Từ 1883 đến 1888 là giai đoạn "đổi vua như đổi áo" của triều đình Huế với tận 5 vị hoàng đề nhà Nguyễn lần lượt lên ngôi trong chưa đầy 5 năm. Nghe mà choáng luôn á!
1. Vua Dục Đức (1883, 3 ngày) - Kỷ lục ngồi ngai ngắn nhất
Vua Dục Đức tên Nguyễn Phúc Ưng Ái, con thứ 2 của Thụy Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Y và bà Trần Thị Nga. Sinh ngày 4/1 năm Quý Sửu (11/2/1853). Năm 1869 lúc 17 tuổi được vua Tự Đức nhận làm con nuôi, đổi tên thành Ưng Chân, cho xây Dục Đức Đường để ở và giao cho Hoàng Quý Phi Vũ Thị Duyên (sau này là Lệ Thiên Anh Hoàng hậu) trông nom dạy bảo.
Vua Tự Đức mất để lại di chiếu truyền ngôi cho Ưng Chân, nhưng plot twist là trong di chiếu có đoạn viết: "... Nhưng vì có tật ở mắt nên hành vi mờ ám sợ sau này thiếu sáng suốt, tính lại hiếu dâm cũng là điều chẳng tốt chưa chắc đã đảm đương được việc lớn. Nước có vua lớn tuổi là điều may cho xã tắc, nếu bỏ đi thì biết làm sao đây". Ơ hay sao ý?
Lúc làm lễ lên ngôi, Ưng Chân cho đọc lướt qua đoạn này nên 3 ngày sau hai Phụ chính Đại thần là Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đã phế truất Dục Đức theo lệnh của Từ Dũ Thái hoàng Thái hậu (mẹ vua Tự Đức) và Lệ Thiên Anh Hoàng hậu (vợ vua Tự Đức).
Làm vua được đúng 3 ngày chưa kịp đặt niên hiệu (Dục Đức chỉ là tên chỗ ở thôi nha) thì Ưng Chân đã bị phế và giam vào ngục luôn cho đến khi mất. Ông mất ngày 6/9 năm Giáp Thân (24/10/1884), hưởng thọ 32 tuổi.
Đến thời vua Thành Thái (con vua Dục Đức) năm 1892 mới truy tôn cha mình là Cung Tôn Huệ Hoàng đế.
Vua Dục Đức có 19 con (11 trai và 8 gái).
2. Vua Hiệp Hòa (1883, 4 tháng) - Kết cục bi thảm
Vua Hiệp Hòa tên Nguyễn Phúc Hồng Dật, còn gọi là Thăng, con thứ 29 của vua Thiệu Trị và bà Đoan Tần Trương Thị Thuận, sinh ngày 24/9 năm Đinh Mùi (1/1/1847).
Sau khi vua Dục Đức bị phế, Hồng Dật được đưa lên ngôi vào ngày 30/7/1883, lấy niên hiệu là Hiệp Hòa.
Do có ý thân Pháp (ủa tại sao vậy?), vua Hiệp Hòa lên ngôi chưa được bao lâu thì bị triều đình Huế phế bỏ và buộc uống thuốc độc tự vẫn vào ngày 30/10 năm Quý Mùi (29/11/1883). Sốc quá trời!
Dưới thời Thành Thái năm 1891, ông được truy phong là Văn Lãng Quận vương.
Vua Hiệp Hòa có 17 người con (11 trai, 6 gái).
3. Vua Kiến Phúc (1883-1884) - Vua trẻ yểu mệnh ️
Sau khi vua Hiệp Hòa bị phế truất, vào ngày 2/12/1883, Ưng Đăng (15 tuổi) được đưa lên ngôi và đặt niên hiệu là Kiến Phúc. Vua Kiến Phúc ở ngôi được 8 tháng thì mất vào ngày 10/6 năm Giáp Thân (31/7/1884) lúc mới 16 tuổi. Trời ơi còn quá trẻ!
Sau khi mất, bài vị vua Kiến Phúc được đưa vào thờ trong Thế Miếu và có Miếu hiệu là Giản Tông Nghị Hoàng đế.
4. Vua Hàm Nghi (1884-1885) - Vị vua kháng chiến huyền thoại
Vua Hàm Nghi tên Nguyễn Phúc Ưng Lịch, còn có tên là Minh. Ông là con thứ 5 của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai và bà Phan Thị Nhàn, sinh ngày 17/6 năm Tân Mùi (3/8/1871).
Sau khi vua Kiến Phúc mất, ngày 12/6 năm Giáp Thân (2/8/1884) Ưng Lịch được đưa lên ngôi, đặt niên hiệu là Hàm Nghi lúc mới 14 tuổi.
Binh biến năm Ất Dậu (5/7/1885) xảy ra, vua Hàm Nghi cùng quần thần ra Tân Sở, phát hịch Cần Vương, phát động phong trào kháng Pháp trên toàn quốc. Respect!
Quân Pháp nhiều lần kêu gọi nhà vua quay về nhưng thất bại. Ngày 30/10/1888, tên Trương Quang Ngọc (người hầu của vua) bị Pháp mua chuộc nên phản bội, bắt vua Hàm Nghi dâng cho Pháp. Phản bội kinh!
Vua Hàm Nghi bị quân Pháp bắt đi đày ở Algérie từ ngày 13/1/1889. Nhà vua sống ở đó cho đến lúc mất (4/1/1943), thọ 72 tuổi.
Vua Hàm Nghi có 3 người con (1 trai, 2 gái).
5. Vua Đồng Khánh (1886-1888) - Vị vua cuối cùng của giai đoạn "lên ngôi tốc hành"
Vua Đồng Khánh tên Nguyễn Phúc Ưng Thị, còn có tên là Đường và Biện. Ông là con trưởng của Kiên Thái Vương Nguyễn Phúc Hồng Cai và bà Bùi Thị Thanh, sinh ngày 12/1 năm Giáp Tý (19/2/1864). Năm 1865 lúc được 2 tuổi, Ưng Thị được vua Tự Đức nhận làm con nuôi và giao cho bà Thiện Phi Nguyễn Thị Cẩm chăm sóc, dạy bảo.
Sau binh biến năm 1885, vua Hàm Nghi bỏ ngai vàng ra Tân Sở, triều đình Huế thương lượng với Pháp đưa Ưng Đường lên ngôi, đặt niên hiệu là Đồng Khánh.
Ở ngôi được 3 năm, vua Đồng Khánh bệnh và mất vào ngày 27/12 năm Mậu Tí (28/1/1889) lúc được 25 tuổi. Buồn quá đi mất!
Sau khi mất, bài vị vua Đồng Khánh được đưa vào thờ trong Thế Miếu và có Miếu hiệu là Cảnh Tông Thuần Hoàng đế.
Vua Đồng Khánh có 10 người con (6 trai, 4 gái).
Nguồn: soha.vn