Nói đến Nam Cực là nghĩ ngay đến vùng đất băng tuyết trắng xóa, trong lành đến mức như chưa ai bước chân đến. Nhưng mà plot twist đây: nơi này lại là "nhà chung" của tới 120 triệu con chim cánh cụt (theo số liệu của Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc năm 2016)
Và với đội hình "khủng" như vậy, lượng phân mà lũ cánh cụt này thải ra mỗi ngày lên tới hơn 5.000 tấn luôn đó! Con số nghe mà muốn ngất, nhưng câu hỏi đặt ra là: Sao Nam Cực vẫn clean phết, chứ không thành "bãi phân khổng lồ" như ta tưởng?
Thật ra 120 triệu con không phải toàn bộ ở lục địa đâu nha!
Trước tiên phải clarify một chút: 120 triệu con này không chỉ sống ở lục địa Nam Cực mà còn rải rác ở bán đảo Nam Cực và các đảo xung quanh. Riêng ở lục địa chính thì chỉ có 2 loài "thổ địa" là chim cánh cụt Hoàng đế và Adelie thôi. Còn mấy anh Chinstrap, Gentoo, Macaroni, Rockhopper hay Magellan thì sống ở các đảo xa xa.
Theo nghiên cứu của Đại học Tasmania (Australia), mỗi con cánh cụt trưởng thành thải ra khoảng 40-60 gram phân/ngày. Nghe ít nhỉ? Nhưng nhân lên với hàng trăm triệu con thì boom - 5.000 tấn đó!
Thực tế thì những khu vực tụ tập của đám chim cánh cụt nhìn... khá là "thảm họa" đấy. Mặt đất phủ đầy phân màu hồng hoặc trắng, mùi nồng nặc lắm luôn. Hình ảnh hoàn toàn khác với những gì mình thấy trên phim ảnh về Nam Cực trong trẻo kìa
Vậy tại sao Nam Cực vẫn "sạch như mới"?
Thật ra có mấy lý do chill phết:
1. Diện tích "nhà chim" siêu nhỏ: Khu vực sống của chim cánh cụt chỉ chiếm chưa đến 1% diện tích lục địa thôi. Nghĩa là 99% còn lại vẫn trắng tinh, không hề bị "nhiễm độc"
2. Thiên nhiên tự dọn dẹp: Gió mạnh ở Nam Cực như máy sấy tự nhiên, thổi khô và cuốn bay lớp phân. Mùa đông tuyết phủ lên như "lớp phủ trắng" che đi mọi thứ bẩn bên dưới. Đến mùa hè băng tan, nước chảy rửa trôi hết - auto vệ sinh luôn!
3. Phân = thức ăn cho hệ sinh thái: Plot twist tiếp nè - phân chim cánh cụt giàu nitơ và phốt pho, là "buffet" cho vi khuẩn, nấm, tảo và địa y. Những bạn nhỏ này phân hủy phân rồi trả lại chất dinh dưỡng cho môi trường. Basically là một hệ sinh thái tuần hoàn khép kín luôn á!
Plot twist: Phân chim cánh cụt giúp... chống nóng lên toàn cầu?!
Đúng vậy! Một nghiên cứu mới công bố ngày 22 tháng 5 năm 2025 trên tạp chí Communications Earth and Environment cho thấy phân chim cánh cụt có thể giúp điều hòa khí hậu đấy!
Các nhà khoa học từ Đại học Helsinki và các tổ chức khí tượng ở Phần Lan, Argentina đã đo nồng độ amoniac xung quanh các khu sống của chim cánh cụt trên đảo Seymour. Kết quả? Nồng độ amoniac lên tới 13,5 ppm - cao hơn hơn 1.000 lần so với mức bình thường!
Amoniac này kết hợp với các chất khác tạo thành hạt aerosol, giúp hình thành mây. Mây này phản xạ ánh sáng mặt trời, làm chậm tốc độ nóng lên của Nam Cực. Ngay cả khi chim cánh cụt bay đi sau mùa sinh sản, lượng phân còn lại vẫn tiếp tục phát thải amoniac trong nhiều tháng nữa. Tự nhiên mà!
Phân chim cánh cụt = cỗ máy thời gian thiên nhiên
Không chỉ có vậy, phân chim cánh cụt còn là "kho lưu trữ lịch sử" siêu xịn! Trong nghiên cứu công bố ngày 5 tháng 3 năm 2025 trên tạp chí Nature Communications, nhà sinh thái học Jamie Wood từ Đại học Adelaide đã khai quật tại 10 khu vực sống của chim cánh cụt Adelie dọc bờ biển Biển Ross.
Họ đào sâu 76cm và thu được 156 mẫu trầm tích chứa phân, vỏ trứng, lông và da động vật. Nhờ băng giá bảo quản cực tốt, những mẫu vật này như một "time capsule" tự nhiên vậy!
Sau khi giải mã 94 tỷ chuỗi DNA, các nhà khoa học phát hiện toàn thứ "hack não":
• Voi biển phương nam từng sinh sản ngay trên lục địa Nam Cực (giờ chỉ ở các đảo gần đó thôi)
• Khoảng 4.000 năm trước, chim cánh cụt Adelie ăn cá Nam Cực, còn giờ thì chuyển sang ăn cá bạc Nam Cực - phản ánh sự thay đổi của môi trường sống qua thời gian
Nguồn: genk.vn