Từ chuyện vũ trụ là gì cho đến tại sao mình phải nằm mơ, có quá nhiều điều mà nhân loại vẫn chưa hiểu nổi – và không ai biết liệu có ngày nào tìm ra đáp án không
Đây là phần 2 của series 20 câu hỏi mà khoa học vẫn đang "vật lộn" để tìm lời giải đáp nè! Loạt bài lược dịch từ The Guardian đó.
11. Bí mật của số nguyên tố là gì?
Sự thật là việc chúng ta mua sắm online an toàn được là nhờ có số nguyên tố đấy! Mã hóa khóa công khai (Public-key cryptography) – trái tim của thương mại điện tử – dùng các số nguyên tố để tạo ra những "ổ khóa" bảo vệ thông tin cá nhân khỏi bị dòm ngó.
Mặc dù đóng góp to lớn cho đời sống hàng ngày, nhưng số nguyên tố vẫn là một bí ẩn phết. Giả thuyết Riemann về phân bố số nguyên tố đã "troll" cả đống thiên tài toán học trong nhiều thế kỷ, mà cho đến giờ vẫn chưa ai giải nổi luôn
12. Làm sao để đánh bại vi khuẩn kháng thuốc?
Kháng sinh chính là một trong những "phát minh thần thánh" của y học hiện đại. Phát hiện đoạt Nobel của Sir Alexander Fleming đã mang đến những loại thuốc có thể chống lại cả bệnh nguy hiểm nhất, giúp phẫu thuật, cấy ghép và hóa trị liệu trở thành hiện thực.
Nhưng mà di sản này đang gặp nguy to đấy! Chỉ riêng ở châu Âu, khoảng 25,000 người mất mạng mỗi năm vì vi khuẩn đa kháng thuốc. Trong nhiều thập kỷ, việc dùng kháng sinh lung tung không kiểm soát được, thậm chí 80% kháng sinh ở Mỹ được dùng để... thúc đẩy tăng trưởng ở động vật luôn
May là giờ có kỹ thuật xác định trình tự DNA giúp tìm ra kháng sinh mới. Cộng thêm những phương pháp như cấy vi khuẩn tốt từ phân và tìm kiếm chủng vi khuẩn mới ở sâu dưới đại dương để điều chế kháng sinh sẽ giúp con người "bắt kịp" mấy vi sinh vật 3 tỷ năm tuổi này trong cuộc đua sinh tử.
13. Máy tính có ngày càng nhanh hơn không?
Những chiếc tablet và smartphone giờ đây mạnh hơn cả máy tính mà NASA xài cho chương trình Apollo đưa người lên mặt trăng năm 1969 luôn đó!
Nhưng muốn tăng sức mạnh tiếp thì làm sao? Lượng chi tiết nhét vào một con chip có giới hạn đấy. Liệu đã chạm trán giới hạn hay còn cách nào tạo siêu máy tính nữa không?
Các nhà khoa học đang nghĩ đến việc dùng vật liệu mới như graphene (một loại siêu vật liệu làm từ nguyên tử cacbon liên kết với nhau), cùng với hệ thống mới như điện toán lượng tử.
14. Có thể chữa được hết mọi loại ung thư không? ️
Câu trả lời ngắn gọn: không. Đây không phải một căn bệnh đơn lẻ mà là cả nhóm hàng trăm căn bệnh, ung thư đã có từ thời khủng long, do những đoạn gen phức tạp gây ra.
Nguy hiểm là ai cũng có thể mắc phải, sống càng lâu, càng nhiều biến số xuất hiện. Ung thư giống như một sinh vật, không ngừng phát triển để tồn tại.
Dù phức tạp vậy, nhờ di truyền học, con người đang khám phá được ngày càng nhiều về nguyên nhân, cách di căn và cách giúp cơ thể chống lại ung thư tốt hơn.
Fun fact: có tới một nửa số ca ung thư (khoảng 3,7 triệu ca/năm) là có thể phòng ngừa được đó! Hãy ngừng hút thuốc, ăn uống lành mạnh, tập luyện thường xuyên và tránh phơi nắng gắt giữa trưa nhé!
15. Bao giờ thì có robot quản gia phổ biến?
Robot hiện đại giờ đã có thể làm "trợ lý cá nhân" cho con người: đặt hàng sẵn, vắt sữa bò, sắp xếp email và chở khách giữa các nhà ga sân bay. Nhưng một robot thực sự "thông minh" cần con người phát triển mạnh mẽ trí thông minh nhân tạo.
Vấn đề thực sự là: bạn đã sẵn sàng để robot phục vụ hoàn toàn cho người thân mình chưa? Ở Nhật Bản, người ta đang nhắm đến việc dùng robot chăm sóc người già vào năm 2025. Nên suy nghĩ kỹ về chuyện này ngay từ bây giờ đó!
16. Dưới đáy đại dương có gì?
Đến giờ, 95% đại dương vẫn chưa được khám phá! Năm 1960, Don Walsh và Jacques Piccard đã lặn đến chỗ sâu nhất – 7 dặm dưới đáy biển để tìm câu trả lời. Hành trình của họ vượt xa nỗ lực của con người nhưng cũng chỉ cho thấy một góc nhỏ về sự sống nơi đây thôi.
Thám hiểm đáy đại dương siêu khó, phải dựa phần lớn vào thiết bị không người lái.
Những gì tìm được cho đến nay – từ sinh vật kỳ dị như cá mắt thùng (Barreleye Fish) với đầu trong suốt, đến phương pháp điều trị tiềm năng cho Alzheimer từ giáp xác – chỉ là một phần rất nhỏ của thế giới kỳ lạ này thôi.
17. Dưới đáy lỗ đen có gì?
Đây là câu hỏi mà con người còn chưa có "công cụ" để trả lời luôn. Theo thuyết tương đối rộng của Einstein, khi một lỗ đen được tạo ra từ ngôi sao khổng lồ sắp "hết pin", nó sẽ tiếp tục co lại cho đến khi bị nén chặt trong một điểm siêu nhỏ, mật độ vô hạn gọi là điểm kỳ dị.
Thuyết lượng tử cũng liên quan đến chuyện này. Nhưng mà thuyết tương đối rộng và thuyết lượng tử chưa bao giờ "hợp nhau" cả, trong nhiều thập kỷ các nhà khoa học đau đầu tìm cách thống nhất hai thuyết này. Theo một ý tưởng gần đây gọi là thuyết M, có thể một ngày nào đó sẽ giải thích được câu hỏi này.
18. Con người có thể sống mãi không?
Chúng ta đang sống trong giai đoạn tuyệt vời: "lão hóa" không còn được coi là điều tất yếu mà là một căn bệnh có thể điều trị, phòng ngừa hoặc ít nhất là trì hoãn lâu dài!
Kiến thức về nguyên nhân lão hóa và lý do một số động vật sống lâu hơn loài khác đang được bổ sung mạnh mẽ.
Dù chưa có đủ chi tiết nhưng những manh mối về tổn thương DNA, cân bằng lão hóa, trao đổi chất, sức khỏe sinh sản, cộng với gen điều chỉnh đang tạo nên một bức tranh lớn hơn, có khả năng mang đến phương thuốc điều trị.
Nhưng câu hỏi thực sự không phải là làm sao sống lâu hơn mà là sống lâu hơn TỐT như thế nào. Vì nhiều bệnh như tiểu đường, ung thư là bệnh của lão hóa, nên tự điều trị lão hóa có thể là chìa khóa giải quyết những căn bệnh này đấy!
19. Làm sao giải quyết vấn đề dân số?
Dân số hành tinh đã tăng gấp đôi lên hơn 7 tỷ so với những năm 1960, và dự kiến đến năm 2050 sẽ lên ít nhất 9 tỷ người. Con người sẽ ở đâu và làm sao cung cấp đủ lương thực, nhiên liệu khi dân số ngày càng tăng?
Có lẽ nên tìm cách lên sao Hỏa, hoặc bắt đầu xây chung cư dưới lòng đất, hoặc thậm chí nghĩ đến việc dùng thịt nuôi trong phòng thí nghiệm. Nghe như sci-fi nhưng đây là vấn đề thực tế đấy!
20. Có thể du hành thời gian không?
Nhờ thuyết tương đối của Einstein, chúng ta hiểu tại sao thời gian của các phi hành gia trên ISS lại chậm hơn ở Trái Đất. Ở vận tốc ngoài không gian, mọi tác động rất nhỏ, nhưng nếu tăng vận tốc và tác động lên thì một ngày nào đó con người có thể chu du hàng ngàn năm về tương lai.
Tạo hóa dường như không thích việc con người phá vỡ quy tắc và quay về quá khứ, tuy nhiên các nhà vật lý đã lên kế hoạch kỹ lưỡng để làm điều này bằng cách dùng lỗ sâu vũ trụ và phi thuyền không gian.
Nguồn: soha.vn