Trăm năm rồi mà vẫn chưa ai "decode" được bản thảo Voynich - thứ mà làm đau đầu cả đội quân các chuyên gia ngôn ngữ lẫn mật mã học trên toàn thế giới. Nhưng giờ đây, với sự trợ giúp của AI, cuối cùng nhân loại cũng có manh mối đầu tiên rồi nè!
Bản thảo Voynich này được đặt tên theo Wilfrid Voynich - một ông buôn sách người Ba Lan đã mua nó về năm 1912 dù chẳng hiểu gì về nội dung luôn Cuốn sách toàn những ký tự lạ lùng viết từ trái qua phải, cộng với mấy trăm trang đầy hình vẽ về cây cối, biểu đồ thiên văn gì đó. Nhìn thì fancy đấy nhưng mà... ai hiểu được đâu!
Và rồi trong suốt mấy thập kỷ qua, từ những nhà mật mã học nghiệp dư cho đến những người kinh nghiệm nhiều năm đều phải bó tay. Thậm chí cả team mật mã quân đội thời Thế chiến II cũng nghiên cứu mà vẫn... fail!
Có người bảo nó được tạo ra bằng thuật toán mã hóa ngẫu nhiên, có người lại nghĩ là một hệ thống chữ viết bỏ hết nguyên âm đi. Thậm chí còn có thuyết âm mưu cho rằng cả cuốn này chỉ là trò lừa bịp thôi
Nhưng đến lượt Greg Kondrak - một chuyên gia ngôn ngữ tự nhiên ở đại học Alberta - quyết định nhờ AI vào cuộc. Cùng với Bradley Hauer - sinh viên của ổng, hai người đã có breakthrough siêu xịn! Ít nhất là họ đã xác định được bản thảo này viết bằng tiếng Hebrew (tiếng Do Thái) và các chữ cái được xếp theo một pattern cố định.
Cách AI làm việc cũng khá thông minh nha! Đầu tiên nó "học" qua cuốn "Tuyên ngôn Nhân quyền toàn cầu" - vì cuốn này được viết bằng tới 380 ngôn ngữ khác nhau luôn Sau đó AI rà soát, phân tích và cuối cùng kết luận với độ chắc chắn khá cao: đây là tiếng Do Thái đã được mã hóa! Plot twist là cả Kondrak lẫn Hauer đều tưởng nó là tiếng Ả Rập cơ
Bước tiếp theo, họ thử giải mã câu đầu tiên và nhờ Moshe Koppel - một nhà khoa học máy tính, đồng thời là người Do Thái bản địa - check hộ. Kết quả ban đầu hơi... bựa, không mạch lạc gì cả
Nhưng sau khi sửa chính tả một chút rồi cho qua Google Translate, câu đầu tiên được dịch ra tiếng Anh là: "Cô ấy đã đưa ra khuyến cáo cho các linh mục, người đàn ông của ngôi nhà, tôi và mọi người". Uhm... vẫn hơi khó hiểu nhỉ, nhất là để mở đầu cho một văn bản dài 240 trang
Thực ra các nhà nghiên cứu cũng không dám khẳng định là đã giải mã được toàn bộ Voynich đâu nha. Nhưng việc xác định được ngôn ngữ gốc và lược đồ mã hóa đã là một bước tiến siêu to khổng lồ rồi! Đây là minh chứng cho thấy AI đang giúp ích thế nào trong việc giải quyết những bí ẩn của nhân loại đó
Nguồn: gamek.vn