TepHong1315
New member
Câu chuyện cảnh tỉnh xịn sò cho thời đại này: cứ đà này thì sớm muộn gì mình cũng phải "bốc hành lý" rời bờ biển vào nội địa mà ẩn náu thôi các bạn ơi
Từ 7000 năm về trước, lâu trước khi ngành công nghiệp bắt đầu "nướng chín" Trái Đất, nước biển dâng cao đã đe dọa một cộng đồng cư dân ven biển Israel rồi. Dân làng lúc đó cũng muốn bảo vệ mái ấm của mình, nên họ quyết định xây một bức tường. Nhưng mà... họ vẫn thua thiên nhiên và phải bỏ làng đi, nước biển Địa Trung Hải hung hãn tràn vào "càn quét" cả hòn đảo, nhấn chìm toàn bộ nhà cửa làng mạc luôn ️
Nhưng plot twist là biển lại bảo tồn những thứ nó phá hủy, hay ít nhất là cái gì còn sót lại sau cơn nước dữ. Dòng nước mát và lớp cát dày 1 mét đã giữ lại các dụng cụ thời Đá Mới, gồm vỏ hạt oliu, bát đĩa, xương động vật và cả ngôi mộ nữa. Bức tường là kiến trúc độc đáo nhất, cũng là công trình "khủng" nhất còn sót lại: một dãy đá tảng dài tới 100 mét chạy dọc theo đường bờ biển cổ đại.
"Nó là bờ đê cổ xưa nhất trên thế giới đấy", Jonathan Benjamin – nhà khảo cổ học kiêm giảng viên tại ĐH Flinders, Úc cho biết. "Nó là bằng chứng đầu tiên của vấn đề cực kỳ thực tế mà chúng ta đang phải đối mặt ở hiện tại". Tất nhiên anh ấy cũng nhanh chóng làm rõ sự khác biệt về nguyên nhân biển dâng: ngày xưa là do ảnh hưởng hậu Kỷ Băng hà, còn bây giờ thì do con người làm Trái Đất nóng lên
Benjamin cùng một đồng nghiệp đã công bố báo cáo khoa học mới trên PLOS One vào thứ Tư tuần trước. Cả hai khẳng định bờ đê này chính là "lớp phòng ngự duyên hải già nhất thế giới" luôn!
Ngôi làng cổ có tên Tel Hreiz này được phát hiện tình cờ vào năm 1960, khi các thợ lặn đang tìm kiếm xác tàu đắm bỗng phát hiện công cụ đánh lửa và xương người. Ngôi làng nằm khoảng 3-4 mét dưới mực nước biển. Người ta ít chú ý đến nó cho đến năm 2012, khi một cơn bão mùa đông mạnh thổi bay lớp cát phủ trên và để lộ bờ đê đá. Một cơn bão khác năm 2015 lại làm lộ thêm phần còn lại.
Benjamin và nhà khảo cổ Ehud Galili từ ĐH Haifa (Israel) kể rằng họ đã tranh luận về lý do tồn tại của bức tường này - kiểu như chuồng gia súc, đập nước, hay phòng thủ trước kẻ địch gì đó – nhưng rồi đều bác bỏ hết.
"Không có kẻ địch nào xuất hiện từ phía biển cả", Galili nói. Mấy người này dùng gỗ để xây chuồng gia súc chứ không phải đá. Kích thước, vị trí của bức tường và tính chất đặc biệt của những hòn đá tạo nên nó chỉ ra một mục đích duy nhất: phòng thủ trước biển! ️
"Những người này hiểu rằng họ phải đặt những tảng đá to xuống đó, không phải đá nhỏ. Họ rõ ràng đã tính toán kỹ lưỡng và muốn bức tường phải tồn tại lâu dài", Marie Jackson – giáo sư địa lý tại ĐH Utah (không tham gia nghiên cứu này) nhận xét. "Đây là bờ biển nhiều biến động lắm. Thiếu những bức tường thế này thì sẽ có rất ít sự bảo vệ".
Khi ngôi làng Tel Hreiz mới được thành lập, nó nằm trên mực nước biển khoảng 2,5 mét. Những người sống ở đó sinh tồn nhờ nông nghiệp. Họ chăn nuôi gia súc, săn hươu, nuôi chó và lợn. Hàng trăm vỏ hạt oliu được tìm thấy khắp nơi cho thấy họ biết chiết xuất dầu từ quả oliu rồi đấy.
Xác định tuổi bằng carbon qua than, mảnh gỗ, xương động vật và hài cốt người cho thấy ngôi làng này phát triển thịnh vượng trong vài trăm năm. Khoảng 10-20 gia đình sinh sống ở đó, theo Galili. Chỗ này đáng lẽ có thể là mái ấm của họ thêm ít nhất 10 thế hệ nữa.
"Tôi khá chắc họ đã nghĩ rằng 'gia đình chúng ta đã sống ở đây từ lâu lắm rồi và chúng ta cần phải bảo vệ nó'", Benjamin nói.
Những người sống ở Tel Hreiz chắc chắn không bao giờ ngờ được nước biển sẽ dâng cao sau sự kiện mà các nhà địa lý gọi là "đỉnh điểm băng hà cuối". Tại đỉnh điểm của kỷ băng hà gần nhất (khoảng 20.000 năm trước), một lượng băng khổng lồ bị kẹt ở hai cực. Nước biển dâng cao khi lượng băng "khủng" này bắt đầu tan ra.
Dọc theo bờ biển Israel, các cơn bão mùa đông đẩy sóng lên cao trên bờ. Dòng chảy này tương tự với cơn bão dâng ở Atlantic vào mùa bão nhiệt đới, Benjamin cho biết.
Theo tác giả báo cáo, khoảng từ 9.000 đến 7.000 năm trước, biển Địa Trung Hải tiến gần bờ biển phía bắc Israel với tốc độ 4mm mỗi năm. Những cơn sóng mùa đông rất nguy hiểm. Những ngôi nhà ở Tel Hreiz được xây bằng đá đơn giản không có vữa nên dễ bị nước làm hỏng lắm. "Sóng biển có thể gây thiệt hại rất lớn với loại kiến trúc này", Galili nói. "Từng chút một, các hư hại sẽ xuất hiện nhanh hơn và thường xuyên hơn"
Những dấu hiệu đáng lo này có thể gây ra những cuộc tranh luận tương tự như các cộng đồng ven biển bây giờ đang có, Benjamin nói. "Họ đã rất cố gắng bảo vệ mái ấm của mình".
Các tảng đá dùng xây bờ đê không có từ gần đó đâu. Chúng không có dấu hiệu khai thác. Dựa vào viền tròn của các tảng đá, tác giả nghi ngờ sông đã làm phong hóa chúng. Con sông chứa loại đá tương tự nằm xa vài km.
Jackson – chuyên gia về kiến trúc biển của người Roman cổ đại – đã nghiên cứu kiến trúc cảng ở Caesarea, một thành phố biển cách Tel Hreiz khoảng 50km. Mặc dù Caesarea được xây vài nghìn năm sau với vật liệu khác, Jackson nói các cộng đồng này cùng chia sẻ "những tập quán kiến trúc" – tinh thần "xây để chống biển". Người Roman đã vận chuyển tầm 15.000-20.000 kg đá bọt từ Ý để xây cảng Caesarea đấy ️
Tương tự, cần rất nhiều công sức để xây bức tường ở Tel Hreiz. "Kích thước và trọng lượng của những tảng đá rất ấn tượng và đã nói lên ý định của thợ xây là tạo ra một bức tường trường tồn với thời gian và hữu dụng", Jackson nhận xét.
Xây bức tường là "quyết định của cả cộng đồng và là một nỗ lực chung", Galili nói. Các tảng đá nặng tới 1.000 kg, chắc chắn phải có cả nhóm người vác, hoặc kéo bằng bò, thậm chí là lăn đến.
Với tốc độ tăng mực nước biển hiện tại, vào năm 2100, đại dương sẽ cao hơn bây giờ 65cm. Những nơi như Miami với mức dâng 9mm mỗi năm từ 2006, mức độ dâng rất có thể gấp đôi so với những gì người Tel Hreiz phải đối mặt ngày xưa
"Họ đã cố gắng đến cùng nhưng cuối cùng vẫn phải bỏ nó lại", Benjamin nói. "Và đó là một bài học nghiêm túc từ quá khứ của loài người chúng ta, phải không?"
Nguồn: kenh14.vn