Cá từ lâu đã là món ăn quen thuộc, vừa ngon vừa bổ với đầy ơ protein, omega-3, vitamin và khoáng chất. Thế nhưng gần đây, mạng xã hội lại xuất hiện nhiều thông tin kiểu "ăn cá nhiều dễ ung thư", thậm chí có list đen các loại cá "nguy hiểm", khiến ai cũng hoang mang vô cùng.
Vậy sự thật là gì? Ăn cá có thực sự rủi ro hay chỉ là hiểu lầm từ các nghiên cứu khoa học? Cùng tìm hiểu ngay thôi!
Ăn cá thường xuyên có lợi như thế nào?
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cá là thực phẩm giàu protein nhưng lại ít chất béo bão hòa. Đa số các loại cá chứa khoảng 15-20% protein, chỉ 1-10% chất béo và rất ít carb. Đặc biệt, protein trong cá dễ hấp thu, phù hợp với mọi lứa tuổi luôn nha!
Không chỉ vậy, cá còn cung cấp nhiều axit béo không bão hòa như DHA và EPA - hai dưỡng chất siêu quan trọng cho não bộ, thị lực và hệ thần kinh. Các chất này còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm cholesterol xấu và hạn chế nguy cơ đột quỵ nữa đó.
Bên cạnh đó, cá chứa nhiều vitamin A, D cùng các khoáng chất như canxi, kali, magie, phốt pho... giúp duy trì sức khỏe xương, mắt và hệ miễn dịch tốt hơn.
1. Giảm nguy cơ bệnh tim mạch
Một phân tích tổng hợp của các nhà khoa học thuộc Đại học Tây Bắc Nam Phi, đăng trên tạp chí Nutrition, đã tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu với hơn 1,44 triệu người tham gia và hơn 78.000 biến cố tim mạch.
Kết quả khá ấn tượng:
• Ăn khoảng 50g cá mỗi ngày giúp giảm 9% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
• Ăn 150g cá mỗi tuần giúp giảm khoảng 8% nguy cơ.
• Nếu tiêu thụ khoảng 150g cá/ngày, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm tới 28% luôn!
2. Bảo vệ não bộ, giảm nguy cơ sa sút trí tuệ
Một nghiên cứu kéo dài 5,3 năm trên người cao tuổi Trung Quốc phát hiện, những người trên 65 tuổi ăn ít nhất một khẩu phần cá (khoảng 100g) mỗi tuần có tốc độ suy giảm nhận thức thấp hơn trung bình 35% so với nhóm ăn ít cá.
Điều này cho thấy việc ăn cá hợp lý có thể giúp bảo vệ chức năng não bộ khi về già đấy!
3. Hỗ trợ phòng ngừa hội chứng chuyển hóa
Nghiên cứu của Đại học Tô Châu (Trung Quốc) cũng chỉ ra rằng người ăn nhiều cá có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa thấp hơn.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy việc tăng lượng cá trong khẩu phần có thể: giảm triglycerid, giảm đường huyết lúc đói, tăng cholesterol HDL (cholesterol "tốt").
4. Có lợi cho sự phát triển trí não của trẻ
Một nghiên cứu của Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) cho thấy, trẻ ăn cá ít nhất một lần mỗi tuần có điểm IQ trung bình cao hơn 4,8 điểm so với những trẻ ít hoặc không ăn cá.
Con nít ăn cá còn thông minh hơn nữa, các mẹ note ngay nhé!
Vậy tin đồn "ăn cá gây ung thư" xuất phát từ đâu?
Nguồn gốc của thông tin này đến từ một nghiên cứu do Đại học Brown (Mỹ) công bố năm 2022 trên tạp chí Cancer Causes & Control.
Nghiên cứu theo dõi gần 500.000 người, độ tuổi trung bình 62, ghi nhận lượng tiêu thụ cá chiên, cá không chiên và cá ngừ trong vòng một năm, sau đó đối chiếu với dữ liệu đăng ký ung thư.
Kết quả cho thấy, những người ăn trên nửa hộp cá ngừ mỗi ngày có nguy cơ mắc u hắc tố ác tính (melanoma) cao hơn khoảng 22%. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ăn cá sẽ gây ung thư, càng không thể áp dụng y chang cho người Việt mình.
Theo các chuyên gia, nghiên cứu trên chỉ là nghiên cứu quan sát, nghĩa là chỉ phát hiện mối liên quan thống kê chứ không chứng minh được quan hệ nhân quả giữa việc ăn cá và ung thư.
Ngoài ra, đối tượng nghiên cứu là người Mỹ - nhóm dân số chủ yếu ăn cá biển, trong khi khẩu phần của người Việt có tỷ lệ cá nước ngọt cao hơn nhiều.
Một giả thuyết được đưa ra là nhiều loài cá biển sống lâu năm có thể tích tụ các chất ô nhiễm như kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) do ô nhiễm đại dương. Đây mới là yếu tố được cho là có thể góp phần làm tăng nguy cơ bệnh tật nếu tiêu thụ trong thời gian dài.
3 loại cá nên hạn chế ăn
Các chuyên gia cho rằng thay vì lo lắng mọi loại cá đều gây ung thư, mọi người nên chú ý hạn chế những loại cá có nguy cơ cao dưới đây.
1. Cá muối, cá ướp mặn kiểu truyền thống
Đây là loại đáng lưu ý nhất đó nha! Trong quá trình ướp muối, nitrit có thể phản ứng với các sản phẩm phân hủy của protein trong cá để tạo thành nitrosamine - hợp chất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư.
Ngoài ra, việc ăn quá nhiều thực phẩm ướp mặn còn làm tăng lượng natri, ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch nữa.
2. Gỏi cá nước ngọt
Các loại cá nước ngọt ăn sống hoặc tái có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao, đặc biệt là sán lá gan.
Sau khi xâm nhập cơ thể, sán có thể ký sinh trong đường mật, gây viêm mạn tính, tổn thương gan. Nếu nhiễm kéo dài nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư đường mật hoặc ung thư gan sẽ tăng lên đáng kể luôn á.
3. Cá chiên ngập dầu ở nhiệt độ quá cao
Chiên rán trong thời gian dài ở nhiệt độ cao có thể tạo ra nhiều hợp chất có hại như amin dị vòng và các gốc tự do. Đồng thời, cách chế biến này còn làm hao hụt đáng kể DHA, EPA và nhiều vitamin có trong cá nữa.
Muốn ăn cá khỏe mạnh, nhớ kỹ 4 nguyên tắc này nhé!
Để tận dụng tối đa lợi ích của cá đồng thời hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị:
• Ăn cá 1-2 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 200-300g, kết hợp đa dạng với thịt, trứng, sữa, đậu và rau xanh.
• Ưu tiên cá nhỏ, cá còn non, hạn chế các loài cá săn mồi kích thước lớn vì có xu hướng tích lũy nhiều kim loại nặng hơn.
• Ưu tiên hấp, luộc hoặc kho, hạn chế chiên ngập dầu hoặc nướng cháy nhé!
• Không thay thế hoàn toàn thịt đỏ bằng cá, bởi cá không cung cấp đủ sắt và một số vi chất như thịt đỏ. Khẩu phần hợp lý là khoảng 50-75g thịt đỏ và 75-100g cá hoặc thịt trắng mỗi ngày.
Kết luận
Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học khẳng định ăn cá nói chung gây ung thư. Điều đáng lo ngại không phải bản thân cá mà là một số loại cá được chế biến không đúng cách, cá bị ô nhiễm hoặc ăn sống, ăn mặn trong thời gian dài.
Vì vậy, thay vì loại bỏ cá khỏi thực đơn, các chuyên gia khuyến cáo nên lựa chọn nguồn cá an toàn, ưu tiên phương pháp chế biến lành mạnh và duy trì chế độ ăn đa dạng để vừa tận dụng được giá trị dinh dưỡng, vừa giảm thiểu các nguy cơ đối với sức khỏe.
Nguồn: soha.vn
Vậy sự thật là gì? Ăn cá có thực sự rủi ro hay chỉ là hiểu lầm từ các nghiên cứu khoa học? Cùng tìm hiểu ngay thôi!
Ăn cá thường xuyên có lợi như thế nào?
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cá là thực phẩm giàu protein nhưng lại ít chất béo bão hòa. Đa số các loại cá chứa khoảng 15-20% protein, chỉ 1-10% chất béo và rất ít carb. Đặc biệt, protein trong cá dễ hấp thu, phù hợp với mọi lứa tuổi luôn nha!
Không chỉ vậy, cá còn cung cấp nhiều axit béo không bão hòa như DHA và EPA - hai dưỡng chất siêu quan trọng cho não bộ, thị lực và hệ thần kinh. Các chất này còn giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm cholesterol xấu và hạn chế nguy cơ đột quỵ nữa đó.
Bên cạnh đó, cá chứa nhiều vitamin A, D cùng các khoáng chất như canxi, kali, magie, phốt pho... giúp duy trì sức khỏe xương, mắt và hệ miễn dịch tốt hơn.
1. Giảm nguy cơ bệnh tim mạch
Một phân tích tổng hợp của các nhà khoa học thuộc Đại học Tây Bắc Nam Phi, đăng trên tạp chí Nutrition, đã tổng hợp dữ liệu từ 17 nghiên cứu với hơn 1,44 triệu người tham gia và hơn 78.000 biến cố tim mạch.
Kết quả khá ấn tượng:
• Ăn khoảng 50g cá mỗi ngày giúp giảm 9% nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
• Ăn 150g cá mỗi tuần giúp giảm khoảng 8% nguy cơ.
• Nếu tiêu thụ khoảng 150g cá/ngày, nguy cơ mắc bệnh tim mạch có thể giảm tới 28% luôn!
2. Bảo vệ não bộ, giảm nguy cơ sa sút trí tuệ
Một nghiên cứu kéo dài 5,3 năm trên người cao tuổi Trung Quốc phát hiện, những người trên 65 tuổi ăn ít nhất một khẩu phần cá (khoảng 100g) mỗi tuần có tốc độ suy giảm nhận thức thấp hơn trung bình 35% so với nhóm ăn ít cá.
Điều này cho thấy việc ăn cá hợp lý có thể giúp bảo vệ chức năng não bộ khi về già đấy!
3. Hỗ trợ phòng ngừa hội chứng chuyển hóa
Nghiên cứu của Đại học Tô Châu (Trung Quốc) cũng chỉ ra rằng người ăn nhiều cá có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa thấp hơn.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy việc tăng lượng cá trong khẩu phần có thể: giảm triglycerid, giảm đường huyết lúc đói, tăng cholesterol HDL (cholesterol "tốt").
4. Có lợi cho sự phát triển trí não của trẻ
Một nghiên cứu của Đại học Bang Pennsylvania (Mỹ) cho thấy, trẻ ăn cá ít nhất một lần mỗi tuần có điểm IQ trung bình cao hơn 4,8 điểm so với những trẻ ít hoặc không ăn cá.
Con nít ăn cá còn thông minh hơn nữa, các mẹ note ngay nhé!
Vậy tin đồn "ăn cá gây ung thư" xuất phát từ đâu?
Nguồn gốc của thông tin này đến từ một nghiên cứu do Đại học Brown (Mỹ) công bố năm 2022 trên tạp chí Cancer Causes & Control.
Nghiên cứu theo dõi gần 500.000 người, độ tuổi trung bình 62, ghi nhận lượng tiêu thụ cá chiên, cá không chiên và cá ngừ trong vòng một năm, sau đó đối chiếu với dữ liệu đăng ký ung thư.
Kết quả cho thấy, những người ăn trên nửa hộp cá ngừ mỗi ngày có nguy cơ mắc u hắc tố ác tính (melanoma) cao hơn khoảng 22%. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc ăn cá sẽ gây ung thư, càng không thể áp dụng y chang cho người Việt mình.
Theo các chuyên gia, nghiên cứu trên chỉ là nghiên cứu quan sát, nghĩa là chỉ phát hiện mối liên quan thống kê chứ không chứng minh được quan hệ nhân quả giữa việc ăn cá và ung thư.
Ngoài ra, đối tượng nghiên cứu là người Mỹ - nhóm dân số chủ yếu ăn cá biển, trong khi khẩu phần của người Việt có tỷ lệ cá nước ngọt cao hơn nhiều.
Một giả thuyết được đưa ra là nhiều loài cá biển sống lâu năm có thể tích tụ các chất ô nhiễm như kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật và hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) do ô nhiễm đại dương. Đây mới là yếu tố được cho là có thể góp phần làm tăng nguy cơ bệnh tật nếu tiêu thụ trong thời gian dài.
3 loại cá nên hạn chế ăn
Các chuyên gia cho rằng thay vì lo lắng mọi loại cá đều gây ung thư, mọi người nên chú ý hạn chế những loại cá có nguy cơ cao dưới đây.
1. Cá muối, cá ướp mặn kiểu truyền thống
Đây là loại đáng lưu ý nhất đó nha! Trong quá trình ướp muối, nitrit có thể phản ứng với các sản phẩm phân hủy của protein trong cá để tạo thành nitrosamine - hợp chất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm chất có khả năng gây ung thư.
Ngoài ra, việc ăn quá nhiều thực phẩm ướp mặn còn làm tăng lượng natri, ảnh hưởng đến huyết áp và sức khỏe tim mạch nữa.
2. Gỏi cá nước ngọt
Các loại cá nước ngọt ăn sống hoặc tái có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng rất cao, đặc biệt là sán lá gan.
Sau khi xâm nhập cơ thể, sán có thể ký sinh trong đường mật, gây viêm mạn tính, tổn thương gan. Nếu nhiễm kéo dài nhiều năm, nguy cơ mắc ung thư đường mật hoặc ung thư gan sẽ tăng lên đáng kể luôn á.
3. Cá chiên ngập dầu ở nhiệt độ quá cao
Chiên rán trong thời gian dài ở nhiệt độ cao có thể tạo ra nhiều hợp chất có hại như amin dị vòng và các gốc tự do. Đồng thời, cách chế biến này còn làm hao hụt đáng kể DHA, EPA và nhiều vitamin có trong cá nữa.
Muốn ăn cá khỏe mạnh, nhớ kỹ 4 nguyên tắc này nhé!
Để tận dụng tối đa lợi ích của cá đồng thời hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị:
• Ăn cá 1-2 lần mỗi tuần, mỗi lần khoảng 200-300g, kết hợp đa dạng với thịt, trứng, sữa, đậu và rau xanh.
• Ưu tiên cá nhỏ, cá còn non, hạn chế các loài cá săn mồi kích thước lớn vì có xu hướng tích lũy nhiều kim loại nặng hơn.
• Ưu tiên hấp, luộc hoặc kho, hạn chế chiên ngập dầu hoặc nướng cháy nhé!
• Không thay thế hoàn toàn thịt đỏ bằng cá, bởi cá không cung cấp đủ sắt và một số vi chất như thịt đỏ. Khẩu phần hợp lý là khoảng 50-75g thịt đỏ và 75-100g cá hoặc thịt trắng mỗi ngày.
Kết luận
Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học khẳng định ăn cá nói chung gây ung thư. Điều đáng lo ngại không phải bản thân cá mà là một số loại cá được chế biến không đúng cách, cá bị ô nhiễm hoặc ăn sống, ăn mặn trong thời gian dài.
Vì vậy, thay vì loại bỏ cá khỏi thực đơn, các chuyên gia khuyến cáo nên lựa chọn nguồn cá an toàn, ưu tiên phương pháp chế biến lành mạnh và duy trì chế độ ăn đa dạng để vừa tận dụng được giá trị dinh dưỡng, vừa giảm thiểu các nguy cơ đối với sức khỏe.
Nguồn: soha.vn