Nhìn lại cả thập kỷ (2011-2020), dù phải đối đầu với muôn vàn khó khăn nhưng ngành y thế giới vẫn "flex" được nhiều thành tích cực đỉnh. Từ đó giúp phát hiện và chữa bệnh sớm hơn, hiệu quả hơn, mang đến hy vọng cho hàng triệu người trên toàn cầu.
Thập kỷ vừa rồi thế giới phải "gánh" biết bao thử thách, đặc biệt là các dịch bệnh như Ebola, virus Zika bùng phát khắp nơi và "đỉnh điểm" nhất chắc chắn là đại dịch COVID-19 vẫn đang làm cả thế giới "quay cuồng"
Dù vậy, các nhà khoa học vẫn miệt mài nghiên cứu không ngừng để phát triển nhiều phương pháp, kỹ thuật mới cứu chữa hàng triệu bệnh nhân. Cùng điểm qua những thành tựu y học "bá đạo" nhất thập kỷ vừa qua nhé!
Tìm ra gen gây đột quỵ và đau tim
Đột quỵ đứng top 2 trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu thế giới, chiếm khoảng 11% tổng số ca tử vong toàn cầu. Trung bình cứ 3 phút lại có 1 người qua đời vì đột quỵ
Với mong muốn dự đoán trước cơn đột quỵ, các nhà khoa học từ Đại học Queen Mary ở London (Anh) thông qua nghiên cứu huyết áp của 25.000 người tình nguyện đã xác định được 5 gen mới - biến thể phổ biến gây ra các cơn đau tim và đột quỵ.
Virus đậu mùa biến đổi tiêu diệt ung thư vú
Ung thư vú là căn bệnh gây tử vong cao nhất ở chị em phụ nữ, trong đó có ung thư vú bộ ba âm tính cực kỳ khó trị và ác tính hơn rất nhiều.
Tháng 10/2012, các nhà nghiên cứu từ Trung tâm Ung thư Memorial Sloan-Kettering ở New York và Trung tâm Y tế Đại học Stanford ở Palo Alto, California (Hoa Kỳ) đã dùng thành công virus đậu mùa biến đổi để "xóa sổ" tế bào ung thư vú ở chuột.
Chữa khỏi HIV ở trẻ sơ sinh
Một bé sơ sinh được sinh ra từ mẹ nhiễm HIV, sau 2 năm theo dõi thì dường như không còn tìm thấy virus HIV nào. Bé đã được chữa khỏi HIV về mặt chức năng - nghe "huyền thoại" quá!
Ban đầu bé có dấu hiệu nhiễm virus ngay sau khi chào đời. Sau đó lượng virus giảm dần nhờ sự kết hợp của ba loại thuốc chống HIV mà các bác sĩ thường dùng để điều trị cho trẻ lớn hơn và người lớn.
Thông thường các bác sĩ sẽ dùng một loại thuốc kháng virus duy nhất cho cả mẹ và bé dương tính HIV trong khi sinh để ngăn virus lây từ mẹ sang con. Nhưng vì mẹ của bé không biết mình nhiễm HIV nên không thực hiện biện pháp phòng ngừa này.
Do đó, bác sĩ nhi khoa Hannah Gay, Trung tâm Y tế Đại học Mississippi (Hoa Kỳ) và các đồng nghiệp đã tạo ra loại thuốc "cocktail" mạnh hơn, có thể khiến virus không quay lại, ngay cả sau khi bé ngừng dùng thuốc.
Vắc xin Ebola chính thức được cấp phép
Ngày 8/8/2014, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng quốc tế, Ebola đã trở thành hiểm họa đại dịch toàn cầu với diễn biến phức tạp, cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người dân châu Phi.
Đến ngày 11/11/2019, giấy phép thương mại hóa lần đầu tiên cho vắc xin Ebola mới chính thức được cấp bởi Liên minh châu Âu (EU) với loại vắc xin Ervebo do Cơ quan Dược phẩm châu Âu (EMA) và hãng dược Merck phát triển.
Ca cấy ghép khuôn mặt "đỉnh nhất" lịch sử
Lính cứu hỏa Patrick Hardison nghĩ rằng chấn thương năm 2001 sẽ khiến anh phải sống với khuôn mặt đầy vết thương và sẹo mãi mãi. Nhưng tháng 7/2015, Hardison đã trải qua ca cấy ghép khuôn mặt lớn nhất từng được thực hiện. Các bác sĩ cho biết Hardison chỉ có cơ hội sống sót 50-50, nhưng anh không hề nao núng.
Trong vòng 26 giờ phẫu thuật, các nhân viên y tế tại Trung tâm Y tế NYU Langone (Hoa Kỳ) đã tạo ra khuôn mặt mới cho Hardison. Các bác sĩ đã hoàn thành ca phẫu thuật cực kỳ phức tạp, bao gồm cấy ghép tai và ống tai đầu tiên, cấy ghép một số vùng xương và sử dụng mô hình 3D tiên tiến, "thiết kế" từ bản chụp CT của người hiến tặng và người nhận để tạo nên khung xương phù hợp nhất.
Giải mã cấu trúc virus Zika
Virus Zika đã lây lan khắp thế giới từ năm 2015, phổ biến ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới nhưng vẫn chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị hiệu quả. Năm 2016, các nhà nghiên cứu đã giải mã cấu trúc của virus, cung cấp manh mối về cách nó xâm nhập vào tế bào người.
Họ đã xác định những cách mới để ức chế Zika, thử nghiệm kháng thể có nguồn gốc từ người ở chuột và sàng lọc các hợp chất tiềm năng. Năm loại vắc xin thử nghiệm đã được đánh giá trên khỉ, với một loại hiện đang được thử nghiệm trên người.
Phát hiện protein giúp phát hiện sớm ung thư tuyến tụy
Ung thư tuyến tụy gây tử vong cao vì nó thường chỉ được phát hiện sau khi các khối u ác tính đã di căn rồi. Nhưng các nhà nghiên cứu đã có khám phá cuối cùng có thể giúp phát hiện sớm dễ dàng hơn.
Bằng cách thiết kế ngược các tế bào ung thư giai đoạn cuối về trạng thái tế bào gốc của chúng, các nhà nghiên cứu đã xác định được hai loại protein quan trọng xuất hiện trong máu của bệnh nhân khi họ mới phát bệnh giai đoạn ban đầu.
Ken Zaret, Giám đốc Viện Y học Tái sinh của Đại học Pennsylvania (Hoa Kỳ) cho biết: "Phát hiện này đầy hứa hẹn, nhưng chúng tôi còn nhiều việc phải làm. Nếu mọi việc suôn sẻ, xét nghiệm có thể sẵn sàng trong vòng vài năm đối với những người có nguy cơ cao mắc bệnh".
Ca sinh nở từ tử cung của người hiến tặng đã qua đời
Vào ngày 4 tháng 12, các nhà nghiên cứu báo cáo rằng lần đầu tiên một phụ nữ sinh con sau khi được cấy ghép tử cung từ người hiến tặng đã qua đời. Mặc dù ca cấy ghép từ người còn sống đã thành công vào năm 2014, nhưng đây là trường hợp đầu tiên thành công với tử cung của người hiến tặng đã qua đời.
Trong báo cáo được công bố trên tờ Lancet, một phụ nữ 32 tuổi bị thiếu tử cung bẩm sinh đã được cấy ghép tử cung tại Bệnh viện das Clínicas, Đại học São Paulo, Brazil, từ một người hiến tặng đã qua đời.
Các bác sĩ đã chuyển một phôi được tạo ra thông qua thụ tinh trong ống nghiệm từ trứng của người phụ nữ và tinh trùng của chồng vào tử cung của cô chỉ bảy tháng sau khi cấy ghép. Người phụ nữ đã sinh em bé qua mổ lấy thai sau 36 tuần mang thai.
Điều trị dị ứng đậu phộng
Nguồn: kenh14.vn