Bạn nghĩ làm bác sĩ giỏi chỉ cần IQ cao và học giỏi là đủ? Chưa hẳn đâu nhé!
Chào các bạn! Trong bối cảnh học phí ngành Y ngày càng "xịn" hơn nhưng mà nhiều bệnh nhân và gia đình vẫn chưa thực sự yên tâm với chất lượng khám chữa bệnh ở nhiều nơi, team mình xin phép giới thiệu lại bài viết về những phẩm chất mà một bác sĩ tốt cần phải có.
Hi vọng những chia sẻ trong bài này sẽ giúp các bạn sinh viên Y và các bác sĩ trẻ tiếp tục rèn luyện để hành nghề ngày một pro hơn nhé!
**Nhóm tác giả thuộc Tổ chức Y học cộng đồng:**
- Biên soạn: Ánh Kim
- Hiệu đính: BS. Nguyễn Hải Nam, BS.TS. Phạm Nguyên Quý
Ai cũng biết nghề y là một trong những ngành nghề uy tín và được respect nhất, và chắc chắn không dành cho những ai "dễ bỏ cuộc". Để vào được trường y thôi đã phải có sự thông minh và nhiệt huyết rồi, chưa kể đến phải bền bỉ vượt qua những năm tháng đầy thử thách trong trường.
Nhưng để thực sự thành công khi bắt đầu hành nghề bác sĩ thì cần gì nữa? Điều gì tạo nên một bác sĩ tốt? Câu trả lời phụ thuộc vào góc nhìn của từng người.
Sự quyết đoán và IQ - hai yếu tố quan trọng trong trường y - chắc chắn vẫn cần thiết. Tuy nhiên, còn có một số phẩm chất khác cũng rất cần để trở thành một bác sĩ tốt mặc dù ít được nói đến. Đó là những kỹ năng mềm mà chắc chắn bạn phải có để trở thành bác sĩ thực sự có ích cho bệnh nhân.
Team mình đã trao đổi với một số bác sĩ để tìm hiểu về những gì làm nên một bác sĩ giỏi. Và đó không phải là điểm GPA của bạn trong trường y đâu nhé! Hãy cùng đọc tiếp để hiểu thêm về vai trò của bác sĩ và điều gì tạo nên sự khác biệt giữa bác sĩ tốt và bác sĩ xuất sắc.
**7 điểm chung của những bác sĩ xuất sắc**
**1. Có kỹ năng giao tiếp đỉnh cao**
"Biết lắng nghe là cực kỳ quan trọng để trở thành một bác sĩ giỏi", John Madden - một bác sĩ cấp cứu và là Giám đốc Văn phòng Hướng nghiệp và Phát triển Sinh viên tại Trường Y, Đại học St. George chia sẻ. "Bệnh nhân sẽ cho bạn biết vấn đề của họ nằm ở đâu, chỉ cần bạn chịu nghe họ nói thôi".
Có điều là các bác sĩ thường vội vàng ngắt lời bệnh nhân trong vòng 17 giây luôn á Nhưng nếu chịu ngồi lại và lắng nghe những gì bệnh nhân tiết lộ, họ có thể tìm được câu trả lời đang cần. Giao tiếp tốt không chỉ là để tỏ ra thân thiện, nó là kỹ năng quan trọng để bác sĩ hiểu được những lo lắng của bệnh nhân và giải thích chẩn đoán cho dễ hiểu.
Tiến sĩ Lisa Doggett cũng đồng ý rằng kỹ năng giao tiếp tốt là must-have. "Bác sĩ nên dành thời gian cho bệnh nhân vì họ cần và xứng đáng được như vậy. Bác sĩ cũng nên trả lời các câu hỏi bằng ngôn ngữ dễ hiểu, đừng dùng quá nhiều thuật ngữ y khoa. Bác sĩ phải trung thực, nhưng cũng cần cho bệnh nhân hy vọng, ngay cả khi đối mặt với tình huống khó khăn. Và họ nên giúp bệnh nhân cảm thấy có trách nhiệm trong việc cải thiện sức khỏe của chính mình".
"Bác sĩ nên giúp bệnh nhân cảm thấy được trao quyền để cải thiện sức khỏe của chính mình" - đúng vibe rồi đó!
**2. Chu đáo và tận tâm**
Ngay từ hồi còn bé, ai cũng được dạy về sự chu đáo, ngăn nắp để thành công ở trường. Bạn không thể thành công trong ngành y nếu không bình tĩnh và cẩn thận đến từng chi tiết.
Bác sĩ Doggett cho biết: "Bác sĩ cần chắc chắn rằng bệnh nhân đã được làm đủ các xét nghiệm cần thiết, nhận được câu trả lời cho các thắc mắc, và có kế hoạch điều trị rõ ràng trước khi về. Bác sĩ phải cẩn thận theo dõi các xét nghiệm đã làm và giải thích kết quả cho bệnh nhân".
**3. Mang lại cho bệnh nhân cảm giác được quan tâm chăm sóc**
Bạn cần biết rằng việc bạn là sinh viên xuất sắc nhất, có điểm cao ngất hay sống ở khu dân cư sang chảnh không phải là điều bệnh nhân quan tâm đặc biệt, kể cả khi bạn có các nghiên cứu được đăng trên tạp chí danh tiếng hay đang làm nghiên cứu đột phá gì đó.
Bệnh nhân chỉ mong muốn được điều trị bởi một bác sĩ tốt thôi. Vậy làm sao để trở thành bác sĩ mà bệnh nhân tin tưởng? Một bác sĩ tốt luôn biết cách làm cho bệnh nhân cảm thấy họ đang được quan tâm, các mối lo lắng của họ là hợp lý và luôn được lắng nghe.
Bác sĩ Edna Ma nói: "Bệnh nhân quan tâm đến việc bác sĩ thực sự chú ý đến tình trạng sức khỏe của họ, nhiều hơn là số lượng bài báo mà bác sĩ đã publish. Sự quan tâm được thể hiện qua việc lắng nghe tích cực, cũng như luôn đặt cho bệnh nhân các câu hỏi mở về tình trạng hiện tại".
Cô cho rằng việc bác sĩ quan tâm đến những việc nhỏ đơn giản như hỏi thăm về công việc hoặc gia đình có thể khiến bệnh nhân cảm nhận được sự chân thành. Bác sĩ Ma nói: "Điều trị bệnh không chỉ là thuốc men và y khoa. Sự quan tâm của bác sĩ cũng hỗ trợ đáng kể trong việc chữa trị. Hãy ngồi xuống trò chuyện cùng bệnh nhân để họ cảm nhận mình là ưu tiên hàng đầu".
"Làm cho bệnh nhân cảm thấy được quan tâm là cách xây dựng mối quan hệ tốt giữa bác sĩ và bệnh nhân. Đây cũng là điều làm nên một bác sĩ giỏi", Bác sĩ Ma nói thêm.
**4. Tinh thần cầu tiến và ham học hỏi**
Khi bệnh nhân có các triệu chứng bất thường, một bác sĩ giỏi sẽ tự đặt câu hỏi và đi tìm câu trả lời để đạt được chẩn đoán chính xác hơn, ngay cả khi điều đó khiến bạn phải làm việc và tìm tòi nhiều hơn bình thường.
Bác sĩ Doggett nói: "Nếu một bệnh nhân có triệu chứng bất thường và đáng lo, một bác sĩ giỏi sẽ sẵn sàng làm việc để tìm hiểu chuyện gì đang xảy ra. Có thể bác sĩ phải research thêm, thảo luận với đồng nghiệp khác hoặc dành nhiều thời gian hơn để thu thập bệnh sử chi tiết từ bệnh nhân".
Một bác sĩ giỏi sẽ dành thời gian để tìm hiểu kỹ vấn đề và đưa ra chẩn đoán chính xác, thay vì vội vã kết luận quá nhanh.
Bác sĩ Doggett nói: "Quá nhiều bác sĩ vội vàng hài lòng với chẩn đoán ban đầu. Điều này dẫn đến việc có thể bỏ lỡ cơ hội đi tới chẩn đoán chính xác hơn". Đúng vậy, đừng bao giờ ngừng học hỏi nhé!
**5. Làm việc nhóm cùng các bác sĩ khác để hỗ trợ bệnh nhân**
Bên cạnh giao tiếp tốt với bệnh nhân, bác sĩ cũng cần trao đổi về kiến thức và công việc với đồng nghiệp. Điều này đặc biệt quan trọng luôn. Khi một bệnh nhân nhập viện, bác sĩ điều trị chính thường không được thông tin cho đến khi bệnh nhân hoặc người nhà báo lại.
Bác sĩ Doggett giải thích: "Một bệnh viện tốt sẽ gọi hoặc gửi thông báo cho bác sĩ điều trị chính để họ biết bệnh nhân của mình đã nhập viện. Bác sĩ điều trị chính cần xem xét lại hồ sơ và theo dõi bệnh nhân ngay cả sau khi xuất viện". Tương tự, khi tiếp nhận một bệnh nhân đã được điều trị trước đó, họ cần liên hệ với bác sĩ điều trị chính trước về các vấn đề liên quan.
Các bác sĩ giỏi nhất hiểu rằng họ không thể một mình gánh team, mà cần sự hỗ trợ của cả tập thể nhân viên y tế. Chính vì vậy khả năng teamwork là kỹ năng thiết yếu để trở thành bác sĩ tốt.
**6. Hỗ trợ hết mình cho bệnh nhân**
Bác sĩ giỏi sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để giúp bệnh nhân tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe mà họ cần. Ngay cả khi bệnh nhân cần tìm chuyên gia y tế về vấn đề sức khỏe khác, hay cần dùng thuốc đặc trị, một bác sĩ tốt sẽ sẵn lòng giúp đỡ trong các tình huống như vậy.
Bác sĩ Doggett nói: "Bác sĩ giỏi sẽ là người support hết mình cho bệnh nhân". Điều này có nghĩa là bác sĩ sẵn sàng giúp bệnh nhân được phê duyệt toa thuốc, đảm bảo bệnh nhân được xét nghiệm hoặc thăm khám bởi bác sĩ chuyên khoa trong tình huống khẩn cấp, giúp đỡ bệnh nhân tiếp cận các dịch vụ y tế cần thiết như khám sức khỏe tại nhà hoặc vật lý trị liệu. Các bác sĩ giỏi nhất sẵn sàng làm nhiều hơn cho bệnh nhân của họ.
**7. Có phong thái ứng xử chuẩn chỉnh**
Bác sĩ Madden nói: "Điều tạo nên sự khác biệt của một bác sĩ giỏi là phong thái ứng xử của họ. Các bác sĩ phải thấu hiểu, biết lắng nghe và đồng cảm với lo lắng của bệnh nhân. Cần tránh các biểu hiện như kiêu căng và ban ơn. Các bác sĩ nên đối xử với bệnh nhân theo cách mà họ muốn mình hoặc người thân được đối xử".
Bác sĩ Doggett tin rằng phong thái ứng xử tốt là rất quan trọng để xây dựng mối quan hệ tin cậy giữa bác sĩ và bệnh nhân. Một bác sĩ giỏi sẽ chuyên nghiệp, tốt bụng và thấu hiểu với mọi người, bao gồm cả bệnh nhân, gia đình và đồng nghiệp.
**Kết luận**
Vậy là điều gì làm nên một bác sĩ tốt? Như bạn thấy đó, để trở thành bác sĩ tốt cần hội tụ rất nhiều yếu tố. Không có một công thức chung cho tất cả mọi người. Tích cực rèn luyện những phẩm chất này sẽ giúp bạn đi đến con đường thành công trong ngành y.
Các bạn sinh viên y khoa nên tìm một bác sĩ đàn anh/chị đi trước trong nghề có những phẩm chất mà mình thích để học hỏi và phấn đấu theo nhé!
Những đặc điểm được liệt kê ở trên đều là yếu tố quan trọng của một bác sĩ giỏi, nhưng chúng sẽ không có ý nghĩa gì nếu thiếu niềm đam mê thực sự với công việc. Remember that!
**Tài liệu tham khảo:**
- https://www.sgu.edu/blog/medical/what-makes-a-good-doctor/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1124230/
- https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(10)61317-7/fulltext
Nguồn: soha.vn