Hồi ngồi trên ghế nhà trường, chắc ai cũng từng "khóc thét" vì mấy phương trình này rồi đúng không nào?
Ông anh nhà toán học, khoa học nổi danh thế giới Ian Stewart đã cho ra lò một cuốn sách về "17 phương trình thay đổi thế giới" cực xịn. Đây là những phương trình "ám ảnh" tuổi thơ của bao thế hệ học trò, giờ đang được dân mạng đào mộ lại và share rần rần khắp MXH luôn á!
17 phương trình này bao gồm: Định lý Pitago, Logarit, Vi tích phân, Định luật vạn vật hấp dẫn, Căn bậc hai của -1, Đặc trưng Euler, Phân phối chuẩn, Phương trình sóng, Biến đổi Fourier, Hệ phương trình Navier-Stokes, Phương trình Maxwell, Định luật thứ hai của nhiệt động lực học, Sự tương đương của khối lượng và năng lượng, Phương trình Schorodinger, Lý thuyết thông tin, Lý thuyết hỗn loạn, Phương trình Black-Scholes.
Dưới đây là những phương trình "quen mặt" nhất, ai cũng từng học hoặc gặp ít nhất 1 lần trong đời (chắc chắn luôn!)
Định lý Pytago là một mối liên hệ siêu cơ bản trong hình học Euclid giữa ba cạnh của tam giác vuông. Nói nôm na là bình phương cạnh huyền (cạnh đối diện với góc vuông ý) sẽ bằng tổng bình phương của hai cạnh còn lại. Viết thành công thức liên hệ độ dài các cạnh a, b và c thì người ta hay gọi là "công thức Pytago" nè:
Logarit là phép toán ngược đời của lũy thừa. Hiểu đơn giản là logarit của một số chính là số mũ của một giá trị cố định (gọi là cơ số), phải nâng lên lũy thừa để ra con số đó. Cách hiểu ez hơn nữa: logarit là đếm số lần bạn phải nhân đi nhân lại. Ví dụ nha, logarit cơ số 10 của 1000 là 3, vì 10 mũ 3 = 1000 (1000 = 10 × 10 × 10); tức là nhân 3 lần đó!
Vi tích phân
Công thức trên thể hiện định nghĩa của đạo hàm trong vi tích phân. Đạo hàm cho biết một đại lượng đang thay đổi nhanh hay chậm thế nào. Ví dụ dễ hiểu nhất là vận tốc chính là đạo hàm của vị trí đó. Nó cho biết vị trí của bạn đang thay đổi nhanh hay chậm. Kiểu như bạn đang đi bộ 5 km/h, thì sau mỗi giờ vị trí của bạn sẽ dịch chuyển 5 km trên quãng đường ấy!
Định luật vạn vật hấp dẫn
Định luật của Newton này là một nền móng cực kỳ legendary trong lịch sử khoa học luôn! Nó giúp nhân loại giải thích chuẩn chỉnh sự di chuyển của các hành tinh. Tính "all-in-one" của phương trình này trải dài từ mọi hiện tượng trên Trái Đất, trong Hệ Mặt Trời cho đến bất cứ đâu trong vũ trụ bao la!
Căn bậc hai của -1
Căn bậc hai của -1, thường được kí hiệu là i, hoàn thiện tập hợp số bằng cách tạo ra các số phức (nghe fancy ghê chứ!)
Định luật thứ hai của nhiệt động lực học
Nguyên lý này nói rằng trong một hệ khép kín, entropy (hiểu cho nhanh là độ "loạn lạc") chỉ có thể giữ nguyên hoặc tăng lên thôi. Nghe có vẻ ez nhưng đây chính là "bức tường khổng lồ" chặn đường chúng ta đến với tương lai những thiết bị viễn tưởng đó!
Định luật 2 nhiệt động học có thể dùng để dự đoán số phận của vũ trụ luôn nha. Nó giải thích sự hỗn loạn của vũ trụ từ sau vụ nổ Big Bang và dẫn đến "cái chết nhiệt" của nó, khi mọi thứ cân bằng ở một trạng thái nhiệt độ nào đó. Dark nhỉ?
Sự tương đương của khối lượng và năng lượng
Phương trình này được Einstein đưa ra vào năm 1905 trong một bài báo khoa học với tiêu đề "Quán tính của một vật có phụ thuộc vào năng lượng trong nó không?".
Einstein đã chứng minh năng lượng và khối lượng vốn chỉ là một, chỉ khác là ở hai trạng thái khác nhau và khối lượng chính là dạng năng lượng bị "đông đặc" lại. Chỉ cần nửa cân bất kỳ chất gì cũng đang chứa năng lượng tương đương với vụ nổ hơn 7 triệu tấn thuốc nổ TNT luôn nha! Khủng phết không?
Phương trình E=mc2 giải thích tại sao Uranium có thể liên tục, trong hàng triệu năm, bắn ra những tia li ti chạy với tốc độ khủng khiếp, tại sao mặt trời và các ngôi sao có thể phát sáng và toả nhiệt trong hàng tỷ tỷ năm.
Nguồn: soha.vn