Dạo gần đây, trend phơi nắng đang viral khắp nơi, được coi như "thần dược" thiên nhiên không tốn xu nào. Đám anh em Việt mình đổ xô cởi trần, thậm chí khỏa thân luôn dưới nắng gắt với niềm tin sẽ giảm nhức mỏi, chữa được bệnh xương khớp. Nhưng sự thật có "xịn" như lời đồn?
Căn bệnh "quốc dân" của hội anh em và niềm hy vọng từ ánh nắng mặt trời
Từ dân văn phòng ngồi lì 8 tiếng trước màn hình cho đến anh em lao động chân tay, bác tài xế hay thợ cơ khí, đau nhức cơ xương khớp giờ đã thành "ác mộng" chung của mọi nhà. Những cơn đau buốt cổ vai gáy, ê ẩm sống lưng hay đau nhức thắt lưng dai dẳng không chỉ hao sức mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến công việc và phong độ của phái mạnh.
Trong bối cảnh đó, các hội nhóm phơi nắng trên mạng xã hội nổi lên như "cứu tinh". Hàng loạt câu chuyện thành công được anh em chia sẻ rần rần khiến trend phơi nắng để tìm lại sức khỏe xương khớp bùng nổ chưa từng thấy.
Anh T.T (40 tuổi) tâm sự về hành trình "chiến đấu" với bệnh tật:
"Mình 40 tuổi, bị thoát vị đĩa đệm cổ. Đã điều trị không biết bao nhiêu phương pháp, tốn cũng không ít tiền. Đã từng đau và stress rất nặng, dẫn đến rối loạn lo âu! Sau một thời gian thì mới nhận ra, bệnh cột sống là do cơ học, chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, vận động hợp lý và lắng nghe cơ thể. Dần dần nó sẽ đỡ rất nhiều. Còn hết hẳn thì không bao giờ có cả. Với mình, sáng phơi nắng nhâm nhi ly cà phê, đi bơi, đi bộ. Tối làm mấy lon bia lạnh nữa là chân ái!"
Hay câu chuyện "thần thánh" của anh L.P cũng truyền cảm hứng khủng cho nhiều người:
"Từ một người từng yếu đến mức đi đứng khó khăn, tưởng chừng phải ngồi xe lăn, vậy mà giờ đây ngày nào tui cũng lên xuống 5 tầng lầu cả chục lần. Ai nói gì thì nói, với tui, việc tắm biển, phơi nắng và duy trì vận động đều đặn đã giúp tui cải thiện sức khỏe một cách đáng kinh ngạc"
Không ít anh em khác cũng hào hứng chia sẻ trải nghiệm. Anh V.A (ngoài 20 tuổi) kể việc phơi nắng 15-20 phút lúc 11h30 đến 13h giúp giảm đau lưng, nhức vai gáy hẳn. Anh Đ. (44 tuổi) bị thoái hóa 4 đốt sống cổ, phơi 10 phút giữa trưa và cảm thấy vùng lưng dịu hẳn. Anh T.P (40 tuổi) bị đau cột sống cổ chọn cách đạp xe và ngồi phơi nắng 20-30 phút mỗi sáng để xoa dịu cơ thể. Thậm chí anh N.V.P quyết định bỏ luôn vật lý trị liệu vì cho rằng phơi nắng giúp lưng hồi phục tới 90%.
Những story "màu mè" này khiến nhiều người tin rằng ánh nắng chính là "thuốc tiên" tự nhiên giúp chữa khỏi các vấn đề xương khớp, thậm chí còn ngon hơn cả đi viện. Nhưng thực tế có phải vậy không nhỉ?
Phơi nắng "cứu" xương khớp hay chỉ là ảo giác thoáng qua?
Bàn về lợi ích của trend phơi nắng, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) khẳng định ánh nắng mặt trời không phải là thuốc điều trị các bệnh lý xương khớp hay cột sống. Về mặt sinh học, tia nắng chỉ xuyên qua được lớp biểu bì và trung bì của da vài milimet, hoàn toàn không thể đi qua lớp cơ lưng dày để tác động trực tiếp vào các khớp xương hay đĩa đệm nằm sâu bên trong.
Nhiều người đang nhầm lẫn việc tự phơi nắng ngoài trời với phương pháp quang trị liệu trong y khoa. Bác sĩ Hoàng chỉ ra sự khác biệt rõ ràng: quang trị liệu tại viện dùng máy chuyên dụng chiếu đúng tia UVB dải hẹp, được bác sĩ tính toán liều lượng tỉ mỉ theo từng mm2 da và bảo vệ nghiêm ngặt các vùng nhạy cảm. Trong khi đó, nắng tự nhiên là hỗn hợp không kiểm soát của tia UVA, UVB và nhiệt hồng ngoại biến đổi liên tục theo giờ, hoàn toàn không thể coi là liệu pháp điều trị.
Tuy nhiên, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng thừa nhận cảm giác bớt đau hay nhẹ nhõm sau khi phơi nắng của anh em là phản ứng sinh lý có thật. Từ góc độ y học hiện đại, hiện tượng này được giải thích qua ba cơ chế:
• Chất giảm đau tự nhiên: Tia UV kích thích cơ thể giải phóng beta-endorphin. Trên Tạp chí Y khoa Harvard (Harvard Health), các chuyên gia quốc tế cũng ghi nhận đây là loại hormone giảm đau nội sinh có cấu trúc tương tự morphine nhẹ, giúp đánh lừa cảm giác đau và mang lại sự dễ chịu tức thì.
• Hiệu ứng nhiệt hồng ngoại: Bức xạ nhiệt từ mặt trời tác động như liệu pháp chườm nóng. Tiến sĩ Joshua Zeichner (Bệnh viện Mount Sinai, New York) nhận định nhiệt độ giúp mạch máu dưới da co giãn, thúc đẩy lưu thông máu và làm dịu cơn co cứng của các dải cơ quanh cột sống, cổ, vai, gáy sau những giờ làm việc mệt mỏi hay mang vác nặng.
• Giảm áp lực cơ học: Khoảng thời gian nằm hoặc ngồi phơi nắng chính là lúc cột sống được giải phóng khỏi trọng lực. Chuỗi nghỉ ngơi kết hợp hít thở sâu này giúp rễ thần kinh bớt bị chèn ép, giảm rõ rệt triệu chứng đau nhức.
Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh:
"Cảm giác bớt đau chỉ là triệu chứng tạm thời dịu đi nhờ phản ứng thần kinh và thư giãn cơ. Nó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc tổn thương xương khớp hay đĩa đệm bên trong đang tự phục hồi"
Rủi ro khi phơi nắng sai cách và cách bảo vệ cột sống đúng đắn
Mặc dù không thể phủ nhận một số lợi ích khi phơi nắng với sức khỏe nói chung và cơ xương khớp nói riêng, nhưng việc lầm tưởng cảm giác bớt đau là "khỏi bệnh" đang đẩy không ít anh em vào rủi ro. Bởi nhiều người chọn phơi nắng vào khung giờ 10h đến 13h trưa vì nghĩ nắng gắt mới đủ lực "đả thông" xương khớp hay phơi nắng quá nhiều.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cảnh báo việc phơi nắng giữa trưa gắt không giúp cột sống hay xương khớp khỏe hơn mà chỉ khiến làn da chịu tổn thương tích lũy từ tia UV. Hậu quả trước mắt là bỏng rát, say nắng, mất nước và kiệt sức. Lâu dài gây lão hóa da và gia tăng nguy cơ ung thư da. Đặc biệt, những người lao động hay dùng các loại thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen hay naproxen để "cày" việc khi phơi nắng gắt có thể bị phản ứng nhạy cảm ánh sáng, khiến da phồng rộp nghiêm trọng. Chưa kể, việc phơi nắng mà nằm/ngồi sai tư thế hoặc giữ một tư thế quá lâu cũng có thể phản tác dụng gây nhức mỏi cũng như hại xương khớp.
Để tận dụng tác dụng giảm đau, thư giãn của ánh nắng mà vẫn an toàn, anh em chỉ nên phơi trước 9h sáng hoặc sau 15h30 chiều, kéo dài 10-15 phút mỗi lần và phơi trên các vùng da thông thường như tay, chân, thậm chí không cần phải cởi đồ.
Điều quan trọng nhất là anh em không được tự ý bỏ phác đồ điều trị y khoa hay lơ đi các tổn thương thực thể khi có bệnh lý cơ xương khớp. Để bảo vệ hệ xương khớp bền vững, các bạn cần duy trì thói quen vận động đúng cách, chú ý tư thế khi mang vác nặng, đi bộ, bơi lội và tập luyện các bài tập củng cố cơ lưng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như đau kéo dài, tê bì lan xuống chân hay yếu cơ, việc đến khám tại các cơ sở y tế chuyên khoa để điều trị bài bản là bắt buộc. Phơi nắng chỉ là giải pháp bổ trợ lối sống, tuyệt đối không thể thay thế cho y học hiện đại nhé!
Nguồn: kenh14.vn