Từ khi Taliban lên nắm quyền Afghanistan, biên giới với Pakistan bị siết chặt đến mức các bệnh nhân nặng giờ muốn sang bên kia tìm dịch vụ y tế mà khó như lên trời ơi là trời
Hệ thống y tế Afghanistan đang thiếu thốn trầm trọng
Chú Fareed Ullah đã phải vượt biên 10 lần để đưa con trai 3 tuổi Taha sang Pakistan chữa bệnh thalassemia thể nặng (một loại rối loạn máu di truyền nghe mà thương ). Trước tháng 8 khi Taliban chưa lên nắm quyền thì mọi chuyện ez, nhưng giờ cuối tháng 9 chú cố vượt biên qua Torkham thì bị Taliban chặn luôn rồi.
Theo các bác sĩ và người nhà bệnh nhân kể lại, các quy định biên giới đổi liên tục từ khi Taliban cầm quyền, khiến bệnh nhân Afghanistan đi tìm dịch vụ y tế ở Pakistan khó khăn vô cùng. "Afghanistan vẫn chưa có đủ hệ thống y tế đâu", chú Ijaz Ali Khan - người sáng lập Hamza Foundation (tổ chức từ thiện chuyên điều trị bệnh thalassemia và rối loạn máu khác ở Peshawar) cho hay.
Hệ thống y tế Afghanistan vốn đã thiếu bác sĩ giỏi và cơ sở vật chất xịn, giờ lại bị tổn thương nặng nề hơn. Các nhà tài trợ quốc tế cắt viện trợ dẫn đến khan hiếm vật tư thiết bị y tế nghiêm trọng. Một số bác sĩ bỏ đi từ những ngày đầu Taliban lên nắm quyền, số khác thì mất việc vì bệnh viện không trả được lương nữa Cuối tháng 9, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus còn phải lên tiếng rằng hệ thống y tế Afghanistan đang trên bờ vực sụp đổ.
Do thiếu máu và ít trung tâm điều trị thalassemia cũng như bệnh máu khó đông ở Afghanistan, những người mắc bệnh này thường phải sang Pakistan điều trị.
Chú Ijaz Ali Khan cho biết trước đây chuyển bệnh nhân sang Pakistan không phải chuyện khó. Hamza Foundation sẽ gửi thư giới thiệu bệnh nhân, và vì tổ chức này uy tín nên các quan chức biên giới hai bên đều để bệnh nhân qua dễ dàng lắm.
"Trước đây các quan chức cho tất cả bệnh nhân qua biên giới sang Pakistan. Nhưng bây giờ họ không cho nữa", Tiến sĩ Tariq Khan - giám đốc y tế tại Hamza Foundation - cho biết.
Taliban siết chặt biên giới không vừa
Khi chú Abdul Latif Hashmi cố vượt biên giới Chaman-Spin Boldak cùng mẹ 50 tuổi, chú bị chặn lại và các tay súng Taliban tra hỏi căng thẳng. Taliban không tin rằng Hashmi đang đưa mẹ sang bệnh viện Pakistan. "Họ nói chúng tôi sang Pakistan để đi nước ngoài chứ không phải chữa bệnh", Hashmi kể.
Hashmi cho biết ở thành phố Herat (miền Tây Afghanistan) nơi chú sống có rất ít bác sĩ chuyên khoa có thể chữa bệnh cho mẹ chú, nên chú quyết định đưa bà sang Pakistan điều trị ung thư tại bệnh viện ở Karachi. Từ tháng 11/2020, chú đã cùng mẹ vượt biên giới Chaman-Spin Boldak 2-3 tháng/lần mà không gặp vấn đề gì cả. Thế mà lần này, Hashmi và mẹ phải đợi ở biên giới tới 6 ngày, rồi cuối cùng phải trả tiền cho người buôn lậu để vượt biên
Trước đây Pakistan cho phép bệnh nhân từ Afghanistan sang chăm sóc y tế, nhưng nước này cũng đã thắt chặt quy định ở biên giới từ khi Taliban cầm quyền, khiến việc di chuyển phức tạp hơn nhiều.
Tại Torkham, một hệ quả khác từ việc Taliban lên nắm quyền là việc trì hoãn đối với các gia đình đang chờ nhận thi thể người thân mất ở nước ngoài. Một tài xế xe cấp cứu tư nhân cho biết trước đây anh có thể đưa thi thể thẳng qua biên giới, nhưng giờ phải đợi Taliban cho phép mới chuyển thi thể sang xe đang chờ ở bên kia được.
Fareed Ullah ước tính có khoảng 150 bệnh nhân gặp vấn đề y tế khẩn cấp bao gồm ung thư, tim mạch và thalassemia đang chờ đợi ở khu vực biên giới để được sang Pakistan điều trị.
Cuối cùng Fareed cũng vượt qua được biên giới nhờ sự giúp đỡ của một bác sĩ người Pakistan. Các bác sĩ tại Hamza Foundation cho biết hầu hết bệnh nhân thalassemia thể nặng cần truyền máu sau mỗi 20-30 ngày. Con trai Fareed cần truyền máu từ khi mới 8 tháng tuổi rồi
Sau chuyến hành trình dài như vậy, Fareed phải quyết định xem nên ở lại Pakistan vài tuần tới hay mạo hiểm về Afghanistan giữa các đợt điều trị của con.
Nguồn: soha.vn