Cá nước ngọt là món ăn quen thuộc trên mâm cơm gia đình Việt rồi đúng không nào? Tuy nhiên, có một số loại cá có nguy cơ tích lũy kim loại nặng khá cao, nên bạn cần cân nhắc kỹ trước khi cho vào giỏ hàng đó nha!
Dưới đây là ba nhóm cá mà bạn cần lưu ý đặc biệt:
Cá sống tầng đáy - "Hội bạn thân" với bùn đất
Những em cá sống sát đáy sông hồ như cá trê, cá nheo có nguy cơ tiếp xúc với kim loại nặng nhiều hơn hẳn đó. Lý do là vì lớp bùn đáy chính là nơi lắng đọng các chất ô nhiễm từ nước thải công nghiệp, nông nghiệp hay sinh hoạt.
Thêm nữa, cá trê, cá nheo hay kiếm ăn bằng cách đào bới nền đáy, ăn giun, động vật không xương sống và xác hữu cơ. Nếu lớp trầm tích bị ô nhiễm thì các kim loại nặng như chì, cadimi hoặc asen sẽ dễ dàng đi vào cơ thể cá và tích lũy theo thời gian.
Fun fact: Nhiều nghiên cứu môi trường sử dụng chính nhóm cá da trơn làm sinh vật chỉ thị để đánh giá mức độ ô nhiễm của các thủy vực luôn đó!
Cá ăn thịt - "Boss" của chuỗi thức ăn
Khác với những loài cá ăn rong hoặc sinh vật phù du, cá lóc (hay còn gọi là cá quả) là loài săn mồi thực thụ, thức ăn chủ yếu là cá nhỏ, tôm và các động vật thủy sinh khác.
Theo quy luật "khuếch đại sinh học" (nghe fancy nhỉ? ), mỗi mắt xích trong chuỗi thức ăn đều có thể làm tăng nồng độ một số kim loại nặng, đặc biệt là methylmercury - dạng thủy ngân hữu cơ độc hại nhất.
Điều này khiến các loài cá ăn thịt thường có nguy cơ tích tụ thủy ngân cao hơn các loài ăn thực vật nếu cùng sinh sống trong một vùng nước bị ô nhiễm.
Tuy nhiên, không phải con cá lóc nào cũng chứa nhiều kim loại nặng nha. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nguồn nước nơi cá sinh sống đấy!
Cá có tuổi thọ dài - "Ông già" của làng cá
Cá chình được nhiều nghiên cứu trên thế giới ghi nhận có khả năng tích lũy kim loại nặng khá cao.
Nguyên nhân là vì loài cá này có tuổi thọ dài, lượng mỡ lớn và phần lớn thời gian sống gần đáy sông, hồ - nơi kim loại nặng dễ lắng đọng.
Do tích lũy trong thời gian nhiều năm, hàm lượng chì, cadimi hoặc thủy ngân trong cá chình có thể cao hơn so với nhiều loài cá nước ngọt khác sống trong cùng môi trường. Tuổi càng cao thì "gánh nặng" càng nhiều á!
Plot twist: Vấn đề không phải ở loài cá mà ở nguồn nước!
Theo các chuyên gia, không nên hiểu rằng cá trê, cá lóc hay cá chình đều không an toàn nhé. Trên thực tế, nếu được nuôi trong vùng nước sạch, được kiểm soát chất lượng môi trường và thức ăn, các loài cá này vẫn là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng mà!
Điều đáng lo ngại nhất là cá được đánh bắt hoặc nuôi tại những khu vực gần khu công nghiệp, làng nghề, bãi rác, khu khai thác khoáng sản hoặc những con sông, hồ đã được cảnh báo ô nhiễm. Tại đây, chì, thủy ngân, cadimi và asen có thể tồn tại trong nước và bùn đáy, sau đó đi vào cơ thể sinh vật thủy sinh.
Điểm đáng sợ là: Các kim loại nặng thường không làm thay đổi mùi vị hay màu sắc của cá, vì vậy mình rất khó nhận biết bằng mắt thường luôn!
Vậy làm sao để giảm nguy cơ?
Các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên mua cá tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế sử dụng cá đánh bắt ở những khu vực từng xảy ra ô nhiễm môi trường hoặc gần nguồn xả thải.
Bên cạnh đó, nên đa dạng nguồn thực phẩm thay vì chỉ ăn một loại cá trong thời gian dài. Việc luân phiên giữa cá nước ngọt, cá biển có hàm lượng thủy ngân thấp và các nguồn đạm khác sẽ giúp giảm nguy cơ tích lũy kim loại nặng đấy!
Đối với các chị bầu, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính thì cần đặc biệt thận trọng khi lựa chọn nguồn thực phẩm nha. Đây là những nhóm nhạy cảm hơn với tác động của chì, thủy ngân và các kim loại nặng nếu phơi nhiễm kéo dài.
Nguồn: soha.vn
Dưới đây là ba nhóm cá mà bạn cần lưu ý đặc biệt:
Cá sống tầng đáy - "Hội bạn thân" với bùn đất
Những em cá sống sát đáy sông hồ như cá trê, cá nheo có nguy cơ tiếp xúc với kim loại nặng nhiều hơn hẳn đó. Lý do là vì lớp bùn đáy chính là nơi lắng đọng các chất ô nhiễm từ nước thải công nghiệp, nông nghiệp hay sinh hoạt.
Thêm nữa, cá trê, cá nheo hay kiếm ăn bằng cách đào bới nền đáy, ăn giun, động vật không xương sống và xác hữu cơ. Nếu lớp trầm tích bị ô nhiễm thì các kim loại nặng như chì, cadimi hoặc asen sẽ dễ dàng đi vào cơ thể cá và tích lũy theo thời gian.
Fun fact: Nhiều nghiên cứu môi trường sử dụng chính nhóm cá da trơn làm sinh vật chỉ thị để đánh giá mức độ ô nhiễm của các thủy vực luôn đó!
Cá ăn thịt - "Boss" của chuỗi thức ăn
Khác với những loài cá ăn rong hoặc sinh vật phù du, cá lóc (hay còn gọi là cá quả) là loài săn mồi thực thụ, thức ăn chủ yếu là cá nhỏ, tôm và các động vật thủy sinh khác.
Theo quy luật "khuếch đại sinh học" (nghe fancy nhỉ? ), mỗi mắt xích trong chuỗi thức ăn đều có thể làm tăng nồng độ một số kim loại nặng, đặc biệt là methylmercury - dạng thủy ngân hữu cơ độc hại nhất.
Điều này khiến các loài cá ăn thịt thường có nguy cơ tích tụ thủy ngân cao hơn các loài ăn thực vật nếu cùng sinh sống trong một vùng nước bị ô nhiễm.
Tuy nhiên, không phải con cá lóc nào cũng chứa nhiều kim loại nặng nha. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng nguồn nước nơi cá sinh sống đấy!
Cá có tuổi thọ dài - "Ông già" của làng cá
Cá chình được nhiều nghiên cứu trên thế giới ghi nhận có khả năng tích lũy kim loại nặng khá cao.
Nguyên nhân là vì loài cá này có tuổi thọ dài, lượng mỡ lớn và phần lớn thời gian sống gần đáy sông, hồ - nơi kim loại nặng dễ lắng đọng.
Do tích lũy trong thời gian nhiều năm, hàm lượng chì, cadimi hoặc thủy ngân trong cá chình có thể cao hơn so với nhiều loài cá nước ngọt khác sống trong cùng môi trường. Tuổi càng cao thì "gánh nặng" càng nhiều á!
Plot twist: Vấn đề không phải ở loài cá mà ở nguồn nước!
Theo các chuyên gia, không nên hiểu rằng cá trê, cá lóc hay cá chình đều không an toàn nhé. Trên thực tế, nếu được nuôi trong vùng nước sạch, được kiểm soát chất lượng môi trường và thức ăn, các loài cá này vẫn là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng mà!
Điều đáng lo ngại nhất là cá được đánh bắt hoặc nuôi tại những khu vực gần khu công nghiệp, làng nghề, bãi rác, khu khai thác khoáng sản hoặc những con sông, hồ đã được cảnh báo ô nhiễm. Tại đây, chì, thủy ngân, cadimi và asen có thể tồn tại trong nước và bùn đáy, sau đó đi vào cơ thể sinh vật thủy sinh.
Điểm đáng sợ là: Các kim loại nặng thường không làm thay đổi mùi vị hay màu sắc của cá, vì vậy mình rất khó nhận biết bằng mắt thường luôn!
Vậy làm sao để giảm nguy cơ?
Các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên mua cá tại các cơ sở uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, hạn chế sử dụng cá đánh bắt ở những khu vực từng xảy ra ô nhiễm môi trường hoặc gần nguồn xả thải.
Bên cạnh đó, nên đa dạng nguồn thực phẩm thay vì chỉ ăn một loại cá trong thời gian dài. Việc luân phiên giữa cá nước ngọt, cá biển có hàm lượng thủy ngân thấp và các nguồn đạm khác sẽ giúp giảm nguy cơ tích lũy kim loại nặng đấy!
Đối với các chị bầu, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính thì cần đặc biệt thận trọng khi lựa chọn nguồn thực phẩm nha. Đây là những nhóm nhạy cảm hơn với tác động của chì, thủy ngân và các kim loại nặng nếu phơi nhiễm kéo dài.
Nguồn: soha.vn