Nhìn lại hành trình cả thế kỷ, Tiến sĩ Lê Doãn Hợp khẳng định Báo chí Cách mạng Việt Nam do Bác Hồ sáng lập đã luôn đồng hành cùng dân tộc qua mọi chặng đường lịch sử. Từ những ngày đầu vận động cách mạng, trải qua hai cuộc kháng chiến dài, đến công cuộc Đổi mới và Hội nhập, báo chí luôn là lực lượng xung kích trên mặt trận tư tưởng, là cầu nối đáng tin giữa Đảng, Nhà nước và người dân.
Bước vào kỷ nguyên số, sứ mệnh đó không đổi, nhưng cách thực hiện và những thách thức lại hoàn toàn khác biệt. Sự bùng nổ của mạng xã hội đã tạo ra một "xa lộ thông tin" đa chiều, nơi tốc độ đôi khi lấn át sự thật, và fake news, thông tin sai lệch có thể lan truyền chóng mặt, gây hậu quả khó lường cho xã hội.
Trong bối cảnh đó, việc nhận diện rõ vị thế, sức mạnh và những thách thức của nghề báo là yêu cầu bắt buộc để tồn tại và phát triển. Nguyên Bộ trưởng Lê Doãn Hợp đã phân tích, vạch rõ những điều này qua 5 thế mạnh và 3 thách thức của nghề báo.
Nguyên Bộ trưởng Lê Doãn Hợp khẳng định, nền tảng sức mạnh của báo chí Việt Nam được tạo nên từ năm thế mạnh cốt lõi, và nhiệm vụ của ngành là phải phát huy tối đa những tài sản này.
Tuy nhiên, sức mạnh sẽ trở nên vô nghĩa nếu không đối diện và vượt qua ba thách thức khốc liệt của thời đại. Thách thức lớn nhất và trực tiếp nhất là cuộc cạnh tranh với mạng xã hội – báo chí buộc phải dẫn dắt, nếu không sẽ bị nhấn chìm. Thách thức thứ hai là cuộc chiến giành sự chú ý của công chúng trong không gian thông tin quá tải.
Quy luật rất rõ ràng: nội dung chất lượng, độc đáo và sâu sắc sẽ tồn tại; nội dung tầm thường, hời hợt sẽ bị đào thải. Thách thức thứ ba đến từ sự chi phối của cơ chế thị trường – đây là thử thách trực tiếp bản lĩnh, sự liêm chính và đạo đức nghề nghiệp trước những cám dỗ vật chất.
Dù đối mặt với những thử thách đó, vai trò của báo chí vẫn không thể thay thế. Bởi tiến trình hội nhập quốc tế đòi hỏi báo chí phải đi đầu. Một nền dân chủ văn minh cần báo chí làm diễn đàn trí tuệ. Và bộ máy quản trị quốc gia cần báo chí làm công cụ điều hành hiệu quả. Vì vậy, yêu cầu tự thân cấp bách nhất chính là phải khắc phục triệt để nhược điểm về sự dài dòng, lan man để thông điệp trở nên sắc bén, dễ hiểu, dễ làm. Đó là con đường duy nhất để biến thế mạnh thành ưu thế tuyệt đối, vượt qua mọi thách thức trong hiện tại và tương lai.
Theo nguyên Bộ trưởng Lê Doãn Hợp, về mặt tích cực, báo chí Việt Nam đã đạt được năm thành tựu vượt trội:
Thứ nhất, báo chí có tốc độ phát triển nhanh. Sự phát triển này được thể hiện rõ qua bốn yếu tố: số lượng và chất lượng sản phẩm báo chí ngày càng tốt hơn; nội dung và hình thức ngày càng đa dạng, hấp dẫn hơn; công nghệ làm báo liên tục được hiện đại hóa; và đặc biệt là đội ngũ người làm báo ngày càng được trẻ hóa, trí thức hóa và chuyên nghiệp hóa.
Thứ hai, báo chí đã hội nhập quốc tế sâu rộng. Báo chí đưa tinh hoa Việt Nam ra thế giới và chọn lọc tinh hoa thế giới cho Việt Nam. Báo chí đã thực sự trở thành cây cầu thông tin hai chiều, hữu ích cho nhân dân và đất nước.
Thứ ba, báo chí tham gia tích cực vào công cuộc chấn hưng đất nước. Bằng việc không ngừng tuyên truyền, cổ vũ người tốt, việc tốt và các mô hình kinh tế hiệu quả, báo chí đã tạo ra xung lực tích cực, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế gắn liền với tiến bộ xã hội.
Thứ tư, báo chí đã thể hiện vai trò xung kích trong cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực. Thực tế cho thấy, hầu hết các vụ việc tiêu cực lớn trong nước đều do báo chí và mạng xã hội phanh phui. Sức mạnh của báo chí trong lĩnh vực này không thể phủ nhận.
Thứ năm, chất lượng đội ngũ làm báo đang có bước tiến rõ rệt. Quá trình trẻ hóa, trí thức hóa đã tạo ra một thế hệ nhà báo năng động, có kỹ năng giao tiếp và ngôn ngữ tốt, hình thành nên phong thái Báo chí chuyên nghiệp hơn.
Bên cạnh những thành tựu đáng tự hào, theo Tiến sĩ Lê Doãn Hợp, để báo chí ngày càng phát triển vững mạnh và đáp ứng tốt hơn kỳ vọng của công chúng, vẫn còn đó những không gian để cải tiến và hoàn thiện.
Trước hết, báo chí cần tiếp tục nâng cao tính chuyên sâu và tầm ảnh hưởng trong mỗi tác phẩm. Độc giả hiện nay không chỉ muốn biết thông tin về sự kiện, mà còn chờ đợi những tuyến bài phân tích sâu sắc, lý giải được bản chất của những vấn đề phức tạp, có tác động lớn đến xã hội. Cùng với đó là yêu cầu về việc gia tăng tính sáng tạo và góc nhìn độc đáo, vượt ra khỏi khuôn khổ thông tin sẵn có từ các sự kiện hay hội nghị để chủ động khai thác những câu chuyện mang đậm hơi thở cuộc sống, tạo ra sức sống và sự hấp dẫn riêng.
Ngoài ra, việc mở rộng phạm vi phản ánh để bao quát toàn diện hơn nhịp đập của đời sống xã hội cũng là hướng đi cần thiết. Cuộc sống không chỉ diễn ra vào ban ngày; những góc khuất và cả những câu chuyện nhân văn trong đời sống xã hội về đêm cũng là mảng hiện thực phong phú, giúp mang đến cho công chúng một bức tranh xã hội đa chiều và toàn diện.
Nguồn: svvn.tienphong.vn