MunStar878
New member
Trên mạng xã hội, cụm từ "say tinh bột" được dùng để mô tả cảm giác buồn ngủ, uể oải, đầu óc thiếu tỉnh táo sau khi ăn nhiều cơm, mì, bánh hoặc đồ ngọt.
Bạn vừa xơi xong một bát cơm, tô phở hay đĩa mì là mí mắt bắt đầu sụp xuống, đầu óc mơ màng, làm việc không nổi? Hiện tượng này đang được hội FA (Food Addicts) gọi là "say tinh bột" (carb coma) và đang viral cực mạnh trên MXH. Dù không phải là thuật ngữ y khoa chính thức, nhưng đây lại là phản ứng cực kỳ phổ biến của cơ thể sau bữa ăn và có thể được lý giải bằng nhiều cơ chế sinh học đấy nhé!
Trong y học, hiện tượng này gần với khái niệm buồn ngủ sau ăn (Postprandial Somnolence), còn được gọi bằng cái tên quen thuộc hơn là "food coma" - nghe thôi đã thấy sợ rồi
Theo các chuyên gia, tình trạng này thường xuất hiện khoảng 1-2 giờ sau bữa ăn, đặc biệt khi bữa ăn chứa nhiều năng lượng hoặc nhiều tinh bột tinh chế. Đa số trường hợp chỉ diễn ra tạm thời rồi tự hết (may quá nhỉ!).
Tại sao lại "say tinh bột"? Các chuyên gia giải đáp luôn!
Cảm giác "say tinh bột" có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp nè:
1. Đường huyết tăng rồi giảm quá nhanh như tàu lượn siêu tốc
Những thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao như cơm trắng, mì trắng, bánh mì trắng hay bánh ngọt khiến lượng đường trong máu tăng vọt sau khi ăn.
Để đưa đường huyết trở về mức bình thường, cơ thể sẽ tiết nhiều insulin. Quá trình này đôi khi khiến đường huyết giảm nhanh, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ, đầu óc kém minh mẫn và khó tập trung (kiểu như não bị lag ấy).
2. Cơ thể tạo nhiều chất giúp thư giãn hơn
Khi insulin tăng lên, cơ thể cũng tạo điều kiện để tryptophan - một loại axit amin - đi vào não nhiều hơn.
Tryptophan sau đó được chuyển hóa thành serotonin và melatonin. Serotonin giúp cơ thể thư giãn, còn melatonin là hormone điều hòa giấc ngủ.
Đó là lý do nhiều người cảm thấy dễ chịu, chậm chạp và chỉ muốn chợp mắt sau một bữa ăn quá nhiều tinh bột (vậy nên đừng blame bản thân nữa nhé!).
3. Cơ thể ưu tiên tiêu hóa thức ăn
Sau khi ăn, lưu lượng máu được điều hướng nhiều hơn đến dạ dày và ruot để phục vụ quá trình tiêu hóa.
Đồng thời, hệ thần kinh phó giao cảm - hệ thống giúp cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi - hoạt động mạnh hơn, trong khi hệ thần kinh giao cảm chịu trách nhiệm duy trì sự tỉnh táo giảm bớt hoạt động.
Sự chuyển đổi này khiến cơ thể bước vào trạng thái thư giãn và dễ buồn ngủ hơn (giống như chế độ "rest mode" vậy).
3 nhóm thực phẩm "tội đồ" gây "say tinh bột" cực mạnh!
Không phải mọi món ăn đều gây cảm giác này như nhau. Theo các chuyên gia, những nhóm thực phẩm dưới đây có nguy cơ cao hơn:
1. Tinh bột tinh chế
Cơm trắng, bánh mì trắng, mì Ý, phở, bún, hủ tiếu, bánh cuốn... Đây đều là những thực phẩm có GI cao, dễ khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm nhanh sau bữa ăn (chính là những món mà mình ăn hằng ngày đó ).
2. Đồ ngọt và nước uống có đường
Bánh kem, kẹo, trà sữa, nước ngọt, nước ép nhiều đường... có thể làm đường huyết biến động mạnh, khiến cảm giác mệt mỏi sau ăn rõ rệt hơn (trà sữa tội gì mà phải chịu tội này ).
3. Bữa ăn nhiều dầu mỡ, nhiều năng lượng
Đồ chiên rán, thức ăn nhanh, pizza hay các bữa ăn quá nhiều chất béo khiến quá trình tiêu hóa kéo dài, làm cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng hơn và dễ rơi vào trạng thái lờ đờ.
Ai dễ "say tinh bột" nhất? Check xem bạn có trong số này không!
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể buồn ngủ sau một bữa ăn lớn, nhưng hiện tượng này thường rõ rệt hơn ở những người:
• Thường xuyên thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc (thức khuya cày phim, cày game là xong đời)
• Ít vận động, ngồi nhiều (dân văn phòng, sinh viên ngồi học là hiểu ngay)
• Có chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế và đồ ngọt (foodie chính hiệu đây rồi)
• Người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa do khả năng kiểm soát đường huyết kém hơn
Làm gì để hạn chế "say tinh bột"? Tips cực dễ áp dụng!
Các chuyên gia khuyến cáo một số cách đơn giản có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi sau ăn:
Ăn cân bằng hơn
Không nên ăn quá nhiều cơm hoặc thực phẩm giàu tinh bột trong một bữa. Hãy kết hợp thêm protein, rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường (ăn healthy mà vẫn no nè!).
Đi bộ nhẹ sau bữa ăn
Chỉ cần đi bộ khoảng 10-15 phút sau khi ăn cũng có thể giúp ổn định đường huyết và cải thiện sự tỉnh táo (vừa đi dạo vừa ngắm gái/trai luôn ).
Giảm đồ uống nhiều đường
Hạn chế trà sữa, nước ngọt và bánh kẹo sẽ giúp giảm dao động đường huyết, từ đó hạn chế cảm giác buồn ngủ (khó nhưng mà cố gắng nha!).
Ngủ đủ và duy trì lối sống lành mạnh
Nếu cơ thể đang thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài, cảm giác "say tinh bột" sẽ càng rõ hơn. Một giấc ngủ chất lượng cùng việc vận động thường xuyên sẽ giúp cơ thể điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng hiệu quả hơn.
Lưu ý quan trọng!
Nguồn: soha.vn
Bạn vừa xơi xong một bát cơm, tô phở hay đĩa mì là mí mắt bắt đầu sụp xuống, đầu óc mơ màng, làm việc không nổi? Hiện tượng này đang được hội FA (Food Addicts) gọi là "say tinh bột" (carb coma) và đang viral cực mạnh trên MXH. Dù không phải là thuật ngữ y khoa chính thức, nhưng đây lại là phản ứng cực kỳ phổ biến của cơ thể sau bữa ăn và có thể được lý giải bằng nhiều cơ chế sinh học đấy nhé!
Trong y học, hiện tượng này gần với khái niệm buồn ngủ sau ăn (Postprandial Somnolence), còn được gọi bằng cái tên quen thuộc hơn là "food coma" - nghe thôi đã thấy sợ rồi
Theo các chuyên gia, tình trạng này thường xuất hiện khoảng 1-2 giờ sau bữa ăn, đặc biệt khi bữa ăn chứa nhiều năng lượng hoặc nhiều tinh bột tinh chế. Đa số trường hợp chỉ diễn ra tạm thời rồi tự hết (may quá nhỉ!).
Tại sao lại "say tinh bột"? Các chuyên gia giải đáp luôn!
Cảm giác "say tinh bột" có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân kết hợp nè:
1. Đường huyết tăng rồi giảm quá nhanh như tàu lượn siêu tốc
Những thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) cao như cơm trắng, mì trắng, bánh mì trắng hay bánh ngọt khiến lượng đường trong máu tăng vọt sau khi ăn.
Để đưa đường huyết trở về mức bình thường, cơ thể sẽ tiết nhiều insulin. Quá trình này đôi khi khiến đường huyết giảm nhanh, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ, đầu óc kém minh mẫn và khó tập trung (kiểu như não bị lag ấy).
2. Cơ thể tạo nhiều chất giúp thư giãn hơn
Khi insulin tăng lên, cơ thể cũng tạo điều kiện để tryptophan - một loại axit amin - đi vào não nhiều hơn.
Tryptophan sau đó được chuyển hóa thành serotonin và melatonin. Serotonin giúp cơ thể thư giãn, còn melatonin là hormone điều hòa giấc ngủ.
Đó là lý do nhiều người cảm thấy dễ chịu, chậm chạp và chỉ muốn chợp mắt sau một bữa ăn quá nhiều tinh bột (vậy nên đừng blame bản thân nữa nhé!).
3. Cơ thể ưu tiên tiêu hóa thức ăn
Sau khi ăn, lưu lượng máu được điều hướng nhiều hơn đến dạ dày và ruot để phục vụ quá trình tiêu hóa.
Đồng thời, hệ thần kinh phó giao cảm - hệ thống giúp cơ thể nghỉ ngơi và phục hồi - hoạt động mạnh hơn, trong khi hệ thần kinh giao cảm chịu trách nhiệm duy trì sự tỉnh táo giảm bớt hoạt động.
Sự chuyển đổi này khiến cơ thể bước vào trạng thái thư giãn và dễ buồn ngủ hơn (giống như chế độ "rest mode" vậy).
3 nhóm thực phẩm "tội đồ" gây "say tinh bột" cực mạnh!
Không phải mọi món ăn đều gây cảm giác này như nhau. Theo các chuyên gia, những nhóm thực phẩm dưới đây có nguy cơ cao hơn:
1. Tinh bột tinh chế
Cơm trắng, bánh mì trắng, mì Ý, phở, bún, hủ tiếu, bánh cuốn... Đây đều là những thực phẩm có GI cao, dễ khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm nhanh sau bữa ăn (chính là những món mà mình ăn hằng ngày đó ).
2. Đồ ngọt và nước uống có đường
Bánh kem, kẹo, trà sữa, nước ngọt, nước ép nhiều đường... có thể làm đường huyết biến động mạnh, khiến cảm giác mệt mỏi sau ăn rõ rệt hơn (trà sữa tội gì mà phải chịu tội này ).
3. Bữa ăn nhiều dầu mỡ, nhiều năng lượng
Đồ chiên rán, thức ăn nhanh, pizza hay các bữa ăn quá nhiều chất béo khiến quá trình tiêu hóa kéo dài, làm cơ thể tiêu tốn nhiều năng lượng hơn và dễ rơi vào trạng thái lờ đờ.
Ai dễ "say tinh bột" nhất? Check xem bạn có trong số này không!
Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể buồn ngủ sau một bữa ăn lớn, nhưng hiện tượng này thường rõ rệt hơn ở những người:
• Thường xuyên thiếu ngủ hoặc ngủ không đủ giấc (thức khuya cày phim, cày game là xong đời)
• Ít vận động, ngồi nhiều (dân văn phòng, sinh viên ngồi học là hiểu ngay)
• Có chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế và đồ ngọt (foodie chính hiệu đây rồi)
• Người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa do khả năng kiểm soát đường huyết kém hơn
Làm gì để hạn chế "say tinh bột"? Tips cực dễ áp dụng!
Các chuyên gia khuyến cáo một số cách đơn giản có thể giúp giảm cảm giác mệt mỏi sau ăn:
Ăn cân bằng hơn
Không nên ăn quá nhiều cơm hoặc thực phẩm giàu tinh bột trong một bữa. Hãy kết hợp thêm protein, rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường (ăn healthy mà vẫn no nè!).
Đi bộ nhẹ sau bữa ăn
Chỉ cần đi bộ khoảng 10-15 phút sau khi ăn cũng có thể giúp ổn định đường huyết và cải thiện sự tỉnh táo (vừa đi dạo vừa ngắm gái/trai luôn ).
Giảm đồ uống nhiều đường
Hạn chế trà sữa, nước ngọt và bánh kẹo sẽ giúp giảm dao động đường huyết, từ đó hạn chế cảm giác buồn ngủ (khó nhưng mà cố gắng nha!).
Ngủ đủ và duy trì lối sống lành mạnh
Nếu cơ thể đang thiếu ngủ hoặc căng thẳng kéo dài, cảm giác "say tinh bột" sẽ càng rõ hơn. Một giấc ngủ chất lượng cùng việc vận động thường xuyên sẽ giúp cơ thể điều hòa đường huyết và chuyển hóa năng lượng hiệu quả hơn.
Lưu ý quan trọng!
Nguồn: soha.vn