Chắc ai cũng từng hát "Chi chi chành chành" lúc nhỏ, nhưng plot twist là bài đồng dao này không hề vô nghĩa như mình tưởng đâu!
Bài đồng dao "Chi chi chành chành" quen thuộc đến mức ai cũng thuộc nằm lòng:
"Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa chết trương
Ba vương bú tí
Bắt dế đi tìm
Ù à ù ập"
Nghe vô lý phết nhỉ? Nhưng mà theo nhà văn Trương Tửu trong cuốn "Kinh Thi Việt Nam", những câu hát này actually ẩn chứa cả một đoạn lịch sử đen tối của dân tộc cuối thế kỷ XIX đấy!
Ngoài phiên bản trên, còn có dị bản khác như:
"Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa mất cương
Ma vương ngũ đế
Bắt dế đi tìm
Ù à ù ập"
Giờ thì mình cùng decode từng câu xem nó ám chỉ gì nha!
"Chi chi chành chành" - Ơ kìa, có tin hot đây!
Câu mở đầu này được hiểu như một lời báo tin, kiểu "nghe đây nghe đây" để thông báo những sự kiện lịch sử sắp kể ở phía sau. Nghe chill nhưng mà deep vl!
"Cái đanh nổ lửa" - Pháp nổ súng rồi bà con ơi!
Đây là ám chỉ sự kiện ngày 1/9/1858, khi liên quân Pháp - Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng, đánh dấu mở màn cho cuộc xâm lược Việt Nam của thực dân Pháp. Tiếng súng ấy chính là "cái đanh nổ lửa" đó!
"Con ngựa đứt cương" - Triều đình loạn lạc hết sức
Hình ảnh con ngựa đứt cương ẩn dụ cho tình trạng triều đình nhà Nguyễn lúc đó - rối ren, mất phương hướng. Đặc biệt sau khi vua Tự Đức qua đời năm 1883, tình hình càng thêm chaos khi vua thay liên tục trong lúc Pháp đang gây áp lực cực mạnh.
"Ba vương lập đế" - Ba vua speedrun lên ngôi
Đây là chi tiết gây shock nhất! Sau khi vua Tự Đức mất năm 1883, triều Nguyễn liên tục thay vua như thay áo:
• Vua Dục Đức lên ngôi nhưng chỉ tại vị siêu ngắn
• Vua Hiệp Hòa kế nhiệm, cũng chỉ được vài tháng
• Vua Kiến Phúc lên ngôi cuối 1883, mất năm 1884
Ba vua trong thời gian ngắn ngủi - chính là "ba vương lập đế"! Drama phết ha!
"Cấp kế đi tìm" - Biến cố Huế 1885
Câu này liên quan đến đêm 4 rạng sáng 5/7/1885, khi phe chủ chiến do Tôn Thất Thuyết tổ chức phản công quân Pháp ở Huế. Cuộc tấn công thất bại, vua Hàm Nghi phải rời kinh thành và phát động phong trào Cần Vương. Từ đó, quân Pháp liên tục truy tìm nhà vua.
"Hú tim òa ập" - Vua Hàm Nghi bị bắt rồi...
Plot twist đau lòng: Tháng 11/1888, vua Hàm Nghi bị Trương Quang Ngọc - người từng là lực lượng hộ vệ - phản bội và bắt giữ tại Quảng Bình. Sau đó, vua bị lưu đày sang Algeria, sống phần đời còn lại ở đó và không bao giờ về được Việt Nam nữa.
Vậy là một bài đồng dao tưởng vô nghĩa lại chứa cả một chương lịch sử bi tráng! Tuy nhiên, đây chỉ là MỘT cách giải thích thôi nhé. Qua quá trình truyền miệng, "Chi chi chành chành" có nhiều dị bản và cách hiểu khác nhau, nên không nên coi đây là sự thật tuyệt đối.
Nhưng dù sao thì cũng mind-blowing phết đúng không? Lần sau hát lại chắc sẽ có cảm giác khác hẳn rồi!
Nguồn: techz.vn