Cơn sốt AI đang tạo ra một nền kinh tế Mỹ "hai tốc độ" siêu phân cực: một bên là các công ty công nghệ bay cao, bên kia là phần còn lại đang loay hoay
Theo New York Times, nền kinh tế Mỹ năm 2025 đang "tách đôi" theo một cách chưa từng thấy. Một bên là các ngành liên quan đến AI đang bùng nổ mạnh mẽ với hàng núi tiền đổ vào đầu tư, tạo ra vô vàn việc làm mới. Bên kia thì... tụt mood hoàn toàn với nền kinh tế truyền thống đang đứng im, thất nghiệp tăng, chi tiêu giảm, sản xuất và xây dựng đang phải thắt lưng buộc bụng.
Các chuyên gia gọi đây là "nền kinh tế hai tốc độ" - nơi mọi động lực tăng trưởng dồn hết vào một mình AI.
"Đây là một nền kinh tế hai tốc độ. Cơn sốt vàng AI này đang tạo ra mọi sự phấn khích và che đậy một sự trôi dạt ở phần còn lại của nền kinh tế", chuyên gia kinh tế Mark Muro của Viện Brookings nhận định.
Cơn sốt "vàng kỹ thuật số" đang thật sự crazy
AI không chỉ là chuyện nghiên cứu trong phòng lab nữa mà đã trở thành đầu tàu kinh tế thực sự. Các ông lớn phát triển AI và sản xuất chip đang hút về hàng trăm tỷ USD, tạo nên làn sóng chi tiêu khủng.
Con số nửa đầu năm khá sốc: đầu tư vào thiết bị và phần mềm máy tính (chủ yếu liên quan AI) đã chiếm hơn 90% tăng trưởng GDP của Mỹ luôn! Điều này cho thấy kinh tế Mỹ đang phụ thuộc gần như tuyệt đối vào một lĩnh vực duy nhất.
Riêng quý II, các công ty Mỹ đã rải tiền 60 tỷ USD cho thiết bị máy tính (tăng 45% so với cùng kỳ năm trước) và 10 tỷ USD cho xây dựng trung tâm dữ liệu (tăng 35%).
Cơn sốt này lan tỏa cả sang các ngành công nghiệp truyền thống. Caterpillar hay Johnson Controls đang thấy doanh số thiết bị phát điện và hệ thống làm mát tăng vọt vì chúng là "vật bất ly thân" của các trung tâm dữ liệu.
Eaton dự kiến doanh thu tăng 30% năm nay và 20% năm sau, với 50-60% doanh thu liên quan trực tiếp đến data center. Tuy nhiên, của ngon vật lạ này không được chia đều đâu nhé. Các trung tâm dữ liệu thường nằm ở vùng nông thôn, tạo ít việc làm lâu dài, nhưng lại "ngốn" cực nhiều điện nước và chỉ mang về vài trăm việc làm cho cộng đồng.
Thậm chí trong khi ngành xây dựng đang khóc thét vì lãi suất cao, thì việc xây dựng data center lại được mô tả là "động lực thực sự duy nhất" cho tăng trưởng chi tiêu xây dựng phi dân cư. Nhu cầu xi măng và dịch vụ kỹ thuật điện tăng vọt. Gaylor Electric dự kiến doanh thu tăng tới 30% trong năm nay nhờ cơn sốt AI.
Hiệp hội Xi măng Mỹ công bố tháng 6 rằng các trung tâm dữ liệu AI sẽ dùng khoảng một triệu tấn xi măng trong ba năm tới.
"Xây dựng trung tâm dữ liệu là động lực thực sự duy nhất cho tăng trưởng chi tiêu xây dựng phi dân cư ở Mỹ," Anirban Basu, nhà kinh tế trưởng tại Associated Builders and Contractors cho biết.
Những khoản đầu tư khổng lồ này thúc đẩy nhu cầu điện năng, các công ty điện phải mở rộng nhà máy và "hồi sinh" những cơ sở cũ để đáp ứng. Những ai có skill phù hợp, từ developer AI đến thợ điện lắp đặt hệ thống, đang nhận lương "xịn xò" chưa từng thấy
Trong khi AI đang xây những tòa nhà nghìn tỷ, phần còn lại của kinh tế Mỹ lại đang... sầu thảm. Thất nghiệp tăng, tuyển dụng chậm lại, các ngành như sản xuất và xây dựng nhà ở phải cắt giảm nhân sự. Chi tiêu tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi tâm lý bi quan và giá cả cao. Khu vực công bị cắt ngân sách, chính sách thương mại không chắc chắn cũng làm doanh nghiệp ngại đầu tư.
Ở Washington D.C., việc cắt giảm việc làm liên bang và đợt đóng cửa chính phủ dài nhất lịch sử suýt đẩy nền kinh tế khu vực vào suy thoái. Nhưng may mắn thay, các khoản đầu tư AI đang giúp "cứu vãn" phần nào.
Tại North Dakota, giá dầu thấp làm ngừng hoạt động các giàn khoan và giảm doanh thu nhà nước, nhưng các data center AI đang lấp đầy khoảng trống đó.
NYT nhận định: nền kinh tế Mỹ 2025 bị chia đôi rõ rệt - mọi thứ gắn với AI đang bay cao, còn gần như mọi thứ khác thì... không.
Mất cân bằng đến mức đáng lo
Sự phụ thuộc vào AI đã tạo ra độ "mong manh" đáng báo động, đặc biệt trên thị trường chứng khoán. S&P 500 liên tục lập kỷ lục mới, nhưng động lực chính lại đến từ một nhóm nhỏ các ông lớn công nghệ, đặc biệt là nhóm 7 "anh hùng" công nghệ. Các công ty này chiếm hơn 1/3 tổng giá trị thị trường của S&P 500 luôn!
Mức định giá khổng lồ này (Nvidia đã từng vượt 5 nghìn tỷ USD) dựa trên giả định tăng trưởng siêu tốc sẽ kéo dài nhiều năm. Nếu "bong bóng" này vỡ, nhà kinh tế Aditya Bhave của Bank of America cảnh báo, nó sẽ làm đau đớn nền kinh tế thực.
Hiện tại, chi tiêu tiêu dùng đang bị "cầm trịch" bởi các hộ gia đình giàu (những người hưởng lợi nhất từ cổ phiếu AI tăng giá). Một đợt bán tháo cổ phiếu sẽ khiến nhóm này cắt giảm chi tiêu, dẫn đến mất việc làm hàng loạt trong ngành dịch vụ (nhà hàng, du lịch, khách sạn), tác động trực tiếp đến các hộ gia đình thu nhập thấp - những người vốn chẳng được hưởng lợi gì từ cổ phiếu tăng giá.
"Nếu bạn thấy chi tiêu giảm trong giải trí, khách sạn ở nhóm thu nhập cao, điều đó sẽ có tác động dây chuyền," Michael Reid, nhà kinh tế tại RBC Capital Markets cho biết. "Đó là lúc tôi lo lắng về vòng xoáy đi xuống trên thị trường lao động."
Hơn nữa, lợi ích AI được chia không đều. Các công việc lương cao tập trung ở các thành phố "siêu sao" như San Francisco, còn data center lại được xây ở nông thôn để tận dụng đất rẻ.
Dù data center tạo việc làm xây dựng, chúng chỉ tạo khoảng 50 việc làm/tòa nhà khi vận hành, đồng thời "nuốt" cực nhiều nước và điện, gây áp lực chi phí sinh hoạt cho dân địa phương.
Ngành xây dựng truyền thống đang chịu ảnh hưởng nặng từ lãi suất cao và thuế quan. Chi tiêu xây dựng phi nhà ở giảm liên tục, xây dựng nhà ở vẫn thấp hơn đỉnh thời đại dịch. Ngược lại, xây dựng data center và hạ tầng liên quan vẫn tăng trưởng mạnh, đóng vai trò trụ cột hiếm hoi kéo kinh tế ngoài công nghệ.
Các chuyên gia nhận định giai đoạn xây dựng hạ tầng AI còn nhiều dư địa, khi công suất data center mở rộng kỷ lục nhưng nhu cầu vẫn tăng nhanh. Tuy nhiên, sức sống dài hạn của kinh tế Mỹ phụ thuộc vào việc AI có thực sự trở thành công nghệ biến đổi năng suất hay không. Nếu không, nhiều khoản đầu tư khổng lồ có thể trở nên vô nghĩa, tạo rủi ro lan tỏa cho các lĩnh vực khác.
Giám đốc điều hành Paulo Ruiz của Eaton nhận định nền kinh tế AI đang ở giai đoạn xây dựng hạ tầng rất sớm. Điều này cho thấy đà tăng trưởng liên quan AI vẫn có thể kéo dài. Eaton đang đầu tư hơn 1 tỷ USD để mở rộng năng lực sản xuất đáp ứng nhu cầu tăng vọt, và sẽ chi 9,5 tỷ USD mua lại Boyd Thermal, công ty sản xuất thiết bị làm mát cho data center.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là: Điều gì sẽ xảy ra nếu cơn sốt vàng kỹ thuật số này dừng lại?
Nguồn: genk.vn
Theo New York Times, nền kinh tế Mỹ năm 2025 đang "tách đôi" theo một cách chưa từng thấy. Một bên là các ngành liên quan đến AI đang bùng nổ mạnh mẽ với hàng núi tiền đổ vào đầu tư, tạo ra vô vàn việc làm mới. Bên kia thì... tụt mood hoàn toàn với nền kinh tế truyền thống đang đứng im, thất nghiệp tăng, chi tiêu giảm, sản xuất và xây dựng đang phải thắt lưng buộc bụng.
Các chuyên gia gọi đây là "nền kinh tế hai tốc độ" - nơi mọi động lực tăng trưởng dồn hết vào một mình AI.
"Đây là một nền kinh tế hai tốc độ. Cơn sốt vàng AI này đang tạo ra mọi sự phấn khích và che đậy một sự trôi dạt ở phần còn lại của nền kinh tế", chuyên gia kinh tế Mark Muro của Viện Brookings nhận định.
Cơn sốt "vàng kỹ thuật số" đang thật sự crazy
AI không chỉ là chuyện nghiên cứu trong phòng lab nữa mà đã trở thành đầu tàu kinh tế thực sự. Các ông lớn phát triển AI và sản xuất chip đang hút về hàng trăm tỷ USD, tạo nên làn sóng chi tiêu khủng.
Con số nửa đầu năm khá sốc: đầu tư vào thiết bị và phần mềm máy tính (chủ yếu liên quan AI) đã chiếm hơn 90% tăng trưởng GDP của Mỹ luôn! Điều này cho thấy kinh tế Mỹ đang phụ thuộc gần như tuyệt đối vào một lĩnh vực duy nhất.
Riêng quý II, các công ty Mỹ đã rải tiền 60 tỷ USD cho thiết bị máy tính (tăng 45% so với cùng kỳ năm trước) và 10 tỷ USD cho xây dựng trung tâm dữ liệu (tăng 35%).
Cơn sốt này lan tỏa cả sang các ngành công nghiệp truyền thống. Caterpillar hay Johnson Controls đang thấy doanh số thiết bị phát điện và hệ thống làm mát tăng vọt vì chúng là "vật bất ly thân" của các trung tâm dữ liệu.
Eaton dự kiến doanh thu tăng 30% năm nay và 20% năm sau, với 50-60% doanh thu liên quan trực tiếp đến data center. Tuy nhiên, của ngon vật lạ này không được chia đều đâu nhé. Các trung tâm dữ liệu thường nằm ở vùng nông thôn, tạo ít việc làm lâu dài, nhưng lại "ngốn" cực nhiều điện nước và chỉ mang về vài trăm việc làm cho cộng đồng.
Thậm chí trong khi ngành xây dựng đang khóc thét vì lãi suất cao, thì việc xây dựng data center lại được mô tả là "động lực thực sự duy nhất" cho tăng trưởng chi tiêu xây dựng phi dân cư. Nhu cầu xi măng và dịch vụ kỹ thuật điện tăng vọt. Gaylor Electric dự kiến doanh thu tăng tới 30% trong năm nay nhờ cơn sốt AI.
Hiệp hội Xi măng Mỹ công bố tháng 6 rằng các trung tâm dữ liệu AI sẽ dùng khoảng một triệu tấn xi măng trong ba năm tới.
"Xây dựng trung tâm dữ liệu là động lực thực sự duy nhất cho tăng trưởng chi tiêu xây dựng phi dân cư ở Mỹ," Anirban Basu, nhà kinh tế trưởng tại Associated Builders and Contractors cho biết.
Những khoản đầu tư khổng lồ này thúc đẩy nhu cầu điện năng, các công ty điện phải mở rộng nhà máy và "hồi sinh" những cơ sở cũ để đáp ứng. Những ai có skill phù hợp, từ developer AI đến thợ điện lắp đặt hệ thống, đang nhận lương "xịn xò" chưa từng thấy
Trong khi AI đang xây những tòa nhà nghìn tỷ, phần còn lại của kinh tế Mỹ lại đang... sầu thảm. Thất nghiệp tăng, tuyển dụng chậm lại, các ngành như sản xuất và xây dựng nhà ở phải cắt giảm nhân sự. Chi tiêu tiêu dùng bị ảnh hưởng bởi tâm lý bi quan và giá cả cao. Khu vực công bị cắt ngân sách, chính sách thương mại không chắc chắn cũng làm doanh nghiệp ngại đầu tư.
Ở Washington D.C., việc cắt giảm việc làm liên bang và đợt đóng cửa chính phủ dài nhất lịch sử suýt đẩy nền kinh tế khu vực vào suy thoái. Nhưng may mắn thay, các khoản đầu tư AI đang giúp "cứu vãn" phần nào.
Tại North Dakota, giá dầu thấp làm ngừng hoạt động các giàn khoan và giảm doanh thu nhà nước, nhưng các data center AI đang lấp đầy khoảng trống đó.
NYT nhận định: nền kinh tế Mỹ 2025 bị chia đôi rõ rệt - mọi thứ gắn với AI đang bay cao, còn gần như mọi thứ khác thì... không.
Mất cân bằng đến mức đáng lo
Sự phụ thuộc vào AI đã tạo ra độ "mong manh" đáng báo động, đặc biệt trên thị trường chứng khoán. S&P 500 liên tục lập kỷ lục mới, nhưng động lực chính lại đến từ một nhóm nhỏ các ông lớn công nghệ, đặc biệt là nhóm 7 "anh hùng" công nghệ. Các công ty này chiếm hơn 1/3 tổng giá trị thị trường của S&P 500 luôn!
Mức định giá khổng lồ này (Nvidia đã từng vượt 5 nghìn tỷ USD) dựa trên giả định tăng trưởng siêu tốc sẽ kéo dài nhiều năm. Nếu "bong bóng" này vỡ, nhà kinh tế Aditya Bhave của Bank of America cảnh báo, nó sẽ làm đau đớn nền kinh tế thực.
Hiện tại, chi tiêu tiêu dùng đang bị "cầm trịch" bởi các hộ gia đình giàu (những người hưởng lợi nhất từ cổ phiếu AI tăng giá). Một đợt bán tháo cổ phiếu sẽ khiến nhóm này cắt giảm chi tiêu, dẫn đến mất việc làm hàng loạt trong ngành dịch vụ (nhà hàng, du lịch, khách sạn), tác động trực tiếp đến các hộ gia đình thu nhập thấp - những người vốn chẳng được hưởng lợi gì từ cổ phiếu tăng giá.
"Nếu bạn thấy chi tiêu giảm trong giải trí, khách sạn ở nhóm thu nhập cao, điều đó sẽ có tác động dây chuyền," Michael Reid, nhà kinh tế tại RBC Capital Markets cho biết. "Đó là lúc tôi lo lắng về vòng xoáy đi xuống trên thị trường lao động."
Hơn nữa, lợi ích AI được chia không đều. Các công việc lương cao tập trung ở các thành phố "siêu sao" như San Francisco, còn data center lại được xây ở nông thôn để tận dụng đất rẻ.
Dù data center tạo việc làm xây dựng, chúng chỉ tạo khoảng 50 việc làm/tòa nhà khi vận hành, đồng thời "nuốt" cực nhiều nước và điện, gây áp lực chi phí sinh hoạt cho dân địa phương.
Ngành xây dựng truyền thống đang chịu ảnh hưởng nặng từ lãi suất cao và thuế quan. Chi tiêu xây dựng phi nhà ở giảm liên tục, xây dựng nhà ở vẫn thấp hơn đỉnh thời đại dịch. Ngược lại, xây dựng data center và hạ tầng liên quan vẫn tăng trưởng mạnh, đóng vai trò trụ cột hiếm hoi kéo kinh tế ngoài công nghệ.
Các chuyên gia nhận định giai đoạn xây dựng hạ tầng AI còn nhiều dư địa, khi công suất data center mở rộng kỷ lục nhưng nhu cầu vẫn tăng nhanh. Tuy nhiên, sức sống dài hạn của kinh tế Mỹ phụ thuộc vào việc AI có thực sự trở thành công nghệ biến đổi năng suất hay không. Nếu không, nhiều khoản đầu tư khổng lồ có thể trở nên vô nghĩa, tạo rủi ro lan tỏa cho các lĩnh vực khác.
Giám đốc điều hành Paulo Ruiz của Eaton nhận định nền kinh tế AI đang ở giai đoạn xây dựng hạ tầng rất sớm. Điều này cho thấy đà tăng trưởng liên quan AI vẫn có thể kéo dài. Eaton đang đầu tư hơn 1 tỷ USD để mở rộng năng lực sản xuất đáp ứng nhu cầu tăng vọt, và sẽ chi 9,5 tỷ USD mua lại Boyd Thermal, công ty sản xuất thiết bị làm mát cho data center.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất vẫn là: Điều gì sẽ xảy ra nếu cơn sốt vàng kỹ thuật số này dừng lại?
Nguồn: genk.vn