốc luôn nha!
Từ suýt sập tiệm đến thành ông trùm
Năm 2019, công ty Cambricon Technologies do Trần Thiên Thạch đồng sáng lập đang đứng trước nguy cơ game over. Lý do? Huawei - khách hàng "whale" chiếm tới hơn 95% doanh thu - đột ngột ngừng hợp tác để tự làm chip riêng. Từ vị trí "cung cấp não nhân tạo" cho điện thoại Mate 10 của Huawei, Cambricon bỗng mất gần như toàn bộ nguồn sống.
Nhưng rồi các biện pháp trừng phạt công nghệ ngày càng khốc liệt từ Washington lại vô tình mở ra cánh cửa vàng cho anh chàng sinh năm 1985 này.
Khi Mỹ liên tục siết chặt xuất khẩu chip xịn sang Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng chính sách bắt buộc các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp trong nước phải ưu tiên dùng chip "made in China".
Nhờ đó, Cambricon bất ngờ trở thành một trong những "gà chiến quốc gia" được bảo kê. Chỉ trong 24 tháng, cổ phiếu công ty trên sàn STAR Thượng Hải tăng vọt hơn 765%. Bùng nổ vãi chưởng!
Riêng từ đầu 2025 đến nay, tài sản của Trần Thiên Thạch tăng gấp đôi, đưa anh vượt qua hàng loạt big name để đứng thứ 3 trong danh sách người giàu nhất dưới 40 tuổi do Bloomberg Billionaires Index công bố. Thiên Thạch chỉ đứng sau 2 người thừa kế đế chế Walmart và Red Bull thôi nha!
Hành trình từ "thần đồng" đến tỷ phú
Con đường lên đỉnh của Trần Thiên Thạch là câu chuyện điển hình về "đường ống tài năng được nhà nước hậu thuẫn" mà Trung Quốc đang đẩy mạnh.
Sinh ra tại thành phố Nam Xương, tỉnh Giang Tây trong gia đình có cha là kỹ sư điện, mẹ là giáo viên lịch sử, Thiên Thạch cùng anh trai Trần Vân Cơ sớm được tuyển vào lớp học sinh giỏi quốc gia tại Đại học Khoa học Kỹ thuật Trung Quốc. Điển hình "nhà nòi" luôn!
Năm 2010, Trần Thiên Thạch bảo vệ luận án tiến sĩ ngành khoa học máy tính và ngay sau đó gia nhập Viện Công nghệ Máy tính thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Năm 2014, hai anh em họ Trần gây bão quốc tế với loạt paper khoa học về bộ gia tốc AI mang tên "Điện Não" (DianNao).
Chỉ 1 năm sau, họ cho ra đời con chip đầu tiên mang tên Cambricon, lấy cảm hứng từ sự kiện "Bùng nổ kỷ Cambri" trên Trái Đất thời tiền sử, để biểu thị đây là bước tiến hóa đầu tiên của AI. Đặt tên cũng có tâm phết!
Năm 2016, dự án được tách ra thành công ty độc lập với sự hậu thuẫn tài chính ban đầu từ chính Viện Hàn lâm Khoa học.
Dù được niêm yết năm 2020 trên sàn STAR Thượng Hải và bị Mỹ đưa vào danh sách đen Entity List năm 2022 với lý do "hỗ trợ hiện đại hóa quân sự Trung Quốc", Cambricon vẫn có sự tăng trưởng bùng nổ.
Đặc biệt từ tháng 8/2025, khi Bắc Kinh yêu cầu các công ty trong nước hạn chế dùng chip H20 của Nvidia, cổ phiếu Cambricon tăng mạnh. Công ty phải lên tiếng xoa dịu các nhà đầu tư, khẳng định vẫn đang chịu lệnh cấm vận Mỹ và phủ nhận tin đồn về những sản phẩm chưa tồn tại.
Nhưng mà... có bền không anh em?
Dù vậy, giới phân tích nhận định đà tăng trưởng này chủ yếu đến từ "điểm xuất phát thấp" trước đây và sự bảo hộ chính sách, hơn là sức cạnh tranh công nghệ thực sự.
Con chip Siyuan 690 sắp ra mắt của Cambricon được đánh giá vẫn đi sau sản phẩm tương đương của Nvidia tới vài năm. Chưa kể, việc tái tạo toàn bộ hệ sinh thái phần mềm CUDA là nhiệm vụ gần như mission impossible trong ngắn hạn.
"Quá sớm để nói Cambricon hay Huawei sẽ trở thành Nvidia của Trung Quốc", Sunny Cheung, nhà nghiên cứu tại Quỹ Jamestown (Mỹ) nhận xét.
Trong khi đó, Shen Meng, Giám đốc ngân hàng đầu tư Chanson & Co tại Bắc Kinh cảnh báo rằng, định giá hiện tại của Cambricon có thể đang "bong bóng" và phụ thuộc quá lớn vào sự hỗ trợ liên tục từ các chính sách hậu thuẫn của Chính phủ Trung Quốc.
Nguồn: genk.vn