SuNgoan906
New member
Ủa chị ơi, các bro nghiên cứu mới đây vừa phát hiện một sự thật hơi "sợ rợn" đây: ánh sáng từ một ngôi sao sắp "about to die" mạnh đến mức nào à? Đủ sức biến cả đám tiểu hành tinh thành tro bụi luôn á!
Và plot twist là... Mặt Trời của chúng ta cũng sẽ làm vậy đó bạn êi! Tầm 5-6 tỷ năm nữa thôi (nghe lâu nhưng mà vẫn rùng mình), khi ông Mặt Trời quyết định "nghỉ hưu", nó sẽ đốt cháy luôn cái vành đai tiểu hành tinh nằm giữa Sao Hỏa và Sao Mộc. RIP vành đai!
## Thủ phạm chính: Hiệu ứng YORP nghe tên hơi fancy
Okay, nghe này, tác nhân gây ra drama này là bức xạ điện từ nhen. Cụ thể là hiệu ứng YORP (Yarkovsky-O'Keefe-Radzievskii-Paddack - tên dài vãi chưởng luôn, lấy từ 4 anh khoa học phát hiện ra nó).
Hiệu ứng này basically là: nhiệt từ ngôi sao sẽ làm xoay xoay cái góc quay của những vật thể nhỏ trong Hệ Mặt Trời - kiểu như tiểu hành tinh chẳng hạn.
Cơ chế hoạt động là sao? Nghe giải thích nè:
Tiểu hành tinh sẽ "được" hưởng năng lượng ánh sáng từ Mặt Trời, rồi nó nóng lên. Nhiệt truyền vào lớp đá, xong nó lại phát ra theo đủ mọi hướng dưới dạng bức xạ nhiệt.
Nhiệt phát ra từ viên thiên thạch này tạo ra một lực đẩy nhỏ xíu. Ngắn hạn thì không thấy gì đâu, nhưng lâu dài nó cứ push push liên tục thì cuối cùng sẽ khiến tiểu hành tinh quay lung tung hoặc lắc lư lệch khỏi quỹ đạo ban đầu. Hiện giờ chúng ta vẫn thấy hiện tượng "các tiểu hành tinh lăn lộn" đó. Và khi Mặt Trời càng già, hiệu ứng này càng mạnh!
## Khi Mặt Trời bước vào "tuổi già" - giai đoạn khổng lồ đỏ
Khi các ngôi sao hay Mặt Trời ở cuối đời, chúng sẽ bước vào giai đoạn "khổng lồ" - nở rộng ra, to vãi và sáng chói lòa luôn. Giai đoạn này chỉ vài triệu năm thôi (ngắn lắm so với vũ trụ), sau đó nó đẩy vật chất bên ngoài vào không gian rồi sụp đổ thành sao lùn trắng - một ngôi sao chết với mật độ siêu dày đặc.
Khoảng 5-6 tỷ năm nữa, nếu nhân loại vẫn còn vẫn on Earth chứ không "chạy sang nhà hàng xóm", thì sẽ được tận mắt ngắm cảnh này đó!
"Khi một ngôi sao điển hình đạt đến giai đoạn khổng lồ, độ sáng của nó đạt tối đa từ 1.000 đến 10.000 lần độ sáng của Mặt Trời của chúng ta", nhà vật lý thiên văn Dimitri Veras thuộc Đại học Warwick giải thích (xịn sò!).
"Sau đó, ngôi sao co lại thành sao lùn trắng có kích cỡ tương tự Trái Đất rất nhanh, nơi độ sáng của nó giảm xuống dưới mức Mặt Trời. Vì vậy, hiệu ứng YORP chỉ quan trọng trong giai đoạn khổng lồ, nhưng gần như không tồn tại sau khi ngôi sao trở thành một sao lùn trắng."
## Vành đai tiểu hành tinh: "I'm in danger"
Khi độ sáng tăng lên, hiệu ứng YORP cũng buff lên theo. Mà các tiểu hành tinh chỉ là những mảnh đá tụ tập lại nhờ trọng lực thôi nên không dày đặc lắm. Chính vì vậy khi bị YORP "bully", chúng sẽ bắt đầu lỏng lẻo ra.
Theo mô hình chạy trên máy tính, hiệu ứng YORP sẽ khiến hầu hết các tiểu hành tinh lớn hơn 200 mét bắt đầu quay xoay xoay đủ để... tan rã luôn! Chỉ những thiên thể có cấu trúc siêu ổn định mới sống sót được. Vành đai tiểu hành tinh quen thuộc của chúng ta? Yeah, tương lai không mấy "sáng sủa" đâu nha!
"Hiệu ứng YORP rất dữ dội và diễn ra nhanh chóng, sẽ diễn ra trong suốt một triệu năm. Vành đai tiểu hành tinh của chúng ta sẽ không chỉ bị phá hủy, mà nó sẽ bị hủy diệt một cách chóng vánh và tàn bạo. Yếu tố duy nhất gây ra việc này là ánh sáng từ chính Mặt Trời", nhà nghiên cứu Veras nói (chills quá trời!).
## Bằng chứng thực tế: Sao lùn trắng có "hint" về vụ này đó!
Không chỉ là mô phỏng trên máy tính đâu nha. Quan sát thực tế của Veras về các sao lùn trắng cũng cho thấy điều này luôn!
Hơn 1/4 các ngôi sao lùn trắng có dấu vết kim loại từ lõi tiểu hành tinh trong quang phổ của chúng. Những dấu vết này từng là một "bí ẩn" và vẫn đang được tranh luận. Nhưng giờ thì hiệu ứng YORP có thể là câu trả lời rồi!
Khi các tiểu hành tinh vỡ vụn dưới sức mạnh ánh sáng của ngôi sao đang chết, chúng tạo thành một đĩa bụi thiên thạch quay quanh, phần còn lại thì bị hút vào ngôi sao lùn trắng luôn.
"Những kết quả này giúp xác định vị trí mảnh vụn trong các 'hệ thống sao lùn trắng' và nhánh khổng lồ, từ đó quan sát được cách thức các ngôi sao lùn trắng có được những mảnh vật chất từ ngoài không gian", Veras kết luận.
"Chúng ta cần biết tại sao các mảnh vỡ xuất hiện vào thời điểm ngôi sao trở thành sao lùn trắng để hiểu cách thức các đĩa bụi được hình thành. Vì vậy, hiệu ứng YORP sẽ cung cấp một mô hình quan trọng để xác định nguồn gốc của những mảnh vỡ đó".
Nghiên cứu này đã được công bố trong Thông báo hàng tháng của Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia đó nha!
Nguồn: soha.vn