AI đang thực sự làm thay đổi cách mọi người làm phim ngắn, từ nghĩ ý tưởng, viết kịch bản, tạo hình ảnh cho đến lồng tiếng, phụ đề và hậu kỳ. Khi thời gian và chi phí được rút ngắn đáng kể, việc làm phim giờ dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Nhưng cũng chính vì thế, những yêu cầu về chất lượng, nội dung và vai trò của con người đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết!
AI: Công cụ hỗ trợ hay "kẻ chiếm quyền"?
Theo TS Phạm Huy Quang - Hiệu trưởng Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM, AI không hẳn là mối đe dọa cho ngành điện ảnh đâu nhé. Nếu được sử dụng đúng cách và có kiểm soát, công nghệ này thực sự có thể mở ra nhiều không gian sáng tạo mới mẻ cho các filmmaker.
Ông chia sẻ: "AI có thể hỗ trợ các bạn làm phim. Các bạn không nhất thiết phải có những thiết bị đắt tiền như máy quay, đèn chiếu sáng hay bộ dựng. Chỉ cần có câu lệnh phù hợp, công nghệ có thể hỗ trợ tạo ra nhiều thành phần của quá trình sản xuất".
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng việc định hướng và kiểm soát là cực kỳ cần thiết. Nếu sử dụng không đúng, nội dung được tạo ra có thể không phù hợp với thuần phong mỹ tục, xu hướng thị trường và định hướng phát triển của ngành.
Cần có bộ tiêu chí rõ ràng!
Chính vì sự dễ tiếp cận này, yêu cầu về năng lực sử dụng công nghệ cũng phải cao hơn. TS Phạm Huy Quang cho rằng cần có những bộ tiêu chí để kiểm soát quá trình sáng tạo bằng AI, đặc biệt là phần nội dung và tư tưởng của tác phẩm.
AI có thể giúp filmmaker hình dung trước bối cảnh, ánh sáng, chuyển động, diễn xuất hoặc tạo bản phân cảnh. Những công đoạn trước đây phải làm thủ công giờ có thể được rút ngắn đáng kể nhờ công nghệ. Đây là lợi thế lớn đối với những bạn trẻ chưa có điều kiện đầu tư nhiều thiết bị sản xuất.
Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM cũng đã bắt đầu đưa các học phần liên quan đến AI vào chương trình, giúp sinh viên hiểu và kiểm soát công nghệ thay vì để công nghệ thay thế quá trình sáng tạo.
Cảm xúc vẫn là yếu tố số 1!
Dù AI có thể tạo hình ảnh, chuyển động, bối cảnh và nhiều thành phần kỹ thuật khác, nhưng theo TS Phạm Huy Quang, yếu tố quyết định của điện ảnh vẫn là cảm xúc mà tác phẩm tạo ra cho người xem.
"Quan trọng nhất của phim ảnh là cảm xúc. Làm gì thì làm, cuối cùng phải mang lại cảm xúc cho người xem. Chứ không phải chúng ta làm phim hay đến mấy, diễn viên diễn tốt đến mấy nhưng không có cảm xúc đến khán giả thì vẫn không đạt được giá trị cuối cùng", ông nói.
Ông cũng nhấn mạnh rằng AI đặc biệt hữu ích trong việc hình dung ý tưởng, tạo bản demo hoặc xây dựng bản phân cảnh. Công nghệ có thể rút ngắn một số công đoạn, giúp người làm phim nhìn thấy trước những gì họ muốn thể hiện. Nhưng một bộ phim vẫn cần con người tham gia vào quá trình sáng tạo và tổ chức câu chuyện.
Đạo diễn Hồ Ngọc Xum cũng đồng quan điểm: "Công nghệ AI chỉ hỗ trợ, khó có thể thay thế con người thật. Tuy nhiên, tôi cho rằng các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, điện ảnh cần có sự định hướng".
Số lượng tăng vọt ≠ chất lượng đảm bảo
Những yêu cầu về tiêu chí càng trở nên rõ hơn khi AI đang làm thay đổi gần như toàn bộ quy trình sản xuất phim. Trước đây, một tác phẩm dù ngắn vẫn cần đến biên kịch, đạo diễn, diễn viên, trường quay và ekip hậu kỳ. Thời gian, nhân lực và chi phí là những yếu tố giới hạn số lượng tác phẩm.
Nhưng AI đang phá vỡ những giới hạn này khi có thể tham gia vào nhiều công đoạn, từ gợi ý cốt truyện, phát triển kịch bản, tạo nhân vật, bối cảnh, chuyển động đến lồng tiếng, dịch thuật và hậu kỳ.
Phim ứng dụng AI hiện tồn tại ở nhiều level khác nhau. Có tác phẩm vẫn dùng diễn viên thật nhưng đưa AI vào một số công đoạn; cũng có sản phẩm tạo dựng nhân vật, bối cảnh hoàn toàn bằng công nghệ. Vì thế, khái niệm "phim AI" không có nghĩa là toàn bộ hình ảnh trong phim đều do máy tạo ra đâu nhé!
Sản xuất hàng loạt và vấn đề nội dung độc hại
Điểm đáng chú ý là khả năng sản xuất hàng loạt. Khi một mô típ nào đó viral, nhà sản xuất có thể nhanh chóng tạo thêm nhiều biến thể mà không cần xây dựng lại toàn bộ quy trình. Tên nhân vật, gương mặt, giọng nói, bối cảnh có thể thay đổi, nhưng khung xung đột gần như được giữ nguyên.
Không gian phát hành cũng mở rộng khi AI giúp phim vượt qua rào cản ngôn ngữ. Các công cụ dịch, lồng tiếng và tạo phụ đề cho phép một tác phẩm nhanh chóng có nhiều phiên bản để tiếp cận các thị trường khác. Sau khi được Việt hóa, nội dung có thể tiếp tục bị chia nhỏ và phát tán qua nhiều tài khoản, hình thành mô hình khai thác sự chú ý của người xem.
Vấn đề nghiêm trọng không chỉ nằm ở số lượng phim tăng nhanh, mà còn ở loại nội dung đang được sản xuất và phân phối. Một số phim ngắn khai thác dày đặc các tình huống bắt nạt, làm nhục, ngoại tình, coi thường người nghèo, chèn ép cấp dưới, bạo lực, ngược đãi trẻ em...
Phim ảnh hoàn toàn có thể phản ánh cái xấu để cảnh báo hoặc phê phán. Nhưng khi bạo lực trở thành phương tiện tạo cao trào, đồng thời là cách giải quyết xung đột, câu chuyện có thể gieo vào người xem những cách nhìn lệch lạc về quyền lực, tiền bạc và công bằng. Trong nhiều mô típ, nhân vật chỉ được tôn trọng sau khi thân phận giàu có được hé lộ hoặc khi có người quyền lực đứng sau; pháp luật và các thiết chế xã hội gần như vắng bóng trong quá trình giải quyết mâu thuẫn.
Kết: AI là công cụ, con người mới là chủ đạo!
Sự phát triển của phim ngắn AI đang đặt điện ảnh trước thay đổi lớn về phương thức sản xuất hơn là câu chuyện đơn giản về việc máy móc thay thế con người. Công nghệ giúp việc làm phim trở nên dễ tiếp cận hơn, rút ngắn nhiều công đoạn và mở rộng khả năng thử nghiệm.
Nhưng khi số lượng tác phẩm có thể tăng cực nhanh, yêu cầu về chất lượng, bản sắc, trách nhiệm nội dung và năng lực thẩm định cũng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
AI mở rộng cánh cửa làm phim cho nhiều người, nhất là những bạn trẻ chưa có điều kiện về thiết bị và kinh phí. Nhưng khi công nghệ giúp việc sản xuất trở nên nhanh và dễ hơn, những tiêu chí về nội dung, chất lượng và trách nhiệm sáng tạo càng cần được đặt ra rõ ràng. Đó cũng là cách để AI trở thành công cụ hỗ trợ người làm phim, thay vì cuốn quá trình sáng tạo đi theo tốc độ của công nghệ!
Nguồn: tiin.vn