BossMay2k7
New member
Nhiều bạn lên Hà Nội chơi cứ thắc mắc mãi, sao lại đặt tên 2 món xôi trông đẹp mắt, ăn ngon miệng lại có cái tên nghe "đau khổ" thế này?
Kể ra cũng lạ đấy, xôi vò hay xôi xéo ngoài cái tên nghe hơi "drama" thì còn có nhiều điểm chung lắm nha. Đặc biệt là cách làm cầu kỳ vô cùng, thuộc hàng "khó nhằn" nhất trong các loại xôi miền Bắc, và cũng là món để lại ấn tượng sâu đậm trong ký ức tuổi thơ của bao người luôn.
Xôi xéo có lẽ quen thuộc hơn với bữa sáng của người Hà Nội đấy.
Ai sinh ra và lớn lên ở Hà Nội mà chưa từng xếp hàng mua nắm xôi đầu ngõ thì chắc... chưa phải hà nội phố đúng nghĩa Chỉ vài nghìn là đã có vốc xôi bọc lá sen vàng ruộm như lông gà con, phủ trên từng lát xéo đậu cũng vàng óng, rắc thêm hành phi mướt mát, ướt át mỏ thơm là đỉnh của chóp luôn!
Nói về cái tên lạ lùng của món ăn này, nhiều người Hà Nội chính gốc cũng không giải thích nổi á
Có lẽ phải mượn tạm lời của một cô bán xôi lâu năm trên phố Bát Đàn làm câu trả lời cho mọi người: "Xôi này ngon là phải nắm tròn đậu xanh đã đồ chín lại. Khách gọi đến đâu thì cắt xéo xéo nắm đậu xanh rải lên mặt xôi. Chữ xéo bắt nguồn từ đó chăng?".
Xôi xéo đôi chục năm trước trong ký ức của hội 8x, 9x không phải là kiểu xôi topping đủ thứ ruốc, chả quế như bây giờ đâu. Nhìn bát xôi "thập cẩm" ngày nay, nhiều người không khỏi bồi hồi nhớ về gánh xôi đầu ngõ ngày xưa
Nhịp sống hiện đại khiến nhiều món ăn cổ truyền bị lai tạp, chạnh lòng nhưng cũng biết là không thể tránh khỏi rồi.
Hồi còn nhỏ, chưa hiểu giá trị của đôi ba nghìn mua bọc xôi ấy là gì. Giờ lớn lên, tìm hiểu kỹ mới thấy cả một "công trình" cầu kỳ trong nắm xôi nhỏ bé đó.
Muốn xôi ngon thì điều đầu tiên phải chọn được gạo nếp mới, hạt đều tăm tắp đã.
Màu vàng đặc trưng của xôi ngày xưa các cụ làm bằng lá dành dành, giờ thứ đó hiếm rồi nên người ta thay bằng nước củ nghệ (chứ không phải phẩm màu đâu nhé), nên xôi xéo vàng đẹp, thơm mà lại an toàn nữa
Ngoài hạt xôi dẻo, xôi xéo còn "ăn đứt" các loại xôi khác ở miếng đậu xanh đồ nhuyễn nắm chắc tay cắt xéo phủ bên trên và lớp hành phi vàng thơm phức.
Mỡ nước phi hành không được đổ đi đâu, mà dùng rưới lên xôi khiến xôi xéo trở thành tổng thể hòa hợp độc đáo về sắc-vị-hương, tinh tế mà cầu kỳ vô cùng.
Bởi thế nên xôi xéo là một trong những món xôi nấu khó nhất, dù nguyên liệu khá đơn giản nhưng lại đậm đà văn hóa ẩm thực Tràng An lắm nha
Đã là xôi thì phải làm từ gạo nếp, phải dính, phải dẻo nhưng xôi vò lại hơi... khác biệt. Hạt xôi vẫn dẻo thơm, vẫn mềm mại nhưng từng hạt tơi mịn, tách rời nhau ra luôn.
Xôi vò cũng có chút liên quan với xôi xéo, cũng có màu vàng của bột nghệ nhưng nhẹ nhàng hơn, cũng không thể thiếu đậu xanh đồ nhuyễn nhưng đậu xanh không phải để ăn kèm mà là bí quyết tạo độ tơi xốp cho từng hạt xôi đó!
Làm xôi vò cũng kỳ công lắm các bạn ơi. Gạo nếp được đồ riêng với chút lá dứa lấy mùi thơm. Nếp chín được dỡ ra xửng và cho một nửa lượng đậu xanh đã tán nhuyễn vào trộn đều, vò, bóp cho hạt nếp được bao đậu xanh trở nên rời rạc.
Sau đó lại cho vào chõ đồ tiếp lần nữa cho thật dẻo, có thể cho thêm chút nước cốt dừa cho xôi có vị thơm béo. Trút ra xửng và cho nốt phần đậu xanh còn lại vào trộn, vò cho hạt nếp dẻo và rời.
Xôi vò có lẽ ít phổ biến hơn xôi xéo, vì vị ngọt thơm dù dễ ăn, dễ ghiền nhưng khó thay thế được vị mặn mòi không thể thiếu trong ẩm thực. Nhưng xôi vò cũng khiến nhiều người nhung nhớ lắm đó.
Người ta có thể nấu xôi vò với hạt sen, tạo thứ xôi thành phẩm có vị thơm ngon đặc biệt, dùng trong mâm cỗ tiệc.
Nhưng dân dã nhất vẫn là món xôi vò ăn với chè đường, hay chè hoa cau. Chén chè trong veo, thả vào hột đậu xanh bùi bùi, ăn kèm đĩa xôi vò thơm phưng phức, ngát hương hoa bưởi là chill phết luôn
Xôi vò chè đường thường được nấu và thưởng thức trong gia đình, có bán cũng chỉ trong các quán cũ, người xưa nên muốn tìm được hương vị xưa cũ cũng tốn công sức lắm đấy. Món ăn này không ăn để lấy no, mà chỉ để nhớ nhung thôi
Xôi vò hay xôi xéo đều là niềm tự hào của xôi Bắc, cũng mang nét tinh tế rất riêng của ẩm thực Tràng An. Hà Nội có nhiều món ăn, nhưng để nhớ về một thức quà bình dị, thấy quý giá khi bỗng bắt gặp giữa bộn bề quán xá buổi sáng, chỉ có thể là xôi thôi...
Nguồn: soha.vn