Ngày 20.10.2011, trước khi qua đời, nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi đã thốt lên câu hỏi cuối cùng đầy xót xa: "Tôi đã làm gì các người?"
Từ cậu bé nông dân đến lãnh đạo Libya
Muammar Gaddafi sinh năm 1942 gần Sirte, là con của một người nông dân. Nhưng với sự thông minh và chăm chỉ, ông học giỏi xuất sắc, tốt nghiệp Đại học Libya năm 1963 khi còn rất trẻ.
Đến năm 1965, ông tốt nghiệp Học viện Quân sự Libya và liên tục được thăng cấp.
Vào ngày 1.9.1969, Gaddafi cùng đồng minh tiếp quản đất nước trong một cuộc đảo chính không đổ máu. Ông nhanh chóng thành lập Cộng hòa Arab Libya với phương châm tự do và đoàn kết.
Những chính sách "đỉnh của chóp" thời Gaddafi
Năm 1970, Gaddafi đuổi hết các căn cứ quân sự của Mỹ và Anh khỏi Libya. Đến 1973, ông quốc hữu hóa toàn bộ tài sản dầu khí thuộc sở hữu nước ngoài ở Libya - động thái khiến các nước phương Tây không bao giờ tha thứ. Ông cũng cấm rượu và cờ bạc theo nguyên tắc Hồi giáo nghiêm ngặt.
Theo tờ The Guardian, Libya thời Gaddafi hướng tới cung cấp giáo dục và chăm sóc sức khỏe miễn phí cho tất cả người dân. Tuy nhiên mục tiêu nhà ở miễn phí thì chưa hoàn thành được.
Dưới thời ông, thu nhập bình quân đầu người ở Libya tăng lên hơn 11.000 USD - cao thứ 5 Châu Phi luôn!
Theo Sách Xanh (triết lý chính trị của Gaddafi xuất bản lần đầu năm 1975), người Libya phải có nhà vì đó là quyền cơ bản.
Vì đất Libya phần lớn là sa mạc nên cần hệ thống tưới tiêu mạnh. Chính phủ Gaddafi đã tài trợ cho hệ thống thủy lợi lớn nhất thế giới - những con sông nhân tạo để cung cấp nước cho dân.
Libya dưới thời Gaddafi có điện miễn phí, xăng dầu giá rẻ và ngân hàng nhà nước cho vay lãi suất 0% nha! Libya không có nợ nước ngoài - điều cực hiếm với một quốc gia Châu Phi.
Khi các lãnh đạo thế giới "quay xe"
Mặc dù các nhà lãnh đạo thế giới từng gặp gỡ Tổng thống Gaddafi - bao gồm Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, Thủ tướng Anh David Cameron và Tổng thống Mỹ Barack Obama - nhưng họ đã âm mưu lật đổ ông.
Đầu năm 2011, một cuộc nội chiến nổ ra trong bối cảnh "Mùa xuân Ả Rập". Các lực lượng phiến quân chống Gaddafi thành lập Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NCC) vào ngày 27.2.2011, hoạt động như cơ quan lâm thời ở các khu vực do phiến quân kiểm soát.
Ngày 21.3.2011, liên quân NATO do Mỹ, Anh, Pháp đứng đầu phát động chiến tranh ở Libya. Để gây áp lực, Tòa án Hình sự Quốc tế ra lệnh bắt Gaddafi và tùy tùng vào ngày 27.6.2011. Đến 20.8.2011, thủ đô Tripoli thất thủ vào tay phiến quân, buộc Gaddafi phải biến Sirte thành thành trì mới.
Những phút cuối đầy bi thương
Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ và Pháp vào đoàn xe chở Gaddafi đang rời Sirte khiến ông bị thương và trốn vào đường hầm.
Ngày 20.10.2011, phiến quân bắt được Gaddafi từ cống thoát nước khi ông đang chảy máu nhiều từ vết thương sâu bên trái đầu, cánh tay và nhiều vết thương khác ở cổ, khắp cơ thể. Nhà lãnh đạo trước khi qua đời đã hỏi những người bắt mình: "Tôi đã làm gì các người?".
Ngay sau đó, một đoạn video ghi lại khoảnh khắc cuối cùng của Gaddafi bị kéo lê trên mặt đất, không áo, khuôn mặt lấm lem đầy máu.
Phiến quân và những người ủng hộ phương Tây tuyên bố Muammar Gaddafi bị lật đổ vì lạm quyền và độc tài, và để thay đổi quyền lực, mang đến dân chủ cho Libya.
Hậu quả đến tận bây giờ
Nguồn: soha.vn