Sao Hỏa chính là hành tinh của những khoảnh khắc "chấn động" đấy các bạn ơi - từ núi lửa khổng lồ nhất hệ Mặt trời cho đến những thung lũng sâu hun hút. Và trust me, đây sẽ là điểm đến "must visit" cho hội du khách tương lai đấy!
Okay thì hiện tại các chuyến bay đến sao Hỏa vẫn phải đáp xuống mấy vùng đất bằng phẳng cho an toàn thôi chứ. Nhưng nếu kiên nhẫn chờ thêm xíu, chúng ta sẽ được "flex" ở những địa điểm địa chất "xịn xò" hơn nhiều đó nha!
Dưới đây là top những spot "sống ảo" mà du khách sao Hỏa tương lai không thể bỏ qua:
## Núi lửa Olympus Mons - Núi lửa "khủng" nhất vũ trụ ️
Olympus Mons chính là boss cuối của làng núi lửa trong hệ Mặt trời luôn á! Nằm trong khu vực Tharsis, nó rộng bằng cả bang Arizona của Mỹ luôn đấy. Cao tới 25km, gấp gần 3 lần đỉnh Everest trên Trái đất (8,9km) nha các bạn!
Olympus Mons có hình dáng như chiếc khiên khổng lồ, được tạo thành từ dung nham trườn xuống các sườn núi.
Điểm cộng là độ dốc trung bình chỉ 5% thôi nên việc leo lên "ez game" lắm! Đỉnh núi có một vùng trũng "aesthetic" cực kỳ, rộng khoảng 85km, được hình thành từ các khoang magma bị mất dung nham (có lẽ do phun trào) và sự sụp đổ.
## Núi lửa Tharsis - Cả một "vũ trụ" núi lửa
Khi đã leo Olympus Mons rồi thì ghé luôn mấy ngọn núi lửa khác ở Tharsis đi các bạn ơi!
Theo NASA thì Tharsis có tới 12 ngọn núi lửa khổng lồ trong vùng rộng khoảng 4.000km đấy.
Giống như Olympus Mons, mấy ngọn núi lửa này "chanh sả" hơn núi lửa trên Trái đất nhiều, lý do là do lực hút sao Hỏa yếu hơn nên núi lửa phát triển cao hơn. Mấy ngọn núi khổng lồ này đã phun trào trong suốt khoảng 2 tỷ năm, bằng một nửa lịch sử của sao Hỏa luôn á!
Hình ảnh này show khu vực phía đông Tharsis do tàu Viking 1 chụp năm 1980. Bên trái từ trên xuống có Olympus Mons khổng lồ; bên phải và xuống dưới là ba ngọn núi lửa hình khiên cao khoảng 25km gồm: Ascraeus Mons, Pavonis Mons và Arsia Mons.
## Hẻm núi Valles Marineris - Grand Canyon phiên bản "upgrade" ️
Sao Hỏa không chỉ flex núi lửa lớn nhất mà còn có hẻm núi "khủng" nhất hệ Mặt trời nữa đấy! Valles Marineris dài khoảng 3.000km, gấp khoảng 4 lần Grand Canyon ở Mỹ (800km) luôn.
Các nhà khoa học vẫn chưa rõ nó hình thành thế nào, nhưng nhiều người cho rằng khi vùng Tharsis được tạo thành, nó đã góp phần "sinh ra" Valles Marineris.
Dung nham di chuyển qua vùng núi lửa đẩy lớp vỏ lên trên, khiến nó bị vỡ thành các vết nứt. Theo thời gian, những vết nứt này phát triển thành Valles Marineris như hiện tại.
## Cực sao Hỏa - Vùng đất "băng giá" cực chill
Sao Hỏa có hai vùng băng giá ở hai cực với thành phần hơi khác nhau; cực Bắc (trong hình) được tàu đổ bộ Phoenix nghiên cứu cận cảnh vào 2008, còn cực Nam được quan sát từ các tàu quỹ đạo.
Suốt mùa đông, nhiệt độ gần hai cực lạnh "cứng đờ" luôn á, đến mức khí CO2 ngưng tụ thành băng trên bề mặt hành tinh.
Sang mùa hè thì ngược lại, CO2 thăng hoa trở lại khí quyển. Khí carbonic biến mất hoàn toàn ở Bắc bán cầu, chỉ để lại chỏm băng. Nhưng ở Nam bán cầu vẫn còn một số tảng băng CO2. Toàn bộ sự di chuyển của băng này ảnh hưởng "đỉnh của chóp" đến khí hậu sao Hỏa, tạo ra gió và nhiều hiệu ứng khác.
## Miệng núi lửa Gale và Núi Sharp - Nơi "tìm ra" dấu vết nước
Nổi tiếng sau khi tàu Curiosity hạ cánh năm 2012, miệng núi lửa Gale chính là nơi chứa đầy bằng chứng về nước trong quá khứ đấy!
Xe tự hành Curiosity tìm thấy lòng suối chỉ trong vài tuần sau khi đáp xuống, và phát hiện thêm nhiều "hint" về nước khác trong suốt hành trình. Hiện tại Curiosity đang "nghiên cứu" Núi Sharp (hay Aeolis Mons) gần đó và check các đặc điểm địa chất trong từng tầng.
Một trong những phát hiện "bom tấn" của Curiosity là nhiều lần tìm ra các phân tử hữu cơ phức tạp ở khu vực này. Năm 2018, NASA công bố những chất hữu cơ này nằm trong đá 3,5 tỷ năm tuổi!
Đồng thời, các nhà nghiên cứu còn phát hiện nồng độ khí mê-tan trong khí quyển thay đổi theo mùa. Mêtan có thể do vi khuẩn tạo ra hoặc do hiện tượng địa chất, nên việc phát hiện ra nó đặt ra giả thuyết về... dấu hiệu của sự sống luôn á!
## Medusae Fossae - Vùng đất "bí ẩn" nhất sao Hỏa
Medusae Fossae là một trong những nơi "kỳ dị" nhất trên sao Hỏa. Một số người thậm chí còn "thuyết âm mưu" rằng địa hình này do UFO gây ra đấy!
Giả thuyết tin được hơn là đây là trầm tích núi lửa khổng lồ, diện tích bằng 1/5 nước Mỹ. Theo thời gian, gió đã "tạc" những tảng đá thành hình dạng cực nghệ thuật. Tuy nhiên các nhà khoa học vẫn cần nghiên cứu thêm để hiểu rõ hơn.
Một nghiên cứu năm 2018 cho rằng Medusae Fossae có thể xuất phát từ những vụ phun trào núi lửa "khủng khiếp" diễn ra hàng trăm lần trong hơn 500 triệu năm trên sao Hỏa. Những vụ phun trào này làm khí hậu Hành tinh Đỏ ấm lên khi khí nhà kính từ núi lửa tràn vào bầu khí quyển.
Nguồn: kenh14.vn